Trung Quốc vừa tuyên bố thử nghiệm thành công máy bay không người lái tàng hình GJ-21 trên chiến hạm đổ bộ Type 076 mang tên Tứ Xuyên. Bước tiến này cho thấy tham vọng bành trướng sức mạnh quân sự trên biển của Bắc Kinh, đồng thời đặt ra những câu hỏi đáng quan tâm về cán cân an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương…
Ngày 30 tháng 10 năm 2026, Trung Quốc tuyên bố lần đầu tiên phóng và thu hồi thành công máy bay không người lái tàng hình GJ-21 từ chiến hạm đổ bộ tấn công Type 076 mang tên Tứ Xuyên. Tin tức được truyền thông nhà nước Trung Quốc công bố, đánh dấu một bước tiến mới trong chương trình hiện đại hóa hải quân của Bắc Kinh. Đáng chú ý, đây không đơn thuần là việc thử nghiệm một loại drone mới, mà còn cho thấy tham vọng kết hợp chiến hạm cỡ lớn với máy bay không người lái có khả năng trinh sát và tấn công, qua đó mở rộng tầm hoạt động quân sự của Trung Quốc trên biển.
Theo hãng thông tấn Reuters ngày 30 tháng 10, dẫn nguồn tin từ Tân Hoa Xã, cuộc thử nghiệm được thực hiện trong đợt hoạt động liên tục trên biển của chiến hạm Tứ Xuyên vào cuối tháng 10 năm 2026. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc CCTV cho biết chiếc drone GJ-21 đã hoàn tất chuyến cất cánh và đáp xuống lần đầu tiên trên chiến hạm Type 076. Tuy nhiên, phía Trung Quốc không công bố địa điểm cụ thể, số lần thử nghiệm cũng như hình ảnh hoặc phim ảnh ghi lại toàn bộ quá trình phóng và thu hồi máy bay.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc mô tả GJ-21 là loại máy bay không người lái tàng hình đầu tiên của quân đội nước này được thiết kế chuyên biệt để hoạt động trên chiến hạm, với hai nhiệm vụ chính là trinh sát và tấn công. Khả năng vận hành máy bay không người lái cánh cố định từ một chiến hạm hải quân cỡ lớn được Bắc Kinh xem là một bước đột phá trong tiến trình phát triển chiến hạm đổ bộ tấn công và khả năng tác chiến trên biển.
GJ-21 lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng tại cuộc diễn binh quân sự ở Bắc Kinh ngày 3 tháng 9 năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày chấm dứt Đệ nhị Thế chiến. Hình dáng của loại drone này có thiết kế cánh liền thân, không có đuôi đứng theo kiểu truyền thống, nhằm giảm diện tích phản xạ radar và gia tăng khả năng hoạt động trong môi trường có những hệ thống phòng không tối tân. GJ-21 được cho là phiên bản hải quân phát triển từ dòng drone tàng hình GJ-11, nhưng đã được điều chỉnh để thích hợp với việc cất cánh bằng máy phóng và đáp xuống nhờ hệ thống dây hãm trên chiến hạm.
Theo phần phân tích được Reuters trích dẫn từ tờ Global Times, chuyên gia quân sự Trung Quốc Zhang Xuefeng nhận định GJ-21 có tầm hoạt động đáng kể, mặc dù kích thước nhỏ hơn một số loại chiến đấu cơ tàng hình như J-20 và J-35. Ông cho rằng loại drone này có ưu điểm là phí tổn tương đối thấp, có thể thu hồi và sử dụng nhiều lần, đồng thời mang theo những loại bom lượn dẫn đường cỡ nhỏ. Trong những chiến dịch quân sự có cường độ cao, khả năng thu hồi và tái triển khai máy bay không người lái có thể giúp giảm phí tổn so với việc sử dụng những loại võ khí chỉ dùng một lần.
Nền tảng triển khai GJ-21 là chiến hạm đổ bộ tấn công Tứ Xuyên, chiếc đầu tiên thuộc lớp Type 076 của hải quân Trung Quốc. Con tàu được hạ thủy ngày 27 tháng 12 năm 2024 tại xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua ở Thượng Hải. Với trọng tải giãn nước toàn phần hơn 40.000 tấn, Tứ Xuyên có kích thước rất lớn so với những chiến hạm đổ bộ thông thường. Điểm nổi bật của con tàu là sàn đáp kéo dài gần như suốt chiều dài thân tàu, cho phép tiếp nhận nhiều loại máy bay và trực thăng.
Đặc biệt, Type 076 được trang bị hệ thống máy phóng điện từ để hỗ trợ máy bay cất cánh và hệ thống dây hãm giúp máy bay đáp xuống an toàn trên boong tàu. Đây là kỹ thuật trước đây thường gắn liền với những hàng không mẫu hạm tối tân. Việc đưa hệ thống này lên một chiến hạm đổ bộ tấn công cho thấy Trung Quốc đang tìm cách mở rộng khả năng sử dụng máy bay cánh cố định trên nhiều loại chiến hạm khác nhau, thay vì chỉ lệ thuộc vào những hàng không mẫu hạm truyền thống.
