SIOUX FALLS, SD (AP) — Hàng triệu người Mỹ nữa có thể đủ điều kiện để có hai quốc tịch Canada theo một thay đổi gần đây trong các yêu cầu của Canada, dẫn đến sự gia tăng đột biến các đơn xin từ nước láng giềng phía nam.
Đối với những người như Zack Loud ở Farmington, Minnesota, việc biết rằng theo một luật mới, Canada đã coi anh và các anh chị em của mình là công dân vì bà của họ là người Canada là một điều bất ngờ.
“Tôi và vợ đã từng bàn về việc tìm kiếm việc làm ở nước ngoài, nhưng việc được cấp quốc tịch đã đưa Canada lên vị trí cao hơn trong danh sách ưu tiên của chúng tôi,” anh ấy nói.
Kể từ khi luật mới có hiệu lực vào ngày 15 tháng 12, các luật sư về nhập cư tại Hoa Kỳ và Canada cho biết họ đã bị quá tải bởi lượng khách hàng tìm kiếm sự trợ giúp trong việc nộp đơn xin chứng minh quốc tịch. Do các yếu tố chính trị, gia thế, cơ hội việc làm và các yếu tố khác, hàng nghìn người Mỹ đang tìm hiểu xem liệu quy trình đơn giản hơn hiện nay có phải là thời điểm thích hợp để có được quốc tịch kép hay không.
Nicholas Berning, một luật sư chuyên về luật nhập cư tại Boundary Bay Law ở Bellingham, Washington, cho biết văn phòng của ông “gần như ngập tràn các vụ việc như thế này”.
“Chúng tôi đã phải tạm gác lại rất nhiều công việc khác để tập trung giải quyết những vụ việc này,” ông nói.
Luật sư chuyên về nhập cư Amandeep Hayer cho biết văn phòng luật của ông ở khu vực Vancouver, British Columbia đã tăng số lượng vụ việc liên quan đến quốc tịch từ khoảng 200 vụ mỗi năm lên hơn 20 vụ tư vấn mỗi ngày.
Luật mới hoạt động như thế nào?
Canada đã liên tục thay đổi luật quốc tịch của mình trong nhiều thập kỷ, nhằm cập nhật những cách giải thích luật cũ hoặc giải quyết các vấn đề phân biệt đối xử.
Trước đây, quyền công dân Canada theo huyết thống chỉ có thể được truyền lại cho một thế hệ, từ cha mẹ sang con cái. Nhưng luật mới đã mở rộng quyền công dân cho bất kỳ ai sinh trước ngày đó và có thể chứng minh họ có tổ tiên trực hệ là người Canada — ông bà, cụ hoặc thậm chí tổ tiên xa hơn nữa.
Những người sinh vào hoặc sau ngày 15 tháng 12 cần chứng minh rằng cha mẹ người Canada của họ đã sống ở Canada trong 1.095 ngày.
Theo luật mới, con cháu của người Canada vốn đã được coi là công dân nhưng phải cung cấp bằng chứng để nhận được giấy chứng nhận quốc tịch. Ông Hayer ước tính có hàng triệu người Mỹ là con cháu của người Canada.
“Bạn là người Canada, và bạn được coi là người Canada suốt đời,” ông Hayer, người đã vận động cho luật mới này trong quốc hội, nói. “Đó thực sự là điều bạn đang xin, sự công nhận một quyền mà bạn đã có sẵn.”
“Cách diễn đạt tốt nhất mà tôi có thể đưa ra là, nếu một đứa bé được sinh ra ở Canada vào ngày mai, đứa bé đó vẫn là người Canada ngay cả khi chưa có giấy khai sinh,” ông nói.
Người Mỹ quan tâm đến quyền công dân kép
Các ứng viên người Mỹ có những động cơ khác nhau, nhưng nhiều người cho biết việc chính phủ Mỹ siết chặt kiểm soát nhập cư và các vấn đề khác đã khiến họ tìm kiếm quyền công dân kép.
Michelle Cunha, đến từ Bedford, Massachusetts, cho biết bà quyết định chuyển đến Canada sau khi suy ngẫm về nhiều thập kỷ hoạt động chính trị và nhận thấy mình “không còn gì để cống hiến nữa”.
