WASHINGTON (Calitoday News)– Hạ viện Hoa Kỳ sẽ bắt đầu xem xét vào tuần tới một gói trừng phạt kinh tế quy mô lớn nhằm gia tăng áp lực lên Nga, sau khi dự luật nhận được sự ủng hộ áp đảo tại Thượng viện.
Nhưng con đường cuối cùng tới bàn Tổng thống Donald Trump vẫn chưa chắc chắn.
Dự luật không chỉ áp thêm các biện pháp trừng phạt trực tiếp lên Moscow mà còn trao cho tổng thống quyền đánh thuế quan lên tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia mua nhiều dầu và khí đốt của Nga.
Điều đó có nghĩa Trung Quốc và Ấn Độ có thể trở thành những mục tiêu lớn nhất, nhưng một số đồng minh của Hoa Kỳ cũng có khả năng bị ảnh hưởng.
Chính quyền Trump ủng hộ dự luật, trong khi một số nhà lập pháp Dân chủ và Cộng hòa lo ngại Quốc hội đang trao quá nhiều quyền về thuế quan cho tổng thống và cuối cùng người tiêu dùng Mỹ có thể phải trả giá.
Hạ viện bắt đầu thủ tục vào thứ Hai
Theo lịch được công bố ngày 11 tháng 9, House Rules Committee – Ủy ban Quy tắc Hạ viện sẽ họp vào chiều thứ Hai, ngày 14 tháng 9, để xem xét dự luật.
Ủy ban này do Đảng Cộng hòa kiểm soát.
Nếu dự luật được thông qua tại đây, nó sẽ mở đường cho một cuộc biểu quyết tại toàn thể Hạ viện vào cuối tuần.
Dự luật đã vượt qua một trở ngại rất lớn trước đó.
Ngày 7 tháng 8, Thượng viện thông qua dự luật với tỷ lệ áp đảo 86–11, cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả hai đảng đối với việc gia tăng áp lực kinh tế lên Nga.
Nếu Hạ viện thông qua nguyên văn phiên bản đã được Thượng viện chấp thuận, dự luật có thể được chuyển tới Tòa Bạch Ốc để Tổng thống Trump ký thành luật.
Dự luật mang tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham
Gói trừng phạt hiện mang tên Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026, để tưởng nhớ cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham của South Carolina, một trong những người ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất tại Quốc hội.
Graham đã dành hơn một năm thúc đẩy dự luật cùng các nhà lập pháp của cả hai đảng.
Ông qua đời hồi tháng 7, trước khi chứng kiến dự luật được Thượng viện thông qua.
Sau cái chết của Graham, các đồng nghiệp tiếp tục thúc đẩy dự luật và coi việc đưa nó trở thành luật là một phần di sản của ông trong chính sách đối ngoại.
Dự luật được xây dựng với mục tiêu đánh vào một trong những nguồn tài chính quan trọng nhất của Moscow: doanh thu từ xuất khẩu dầu và khí đốt.
Thay vì chỉ trừng phạt Nga, Quốc hội muốn gây áp lực lên những quốc gia tiếp tục mua năng lượng Nga và qua đó cung cấp nguồn thu giúp Moscow tài trợ cuộc chiến tại Ukraine.
Có thể đánh thuế tới 100% các nước mua năng lượng Nga
Một trong những điều khoản mạnh nhất cho phép Tổng thống Hoa Kỳ áp thuế quan lên tới 100% đối với hàng hóa từ những quốc gia được xác định là những khách hàng lớn của dầu và khí đốt Nga.
Những nước có thể bị ảnh hưởng bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, những khách hàng lớn của năng lượng Nga.
Dự luật cũng nhắm vào các quốc gia và thực thể giúp Nga né tránh những biện pháp trừng phạt năng lượng.
Mục tiêu là khiến việc tiếp tục mua dầu Nga trở nên đắt đỏ hơn, qua đó buộc các nước phải lựa chọn giữa quan hệ thương mại với Hoa Kỳ và việc tiếp tục cung cấp nguồn thu cho Moscow.
Các nhà lập pháp ủng hộ cho rằng nếu những khách hàng lớn giảm mua năng lượng Nga, Tổng thống Vladimir Putin sẽ mất một phần đáng kể nguồn tiền dùng để tài trợ chiến tranh.
Nhưng đồng minh của Mỹ cũng có thể bị ảnh hưởng
Vấn đề là phạm vi của dự luật không chỉ giới hạn ở các đối thủ của Hoa Kỳ.
Một số quốc gia đồng minh, bao gồm Nhật Bản và một số nước châu Âu, vẫn mua một lượng năng lượng nhất định từ Nga và về lý thuyết cũng có thể nằm trong phạm vi các biện pháp thuế quan.
Dự luật trao cho Tổng thống Trump quyền quyết định đáng kể trong việc xác định nước nào sẽ bị áp thuế và khi nào các biện pháp đó có thể được miễn hoặc dỡ bỏ.
Đây chính là một trong những điểm gây tranh cãi nhất tại Hạ viện.
Trump ủng hộ dự luật
Tổng thống Trump đã tuyên bố ủng hộ gói trừng phạt.
Sự hậu thuẫn của Tòa Bạch Ốc là yếu tố quan trọng giúp dự luật tiến triển tại Quốc hội.
Tuy nhiên, các nhà phê bình lưu ý rằng Trump chỉ thực sự hậu thuẫn mạnh mẽ sau khi các nhà lập pháp sửa đổi dự luật để trao cho tổng thống quyền hạn rộng hơn trong việc áp dụng thuế quan.
Một số chuyên gia cho rằng chính quyền đã có nhiều công cụ để trừng phạt Nga theo luật hiện hành nhưng chưa sử dụng hết.
