Sau khi hoàn tất nghĩa vụ thi hành án trong đại án Phúc Sơn, ông Lê Duy Thành, nguyên Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc, được cơ quan thi hành án hoàn trả gần 30 tỷ đồng do số tiền đã tự nguyện nộp trước đó vượt quá khoản tiền bị xác định liên quan đến hành vi phạm pháp. Không ít ý kiến chia sẻ của dư luận rằng: một cán bộ giữ chức vụ lãnh đạo trong bộ máy công quyền bằng cách nào có thể sở hữu và huy động một số tiền lớn đến hàng chục tỷ đồng cùng hàng triệu Mỹ kim?…
Ngày 26/7/2026, Cục Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội xác nhận ông Lê Duy Thành-nguyên chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ thi hành án theo bản án đã có hiệu lực trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Phúc Sơn. Theo đó, cơ quan thi hành án đã thu giữ để sung công quỹ số tiền 20 tỷ đồng cùng 1,3 triệu Mỹ kim, được xác định là khoản tiền nhận hối lộ trong vụ án. Sau khi hoàn tất việc xử lý số tiền liên quan đến hành vi phạm pháp, phần tài sản còn lại do ông Thành nộp vượt, gồm hơn 21,3 tỷ đồng và 330.000 Mỹ kim, đã được hoàn trả cho người thân của ông theo đúng quy định.
Việc hoàn trả số tiền gần 30 tỷ đồng lập tức thu hút sự chú ý của dư luận, bởi đây là một con số rất lớn đối với phần đông người dân. Vấn đề được nhiều người quan tâm không chỉ nằm ở việc khoản tiền này được trả lại theo quy định pháp luật, mà còn ở câu chuyện phía sau: một cán bộ cấp tỉnh đã có khả năng tích lũy và huy động một khối tài sản đặc biệt lớn như thế nào trong quá trình công tác.
Theo hồ sơ vụ án, ông Lê Duy Thành bị cơ quan tố tụng xác định đã nhận tiền từ ông Nguyễn Văn Hậu, còn được biết đến với tên Hậu “Pháo”, nguyên Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp này thực hiện dự án Chợ đầu mối nông sản thực phẩm tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.
Cơ quan điều tra cho biết ông Thành quen biết ông Nguyễn Văn Hậu từ năm 2010. Trong thời gian giữ nhiều chức vụ lãnh đạo tại địa phương, ông Thành bị xác định đã nhận tổng cộng 20 tỷ đồng và 1,3 triệu Mỹ kim để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án.
Trong vụ án này, bà Hoàng Thị Thúy Lan, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc, cũng bị cơ quan điều tra xác định có liên quan khi cho rằng đã chỉ đạo ông Lê Duy Thành tạo điều kiện cho Tập đoàn Phúc Sơn. Vụ việc được xem là một trong những đại án gây chú ý trong thời gian gần đây, liên quan đến nhiều cán bộ lãnh đạo địa phương cùng nhiều dự án đầu tư có sử dụng nguồn vốn công.
Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng đã khám xét nơi ở của ông Lê Duy Thành và thu giữ nhiều tài sản nhằm phục vụ việc xác minh. Bên cạnh đó, ông Thành cũng tự nguyện nộp để khắc phục hậu quả hơn 22 tỷ đồng cùng hơn 1,6 triệu Mỹ kim. Tổng số tiền này được cho là vượt quá khoản tiền bị xác định đã nhận hối lộ khoảng hơn 21 tỷ đồng và 330.000 Mỹ kim.
Chính vì số tiền nộp vào vượt quá phần bị xử lý theo bản án, sau khi hoàn thành nghĩa vụ thi hành án, phần tài sản không thuộc diện bị tịch thu đã được trả lại cho gia đình ông Thành. Về mặt pháp lý, đây là việc thực hiện đúng nguyên tắc: cơ quan thi hành án chỉ được giữ lại những tài sản mà tòa án xác định có liên quan đến hành vi phạm pháp, còn những phần tài sản không có căn cứ tịch thu thì phải hoàn trả.
Trước đó, tại phiên xử phúc thẩm diễn ra vào tháng 12/2025, tòa án đã chấp nhận một phần kháng cáo của ông Lê Duy Thành, giảm mức án từ 12 năm tù xuống còn 8 năm 6 tháng tù về tội “Nhận hối lộ”. Hội đồng xét xử cho rằng ông Thành có nhiều tình tiết được xem xét giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, thể hiện sự ăn năn, tự nguyện nộp tiền khắc phục hậu quả và từng có nhiều đóng góp trong quá trình công tác.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người chú ý không chỉ là việc giảm án hay chuyện tài sản được hoàn trả, mà là quy mô của số tiền xuất hiện trong vụ án. Chỉ riêng khoản tiền ông Thành tự nguyện nộp để khắc phục hậu quả, nếu cộng cả tiền Việt Nam và ngoại tệ, đã lên đến hơn 60 tỷ đồng. Sau khi phần tiền bị xác định liên quan đến hành vi nhận hối lộ được xử lý, gia đình ông vẫn nhận lại gần 30 tỷ đồng.
Đây chính là điểm khiến dư luận đặt ra nhiều câu hỏi về cơ chế kiểm soát tài sản của những người giữ chức vụ trong bộ máy công quyền. Với mức thu nhập chính thức của cán bộ, công chức nhà nước, việc tích lũy một số tiền lên đến hàng chục tỷ đồng và hàng triệu Mỹ kim là điều mà nhiều người cho rằng rất khó có thể giải thích chỉ bằng tiền lương.
Theo quy định, người có chức vụ phải thực hiện việc kê khai tài sản, thu nhập, đồng thời cơ quan hữu trách phải có trách nhiệm kiểm tra, giám sát những trường hợp có dấu hiệu bất thường. Nhưng qua nhiều vụ án lớn trong những năm gần đây, câu hỏi về hiệu quả của cơ chế kê khai tài sản vẫn tiếp tục được đặt ra. Nhiều ý kiến cho rằng nếu việc kiểm tra được thực hiện chặt chẽ hơn từ sớm, những khối tài sản bất thường có thể đã được phát hiện trước khi trở thành vấn đề nghiêm trọng.
Ở góc độ pháp lý, việc trả lại phần tiền nộp dư cho gia đình ông Lê Duy Thành là phù hợp với nguyên tắc xử lý tài sản trong tố tụng. Không thể tịch thu một tài sản nếu không có căn cứ chứng minh đó là tài sản liên quan đến hành vi phạm pháp. Tuy nhiên, xét trên phương diện quản trị xã hội, vụ việc tiếp tục làm nổi bật yêu cầu phải minh bạch hơn trong việc kiểm soát tài sản của những người nắm giữ quyền lực.
Bởi vấn đề lớn nhất mà dư luận quan tâm không chỉ là chuyện một cá nhân bị xử lý hay một khoản tiền được trả lại, mà là làm sao ngăn chặn việc hình thành những khối tài sản khổng lồ trong bóng tối của quyền lực. Một cơ chế giám sát hữu hiệu không chỉ cần xử lý sai phạm sau khi xảy ra, mà quan trọng hơn là phải phát hiện và ngăn chặn từ trước.
NGƯỜI QUAN SÁT
