Chỉ trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã ghi nhận hơn 170.000 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết và 21 người thiệt mạng. Đáng quan ngại hơn, các chuyên gia y tế cảnh báo dịch bệnh đang thay đổi quy luật lưu hành, không còn tập trung vào một mùa nhất định mà có thể xuất hiện quanh năm, kể cả tại những vùng núi trước đây ít ghi nhận người mắc bệnh…
Ngày 6 tháng 11 năm 2026, tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 tổ chức ở Hà Nội, Bộ Y tế Việt Nam công bố trên toàn quốc đã ghi nhận hơn 170.000 trường hợp mắc bệnh trong 10 tháng đầu năm, với 21 người tử vong. Điều khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại không chỉ là số người nhiễm bệnh gia tăng, mà còn là những dấu hiệu cho thấy quy luật lây lan của dịch bệnh đang thay đổi. Sốt xuất huyết không còn tập trung rõ rệt vào một mùa trong năm, mà có thể lưu hành quanh năm và lan đến cả những địa phương miền núi phía Bắc. Các chuyên gia cảnh báo, nếu vẫn tiếp tục đối phó theo lối chờ dịch bùng phát rồi mới tìm cách ngăn chặn, Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.
Theo báo cáo tại hội nghị do Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế phối hợp với các cơ quan liên hệ tổ chức, trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận 170.684 trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue và 21 người tử vong. Hội nghị có sự tham dự của hơn 700 đại biểu trong nước và ngoại quốc, gồm đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các chuyên gia y tế cùng giới lãnh đạo ngành y tế tại 34 tỉnh, thành phố. Phát biểu tại hội nghị, Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết trong cùng thời kỳ năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 106.000 trường hợp mắc bệnh. Mặc dù ngành y tế đã áp dụng nhiều biện pháp theo dõi dịch tễ, kiểm soát muỗi truyền bệnh và giải quyết những ổ dịch, số người nhiễm bệnh vẫn ở mức đáng quan ngại. Ông nhận định đây là lúc cần xét lại hiệu quả của những biện pháp đang áp dụng, đồng thời tìm kiếm những phương thức phòng ngừa mới.
Điểm bất thường được Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam, đặc biệt lưu ý là sự thay đổi trong quy luật xuất hiện và lây lan của dịch bệnh. Theo ông, sau đợt bùng phát lớn vào năm 2022, số trường hợp mắc bệnh tiếp tục gia tăng đáng kể, trong khi diễn biến dịch không còn tuân theo mùa vụ hoặc chu kỳ thời gian rõ rệt như trước kia. Trước đây, người dân thường chú ý phòng ngừa vào mùa mưa, thời điểm muỗi sinh sản mạnh và số người nhiễm bệnh có chiều hướng gia tăng. Tuy nhiên, hiện nay sốt xuất huyết có thể xuất hiện vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm, khiến công tác tiên liệu và phòng ngừa trở nên khó khăn hơn. Đáng chú ý, căn bệnh này không còn chỉ tập trung tại những khu đô thị đông dân cư hoặc các tỉnh miền Nam, mà còn được ghi nhận tại một số địa phương miền núi phía Bắc như Tuyên Quang và Sơn La.
Một trong những nguyên nhân được Giáo sư Nguyễn Văn Kính đề cập là tình trạng biến đổi khí hậu, làm thay đổi lượng mưa, nhiệt độ và môi trường sinh sống của các loại muỗi truyền bệnh. Hai giống muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus, thường được gọi là muỗi vằn, có khả năng sinh sản tại những nơi chứa nước đọng như lu, khạp, chai lọ, vỏ xe cũ và các vật dụng bị bỏ ngoài trời. Khi lượng mưa gia tăng, nhiệt độ và độ ẩm trở nên thuận lợi, những nơi này sẽ biến thành môi trường lý tưởng cho muỗi sinh sôi. Quá trình đô thị hóa, các công trình xây cất, rác rưởi và tình trạng trữ nước không đúng cách cũng góp phần tạo thêm nhiều nơi sinh sản cho muỗi. Bên cạnh đó, cả bốn tuýp siêu vi Dengue đều đang lưu hành, trong khi tuýp siêu vi chiếm ưu thế có thể thay đổi theo thời gian và từng khu vực, khiến nguy cơ nhiễm bệnh cũng như diễn biến của dịch càng khó tiên liệu.
Một vấn đề khác khiến giới chuyên môn lo ngại là có nhiều người nhiễm siêu vi nhưng không biểu hiện triệu chứng rõ rệt. Giáo sư Nguyễn Văn Kính cho biết có thể có hơn 90% người nhiễm không xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Điều này khiến việc phát hiện nguồn lây trở nên khó khăn, bởi người mang siêu vi không biết mình đã nhiễm bệnh. Nếu bị muỗi truyền bệnh đốt, muỗi có thể tiếp tục mang siêu vi và truyền sang những người khác. Trong khi đó, hiện nay sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc đặc trị chống siêu vi. Việc chữa trị chủ yếu tập trung vào theo dõi sát tình trạng bệnh nhân, kiểm soát triệu chứng, bù nước và dịch thể đúng cách, đồng thời kịp thời xử trí những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là tình trạng thoát huyết tương, sốc và xuất huyết nặng. Người bệnh có thể chuyển sang tình trạng nguy kịch sau những ngày đầu tưởng chừng đã hạ sốt và thuyên giảm. Vì vậy, thái độ chủ quan hoặc tự ý chữa trị tại nhà có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Trước tình hình này, các chuyên gia đề nghị phải đồng thời thực hiện ba nhóm biện pháp: chủng ngừa theo những hướng dẫn chuyên môn, kiểm soát muỗi và lăng quăng, đồng thời nâng cao khả năng phát hiện và chữa trị bệnh ngay từ giai đoạn đầu. Vắc-xin được kỳ vọng sẽ trở thành một phương tiện hỗ trợ quan trọng trong công tác phòng bệnh, nhưng không thể thay thế việc tiêu diệt những nơi muỗi sinh sản. Người dân cần thường xuyên kiểm tra các vật dụng chứa nước, đậy kín những dụng cụ trữ nước, loại bỏ chai lọ và các vật phế thải có khả năng đọng nước, đồng thời cộng tác với cơ quan y tế khi địa phương tổ chức diệt lăng quăng và giải quyết những ổ dịch.
NGƯỜI QUAN SÁT