“Tôi đã nỗ lực hết mình trong 30 năm. Tôi đã làm mọi thứ có thể để biến Hoa Kỳ thành nơi mà thế giới vẫn luôn hướng tới, một nơi của tự do, một nơi của bình đẳng,” ông Cunha nói. “Nhưng rõ ràng chúng ta chưa đạt được điều đó và sẽ không thể đạt được điều đó trong thời gian ngắn sắp tới.”
Troy Hicks, người có ông cố sinh ra ở Canada, cho biết chuyến đi quốc tế đã thôi thúc anh ấy.
“Gần đây tôi đến Úc và bạn biết đấy, những lời đầu tiên mà người đầu tiên tôi nói chuyện ở Úc thốt ra lại là những lời chửi thề về Trump và nước Mỹ,” Hicks, đến từ Pahrump, Nevada, cho biết. “Tôi cứ ngỡ như, trời ơi, tôi vừa xuống khỏi chuyến bay 20 tiếng và đúng nghĩa đen là những lời đầu tiên người ta nói với tôi lại là như vậy… Vì vậy, ý tưởng làm điều đó với hộ chiếu Canada có vẻ dễ dàng hơn, tốt hơn và dễ chấp nhận hơn.”
Maureen Sullivan, đến từ Naples, Florida, cho biết động lực của bà xuất phát từ chiến dịch trấn áp nhập cư ở Minnesota, điều mà bà cảm nhận rõ khi cháu trai tuổi thiếu niên của mình chạm trán với các nhân viên liên bang gần trường trung học ở St. Paul. Sullivan, người có bà ngoại là người Canada, cho biết bà coi việc nhập quốc tịch Canada là một lựa chọn trong trường hợp tình hình ở Mỹ “thực sự trở nên tồi tệ”.
“Lúc đầu khi nghe về dự luật này, tôi không thể tin được. Cảm giác như một món quà nhỏ bất ngờ đến với mình vậy,” Sullivan nói. “Cả gia đình đều rất phấn khởi vì chúng tôi muốn làm điều gì đó để đảm bảo an ninh cho tương lai nếu cần thiết.”
Chi phí để nhập quốc tịch Canada là bao nhiêu?
Đối với những người đã có sẵn giấy tờ, lệ phí xin cấp giấy chứng nhận quốc tịch tương đối rẻ, chỉ 75 đô la Canada (55 đô la Mỹ).
Tuy nhiên, chi phí sẽ tăng cao đối với những người tìm kiếm sự trợ giúp từ luật sư hoặc nhà nghiên cứu gia phả để tìm các giấy tờ như giấy khai sinh, giấy chứng tử và giấy chứng nhận kết hôn có thể chứng minh dòng dõi với tổ tiên người Canada.
Cunha cho biết cô đã thuê luật sư và ước tính chi phí sẽ vào khoảng 6.500 đô la.
Tuy nhiên, bà Mary Mangan, đến từ Somerville, Massachusetts, đã nộp đơn vào tháng Giêng theo lời khuyên từ các diễn đàn trực tuyến.
“Có một số trường hợp cần đến luật sư, nhưng đối với nhiều người, tôi đoán khoảng 90% có thể tự mình giải quyết vấn đề này,” Mangan nói.
Trang web của Văn phòng Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada, nơi xử lý các đơn xin cấp giấy chứng nhận, cho biết thời gian xử lý là khoảng 10 tháng, với hơn 56.000 người đang chờ quyết định.
Cơ quan này cho biết từ ngày 15 tháng 12 đến ngày 31 tháng 1, họ đã xác nhận quyền công dân theo huyết thống cho 1.480 người, mặc dù không phải tất cả đều là người Mỹ. Năm ngoái, 24.500 người Mỹ đã có được hai quốc tịch Mỹ-Canada.
Người Canada nghĩ gì?
Fen Hampson, giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Carleton ở Ottawa, cho biết người Canada nhìn chung là “những người hiếu khách”.
“Tôi nghĩ điều khiến mọi người bắt đầu nghi ngờ là những người chưa từng đến Canada, những người có mối liên hệ rất mỏng manh với đất nước. Họ có thể có được hộ chiếu, trở thành công dân Canada một cách dễ dàng. Mọi người không thích điều đó,” ông nói.
Hampson cho biết một số người cũng lo ngại rằng sự gia tăng quan tâm từ phía người Mỹ có thể làm chậm lại những nỗ lực của người tị nạn và người xin tị nạn đang chạy trốn khỏi những hoàn cảnh khó khăn.
“Người Canada không thích những người chen ngang hàng đợi,” Hampson nói.
Ny (Theo AP)
