Phần lớn các nghị sĩ Dân chủ đã phản đối quyết định của Tổng thống Donald Trump tiến hành không kích Iran mà không xin phép Quốc hội. Tuy nhiên, cách họ phản ứng cho thấy những khác biệt tinh tế – song đáng kể – về chính sách Trung Đông và an ninh quốc gia, những vấn đề có thể chi phối tương lai của đảng.
Những câu hỏi xoay quanh việc liệu ông Trump có chính đáng khi ra lệnh tấn công hay không càng trở nên gay gắt vào Chủ nhật, sau khi Ngũ Giác Đài thông báo những thương vong đầu tiên của binh sĩ Mỹ. Trong lúc các nghị sĩ chuẩn bị trở lại Washington để tranh luận về một chiến dịch quân sự có nguy cơ châm ngòi cho xung đột rộng lớn hơn, nội bộ đảng Dân chủ bắt đầu xuất hiện căng thẳng về mức độ phản đối mà họ nên dành cho việc ông Trump sử dụng vũ lực nhằm thay đổi chế độ và hạn chế khả năng Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Một nhóm nhỏ nghị sĩ Dân chủ – trong đó có những người ủng hộ Israel mạnh mẽ, quốc gia đã cùng Mỹ tiến hành không kích – lại bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch của chính quyền.
Những bất đồng này phản ánh một đảng Dân chủ vẫn đang loay hoay tìm hướng đi sau thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử năm 2024. Từ thuế khóa, nhập cư cho đến vấn đề Israel, các quan điểm của đảng đang được điều chỉnh từng ngày, trong bối cảnh các nhà lập pháp phản ứng trước việc ông Trump sử dụng quyền hành pháp một cách quyết liệt.
Dân biểu Eric Swalwell, người đang tranh cử chức thống đốc California, kêu gọi đảng phải có lập trường dứt khoát: “Chúng ta cần nói ‘không’ một cách cứng rắn, không mập mờ, và không gợi ý rằng bất kỳ quy trình kéo dài nào cũng có thể biện minh cho những gì ông ấy đang làm. Điều này hoàn toàn không phù hợp với các giá trị của chúng ta.”
Giống nhiều đồng nghiệp, ông Swalwell phản ứng dữ dội trước các đòn tấn công, cáo buộc Tổng thống Trump đặt sinh mạng binh sĩ Mỹ vào nguy hiểm mà không đưa ra bằng chứng cho thấy an ninh quốc gia bị đe dọa.
Tuy vậy, một số nghị sĩ khác lại có cách tiếp cận ôn hòa hơn, tiếp tục ủng hộ quan điểm lưỡng đảng lâu nay rằng Iran là mối đe dọa đối với an ninh Mỹ và không nên được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Họ chỉ trích việc chính quyền hành động mà không tham vấn Quốc hội, đồng thời mô tả chế độ Iran là một tác nhân đặc biệt nguy hiểm, chịu trách nhiệm cho cái chết của cả người Mỹ lẫn công dân Iran.
Thượng nghị sĩ Mark Kelly (Arizona) nói trên chương trình “Meet the Press” của NBC rằng Mỹ “không thể để Iran có vũ khí hạt nhân,” nhưng ông cho rằng chính quyền Trump dường như đã hành động “không có bất kỳ kế hoạch chiến lược nào,” và không có thảo luận rõ ràng về bước đi tiếp theo.
Ngay cả phía Cộng hòa cũng xuất hiện chia rẽ, khi một số nhân vật nổi bật trong phong trào MAGA cho rằng ông Trump đã phản bội cam kết đưa nước Mỹ rút khỏi các cuộc chiến ở nước ngoài. Trước cuộc tấn công, Tổng thống Trump hầu như không đưa ra lập luận công khai nhằm thuyết phục dư luận. Trong một video phát hành hôm thứ Bảy, ông nói mục tiêu là “bảo vệ người dân Mỹ bằng cách loại bỏ những mối đe dọa cận kề từ chế độ Iran.”
