Hôm thứ Tư, các nhà lập pháp Hạ viện đã thông qua dự luật nhằm buộc Tổng thống Trump chấm dứt cuộc chiến tranh với Iran, đánh dấu một chiến thắng cho đảng Dân chủ và những người theo chủ nghĩa hiến pháp thuần túy, những người cho rằng cuộc xung đột là bất hợp pháp nếu không có sự chấp thuận rõ ràng của Quốc hội.
Kết quả bỏ phiếu là 215-208, với bốn nghị sĩ đảng Cộng hòa — Thomas Massie (Kentucky), Brian Fitzpatrick (Pennsylvania), Tom Barrett (Michigan) và Warren Davidson (Ohio) — cùng với tất cả các nghị sĩ đảng Dân chủ ủng hộ dự luật.
Diễn biến này chủ yếu mang tính biểu tượng, vì vẫn còn những tranh chấp dai dẳng về việc liệu biện pháp này, được gọi là nghị quyết đồng thời, có hiệu lực pháp luật hay không. Và chắc chắn ông Trump sẽ phản đối tính hợp pháp của biện pháp này ngay cả khi nó cũng được Thượng viện thông qua, nơi nó sẽ được chuyển đến tiếp theo.
Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu này đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong cuộc chiến chính trị về cuộc chiến tranh Iran, ghi nhận lập trường của Quốc hội lên án cuộc xung đột đã kéo dài hơn ba tháng — và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu — mà chưa có hồi kết rõ ràng.
“Điều này rất có sức mạnh,” Dân biểu Jared Huffman (Đảng Dân chủ – California) nói. “Chúng ta đang tiến gần hơn đến việc cả hai viện của Quốc hội tuyên bố đây là một cuộc chiến bất hợp pháp. Điều đó thật to lớn.”
“Những gì ông ta đã làm ngày càng trở nên không thể chấp nhận được.”
Cuộc bỏ phiếu cũng cho thấy sự sẵn sàng ngày càng tăng của các nhà lập pháp đảng Cộng hòa trong việc chống lại Trump về các vấn đề nổi bật khi mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ đang diễn ra. Hiện tại, nhiều đảng viên Cộng hòa đang phản đối việc Trump thúc đẩy chi 1 tỷ đô la cho an ninh xung quanh phòng khiêu vũ của Tòa Bạch Ốc. Và làn sóng phản đối của đảng Cộng hòa đối với quỹ “vũ khí hóa” trị giá 1,8 tỷ đô la do Trump đề xuất đã buộc các quan chức của Trump phải tuyên bố trong tuần này rằng họ đã hoàn toàn từ bỏ kế hoạch đó.
Cuộc tranh luận về quyền lực chiến tranh cũng đang diễn ra theo một khuôn mẫu tương tự.
Trong ba tháng qua, những người chỉ trích chiến tranh ở cả hai viện đã nhiều lần cố gắng thông qua các nghị quyết chấm dứt chiến tranh, nhưng đều bị các đồng minh đảng Cộng hòa của Trump ngăn chặn. Tình hình đã thay đổi vào tháng trước khi Thượng viện thông qua nghị quyết về quyền lực chiến tranh của riêng mình sau khi Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (đảng Cộng hòa, bang Louisiana) thay đổi phiếu bầu sang ủng hộ chỉ vài ngày sau khi Trump giúp đánh bại Cassidy trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa ở Louisiana. Hiện chưa rõ khi nào dự luật của Thượng viện sẽ được đưa ra bỏ phiếu cuối cùng.
Tại Hạ viện, cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư là lần thứ tư những người chỉ trích cuộc chiến tìm cách chấm dứt nó. Ba nghị quyết về quyền lực chiến tranh trước đó đã nhận được một số sự ủng hộ từ đảng Cộng hòa, nhưng không đủ để vượt qua sự phản đối của các đồng minh của Trump tại viện mà họ kiểm soát. Đằng sau Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (đảng Cộng hòa – Louisiana), hầu hết các thành viên đảng Cộng hòa đều lập luận rằng cuộc xung đột không đạt đến mức độ của một cuộc chiến tranh, và do đó không cần sự chấp thuận của Quốc hội.
Các lãnh đạo đảng Cộng hòa cũng cảnh báo rằng việc trói tay ông Trump giữa cuộc xung đột sẽ làm suy yếu chế độ Hồi giáo Tehran, gây tổn hại đến an ninh của Mỹ.
Tuy nhiên, bức tường phòng thủ của đảng Cộng hòa đã bị xói mòn khi cuộc xung đột ngày càng trở nên không được lòng dân trên toàn quốc. Sự thay đổi không diễn ra trong nội bộ đảng Cộng hòa, những người vẫn ủng hộ cuộc chiến một cách áp đảo. Nhưng các cử tri độc lập đã mất niềm tin vào cuộc xung đột khi nó kéo dài – một dấu hiệu cảnh báo đối với các nghị sĩ Cộng hòa đang gặp khó khăn trong việc giữ ghế của mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Một yếu tố chính góp phần vào sự thay đổi tâm trạng đó là kinh tế: chiến tranh đã trực tiếp dẫn đến sự gián đoạn thương mại toàn cầu, làm tăng giá các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trong nước như xăng và một số mặt hàng tạp hóa, ảnh hưởng đến cử tri thuộc mọi tầng lớp. (Mặc dù giá xăng đã giảm nhẹ trong tuần qua, nhưng giá trung bình toàn quốc cho một gallon là 4,26 đô la vào thứ Tư, tăng từ 3,14 đô la một năm trước, theo Hiệp hội Ô tô Hoa Kỳ.)