Theo tin tức từ Bộ Quốc phòng Trung Quốc, chiến hạm Tứ Xuyên bắt đầu những đợt thử nghiệm trên biển từ tháng 11 năm 2025 và tiếp tục kiểm tra các hệ thống kỹ thuật trong năm 2026. Hải quân Trung Quốc từng thông báo con tàu hoạt động tại khu vực Biển Đông vào tháng 4 năm 2026 để thực hiện những nhiệm vụ thử nghiệm và huấn luyện. Bắc Kinh khi đó khẳng định đây là hoạt động thường lệ, không nhằm vào bất cứ mục tiêu cụ thể nào.
Việc đưa GJ-21 lên chiến hạm Tứ Xuyên có ý nghĩa quan trọng vì mở ra khả năng triển khai máy bay không người lái tàng hình từ những chiến hạm có thể di chuyển trên một phạm vi rộng lớn. Trong một chiến dịch quân sự, những chiếc drone như vậy có thể được sử dụng để theo dõi chiến hạm đối phương, thu thập tin tức tình báo, giám sát vùng biển, xác định mục tiêu và thực hiện những cuộc tấn công chính xác. Nếu được triển khai với số lượng lớn, chúng có thể hình thành một mạng lưới trinh sát và tấn công liên tục, tạo áp lực đáng kể lên hệ thống phòng thủ của đối phương.
Tuy nhiên, giới phân tích cũng lưu ý rằng một cuộc thử nghiệm thành công không đồng nghĩa với việc hệ thống đã đạt đến khả năng tác chiến hoàn chỉnh. Theo bài phân tích của chuyên trang quân sự The War Zone ngày 30 tháng 10, hiện chưa có hình ảnh hoặc phim ảnh độc lập xác nhận cuộc phóng và thu hồi GJ-21 trên chiến hạm Tứ Xuyên. Những hình ảnh vệ tinh cho thấy con tàu rời cảng Thượng Hải vào khoảng giữa tháng 10 rồi trở lại sau đó. Diễn biến này phù hợp với khả năng chiến hạm đã tiến hành thử nghiệm trên biển, nhưng chưa đủ để xác nhận trực tiếp hoạt động cất cánh và đáp xuống của drone.
Chuyên gia hàng không quân sự Andreas Rupprecht, người thường xuyên nghiên cứu các chương trình phát triển máy bay của Trung Quốc, từng theo dõi tiến trình chuẩn bị đưa GJ-21 lên chiến hạm Tứ Xuyên. Những dấu hiệu như thử nghiệm hệ thống máy phóng, thiết bị hãm đà và việc đưa mô hình drone lên boong tàu cho thấy hải quân Trung Quốc đã chuẩn bị cho khả năng vận hành loại máy bay này từ trước. Dù vậy, khả năng duy trì hoạt động thường xuyên, số lượng drone có thể triển khai và hiệu quả thực tế trong điều kiện chiến đấu vẫn là những câu hỏi chưa có lời giải.
Xét về phương diện an ninh khu vực, sự phát triển của Type 076 và GJ-21 cần được đặc biệt quan tâm. Trung Quốc không ngừng mở rộng sức mạnh hải quân, từ hàng không mẫu hạm, khu trục hạm, chiến hạm đổ bộ cho đến các hệ thống hỏa tiễn và máy bay không người lái. Khi những phương tiện này được phối hợp với nhau, Bắc Kinh có thể gia tăng khả năng đưa lực lượng quân sự hoạt động xa bờ, giám sát những tuyến hàng hải quan trọng và tạo áp lực quân sự đối với các quốc gia đang có tranh chấp trên biển, đặc biệt tại Biển Đông và eo biển Đài Loan.
Đối với các quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam, khả năng triển khai drone tàng hình từ chiến hạm Trung Quốc đang gia tăng sẽ đặt ra thêm nhiều thử thách về giám sát, phòng thủ trên biển và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Một lực lượng có khả năng đưa máy bay trinh sát và tấn công xuất phát từ những chiến hạm cơ động sẽ khiến việc phát hiện và đối phó trở nên phức tạp hơn. Trên bình diện toàn cầu, nếu Trung Quốc tiếp tục phát triển những hệ thống tương tự với số lượng lớn, cuộc cạnh tranh quân sự giữa Bắc Kinh với Hoa Kỳ và các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương có thể ngày càng gay gắt.
Điều đáng lo ngại là sức mạnh quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc không chỉ làm thay đổi tương quan lực lượng, mà còn có thể buộc các quốc gia láng giềng phải gia tăng ngân sách quốc phòng và đẩy mạnh cuộc chạy đua võ trang. Một khi sự thiếu tin tưởng về chiến lược ngày càng trầm trọng, những cuộc đối đầu trên biển có thể trở nên nguy hiểm hơn, đặc biệt trong những tình huống va chạm hoặc tính toán sai lầm. Vì vậy, việc Trung Quốc phát triển những kỹ thuật quân sự mới cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ thành tựu kỹ thuật, mà còn phải xét đến những hệ lụy đối với hòa bình và sự ổn định của toàn khu vực.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