Trong bối cảnh chính trị vốn đã nhiều biến động, các gương mặt tiềm năng cho cuộc đua tổng thống tiếp theo của đảng Dân chủ đưa ra những phản ứng khác nhau. Một số thống đốc, như Gavin Newsom (California) và Josh Shapiro (Pennsylvania), lên án tính đàn áp của chế độ Iran và nhấn mạnh nước này không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời chỉ trích cách tiếp cận của ông Trump là nguy hiểm và gây tổn hại lợi ích an ninh quốc gia.
Ngược lại, các nghị sĩ cấp tiến như Ro Khanna và Alexandria Ocasio-Cortez tập trung chỉ trích trực diện Tổng thống Trump. Bà Ocasio-Cortez cáo buộc ông đã “cố tình lựa chọn con đường gây hấn trong khi ngoại giao và an ninh vẫn còn khả thi,” đồng thời nói rằng ông đã nói dối người dân Mỹ.
Những luồng ý kiến đối nghịch này gợi lại ký ức về cuộc chiến Iraq hơn hai thập niên trước, khi đảng Dân chủ chia rẽ sâu sắc về việc có nên cho phép xâm lược Iraq sau vụ khủng bố 11/9. Vấn đề đó từng trở thành ranh giới lớn trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2008 giữa Barack Obama – người phản đối chiến tranh từ đầu – và Hillary Clinton, người sau này thừa nhận lá phiếu ủng hộ chiến tranh của bà là “một sai lầm.”
Hiện nay, nhiều cựu binh từng tham chiến tại Iraq và Afghanistan, như Thượng nghị sĩ Ruben Gallego, đã nhắc lại trải nghiệm quân ngũ của mình để bày tỏ sự phản đối đối với hành động của chính quyền Trump. Ông Gallego kể lại nỗi sợ hãi của mẹ mình khi ông phục vụ trong lực lượng Thủy quân lục chiến tại Iraq, một ký ức để lại chấn thương tâm lý kéo dài nhiều năm.
“Không có gì tệ hơn việc chứng kiến bạn bè mình chết vì một mục tiêu không phục vụ lợi ích quốc gia,” ông Gallego nói trên CNN. “Lúc này không có sự lãnh đạo nào từ tổng thống, trong khi bom vẫn đang rơi và con người vẫn đang thiệt mạng.”
Thượng nghị sĩ Chris Murphy (Connecticut) gọi chiến dịch này là “thảm họa” và “phi pháp,” cho rằng ông Trump đang đẩy đất nước vào một “vũng lầy” để đánh lạc hướng các khủng hoảng trong nước, mà không mang lại một Iran dân chủ hay chấm dứt chương trình hạt nhân của nước này.
Một số chiến lược gia cho rằng về mặt chính trị, lập trường phản đối quyết liệt sẽ có lợi hơn cách tiếp cận thận trọng của lãnh đạo Dân chủ tại Quốc hội. Dan Pfeiffer, cựu cố vấn hàng đầu của Tổng thống Obama, nhận định việc do dự trước một “cuộc chiến thay đổi chế độ hỗn loạn” do một tổng thống có tỷ lệ ủng hộ thấp dẫn dắt là điều khó chấp nhận đối với cử tri.
Các cuộc thăm dò trước cuộc tấn công cho thấy đa số người Mỹ phản đối việc Mỹ khởi xướng tấn công Iran. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ công chúng sẽ phản ứng ra sao trước một chiến dịch kéo dài, dẫn tới cái chết của Đại giáo chủ Ali Khamenei – người bị xem là kẻ thù của Mỹ – cùng ba binh sĩ Hoa Kỳ.
Một thiểu số nghị sĩ Dân chủ lập luận rằng, bất chấp yếu tố chính trị và sự nghi ngờ đối với chính quyền Trump, cuộc tấn công vẫn phục vụ lợi ích an ninh quốc gia. Dân biểu Greg Landsman (Ohio) cho biết ông sẽ bỏ phiếu chống lại một nghị quyết nhằm hạn chế quyền tiếp tục chiến dịch quân sự của Tổng thống.
“Đây không phải là lập trường dễ dàng trong nội bộ đảng, nhưng đó là điều tôi tin,” ông Landsman nói. “Nó không liên quan đến chính trị, mà là những gì tôi cho rằng người dân mong đợi ở các quyết định lớn như thế này.”
Nguồn nytimes