Các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội không hề bỏ qua những sự gia tăng này, họ đã nhấn mạnh vấn đề này ở mọi cơ hội để chỉ trích ông Trump vì đã từ bỏ hai lời hứa chính trong chiến dịch tranh cử: Lời hứa tránh xung đột ở nước ngoài và lời hứa giảm chi phí cho người lao động.
Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries (Đảng Dân chủ, bang New York) phát biểu với các phóng viên tại Điện Capitol hôm thứ Ba: “ Cuộc chiến tranh tùy chọn liều lĩnh và tốn kém của Donald Trump đã khiến người dân Mỹ phải trả thêm hàng trăm, thậm chí hàng nghìn đô la, đặc biệt là giá xăng dầu. Cuộc chiến này – cuộc chiến tranh tùy chọn liều lĩnh và tốn kém này – cần phải chấm dứt ngay hôm nay.”
Một số đảng viên Cộng hòa cũng chỉ ra Đạo luật Quyền lực Chiến tranh như một yếu tố thúc đẩy quyết định ủng hộ việc chấm dứt chiến tranh của họ. Đạo luật năm 1973 này trao quyền cho các tổng thống tiến hành các hoạt động quân sự mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội, nhân danh quốc phòng, trong một khoảng thời gian cụ thể: 60 ngày, với tùy chọn gia hạn thêm 30 ngày nữa. Khoảng thời gian đó đã kết thúc vào đầu tháng 5, dẫn đến việc một số nhà lập pháp đảng Cộng hòa yêu cầu ông Trump phải trình Quốc hội phê chuẩn việc tiếp tục sử dụng lực lượng quân sự chống lại Tehran.
Được bảo trợ bởi Hạ nghị sĩ Greg Meeks (NY), thành viên Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, nghị quyết này cũng dựa nhiều vào Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. Trích dẫn đạo luật đó, nghị quyết chỉ đạo ông Trump rút toàn bộ lực lượng Mỹ “khỏi các cuộc xung đột” với Tehran “trừ khi được cho phép rõ ràng bằng một tuyên bố chiến tranh hoặc một sự ủy quyền cụ thể của Quốc hội về việc sử dụng lực lượng quân sự chống lại Iran”.
Nghị quyết này được gọi là “đồng thời”, nghĩa là nó cần sự chấp thuận của cả hai viện nhưng không cần trình lên Tòa Bạch Ốc để tổng thống ký hoặc phủ quyết. Điều này trái ngược với biện pháp về quyền lực chiến tranh của Thượng viện, một nghị quyết “chung”, sẽ được trình lên bàn làm việc của ông Trump và nếu được ký, sẽ có hiệu lực pháp luật. (Ông Trump dự kiến sẽ phủ quyết nếu nó được thông qua).
Tòa Bạch Ốc đã bác bỏ nghị quyết Meeks trên cơ sở pháp lý, coi đó là một “quyền phủ quyết lập pháp vi hiến” đối với quyền hành pháp. Chính quyền cũng đang thách thức biện pháp này từ góc độ thực tiễn, lập luận rằng cuộc xung đột đã kết thúc khi Trump kêu gọi ngừng bắn vào đầu tháng Tư.
Tháng trước, Tòa Bạch Ốc đã viết trong một văn bản chính thức, được gọi là tuyên bố chính sách hành chính, phản đối dự luật Meeks: “Hiện không có cuộc xung đột nào cần thiết để rút quân đội Mỹ. Các cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 năm 2026 đã chấm dứt với lệnh ngừng bắn do Tổng thống ban hành vào ngày 7 tháng 4 năm 2026.”
Trong một cuộc bỏ phiếu riêng biệt hôm thứ Tư, Hạ viện cũng đã thông qua một dự luật khác mà chính quyền Trump phản đối: Viện trợ cho Ukraine trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra với Nga. Dự luật đó đã được đưa ra thảo luận bằng một thủ tục ít được biết đến, được gọi là kiến nghị bãi nhiệm, yêu cầu 218 chữ ký để buộc phải bỏ phiếu về các dự luật bị các lãnh đạo đảng Cộng hòa kiểm soát Hạ viện phản đối.
Tháng trước, Hạ nghị sĩ Kevin Kiley, một đảng viên Cộng hòa California nay chuyển sang độc lập, đã đưa ra sự ủng hộ thứ 218, buộc phải tiến hành bỏ phiếu vào cuối tuần này về một vấn đề gây chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng hòa tại Hạ viện.
Ny (Theo The Hill)