Dự luật mới sẽ cung cấp thêm một công cụ đặc biệt mạnh: dùng quyền tiếp cận thị trường Hoa Kỳ để gây áp lực lên những quốc gia vẫn làm ăn với ngành năng lượng Nga.
Theo Reuters, chính quyền Trump còn cho rằng quyền lực mới có thể tạo thêm đòn bẩy cho tổng thống trước cuộc gặp dự kiến ngày 24 tháng 9 với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Trung Quốc là một trong những khách hàng lớn nhất của dầu Nga và vì vậy có thể trở thành mục tiêu quan trọng nếu luật được ban hành.
Dân chủ lo Trump được trao quá nhiều quyền
Mặc dù dự luật nhận được 86 phiếu tại Thượng viện, sự đồng thuận lưỡng đảng đó không hoàn toàn được lặp lại tại Hạ viện.
Một số nhà lập pháp Dân chủ phản đối việc trao thêm quyền thuế quan cho Tổng thống Trump.
Dân biểu Gregory Meeks của New York, thành viên Dân chủ cao cấp nhất trong House Foreign Affairs Committee, cảnh báo phiên bản hiện tại có thể không đạt được mục tiêu trừng phạt Nga mà thay vào đó làm tăng chi phí đối với người dân Mỹ.
Lập luận của phía phản đối là thuế quan được áp lên hàng nhập khẩu khi chúng vào Hoa Kỳ. Do đó, các doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ có thể phải gánh chi phí trước tiên và một phần chi phí sau đó có thể được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá hàng hóa cao hơn.
Một số nhà lập pháp cũng lo ngại Tổng thống Trump có thể dùng quyền lực mới để gây áp lực thương mại lên các đồng minh.
Một số Cộng hòa cũng chưa hoàn toàn ủng hộ
Sự phản đối không chỉ đến từ Đảng Dân chủ.
Một số nhà lập pháp Cộng hòa có quan điểm thị trường tự do không muốn chính phủ sử dụng các biện pháp trừng phạt và thuế quan quy mô lớn để can thiệp vào thương mại quốc tế.
Một vấn đề khác là thời điểm chính trị.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra ngày 3 tháng 11, trong lúc vấn đề giá cả và lạm phát vẫn nhạy cảm với cử tri.
Một số thành viên Cộng hòa lo ngại bỏ phiếu cho quyền áp thêm mức thuế có thể lên tới 100% sẽ tạo cơ hội để đối thủ cáo buộc họ ủng hộ chính sách làm tăng giá hàng hóa.
Tranh cãi ngược lại: Tổng thống có thể được miễn trừng phạt quá dễ
Điều thú vị là những người phản đối dự luật còn chỉ trích nó từ hướng ngược lại.
Một mặt, họ nói dự luật trao quá nhiều quyền áp thuế cho tổng thống.
Mặt khác, họ cho rằng dự luật cũng trao cho Trump quá nhiều quyền miễn hoặc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng Quốc hội có thể thông qua một đạo luật mang tiếng rất cứng rắn với Moscow nhưng tổng thống vẫn có khả năng không thực thi đầy đủ nếu muốn sử dụng việc miễn trừng phạt như một công cụ trong đàm phán với Nga.
Ukraine thúc giục Hạ viện hành động
Ukraine đang vận động mạnh mẽ để dự luật được thông qua.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã trực tiếp thúc giục các nhà lập pháp Mỹ ủng hộ gói trừng phạt trong chuyến làm việc tại Washington.
Phía Ukraine lập luận rằng cách hiệu quả nhất để buộc Moscow nghiêm túc đàm phán là làm suy yếu nguồn thu từ dầu khí đang giúp Nga tiếp tục tài trợ chiến tranh.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal của Connecticut, một trong những người thúc đẩy dự luật cùng Graham, cũng nói Quốc hội đang đứng trước một thời điểm đặc biệt cấp bách.
Theo những người ủng hộ, nếu doanh thu năng lượng của Nga bị bóp nghẹt đủ mạnh, khả năng Moscow duy trì chiến tranh lâu dài sẽ bị suy giảm.
Dự luật còn trừng phạt Iran
Mặc dù thường được gọi ngắn gọn là “Russia sanctions bill,” phiên bản hiện tại không chỉ nhắm vào Nga.
Dự luật còn kéo dài và tăng cường một số biện pháp trừng phạt liên quan đến Iran, đặc biệt đối với nguồn tài chính từ lĩnh vực năng lượng và các hoạt động hỗ trợ chương trình vũ khí.
Đó là lý do tên chính thức hiện nay đề cập cả Russia and Iran.
Các nhà lập pháp đã bổ sung những điều khoản Iran trong quá trình thương lượng với Tòa Bạch Ốc trước khi dự luật được đưa ra biểu quyết tại Thượng viện.
Tuần tới có thể là cơ hội cuối cùng trước bầu cử
Thời gian hiện là một trong những trở ngại lớn nhất.
Hạ viện chỉ dự kiến làm việc tại Washington một tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11.
Do đó, tuần bắt đầu ngày 14 tháng 9 có thể trở thành cơ hội thực tế cuối cùng để Quốc hội hoàn tất dự luật trước bầu cử.
Nếu House Rules Committee thông qua thủ tục vào thứ Hai, lãnh đạo Cộng hòa có thể đưa dự luật ra toàn thể Hạ viện ngay trong những ngày tiếp theo.
Nếu Hạ viện thông qua phiên bản đã được Thượng viện chấp thuận, dự luật sẽ tiến thêm một bước quan trọng tới bàn Tổng thống Trump.
Nhưng khác với tỷ lệ áp đảo 86–11 tại Thượng viện, kết quả ở Hạ viện khó dự đoán hơn nhiều.
Cuộc tranh luận giờ đây không chỉ xoay quanh câu hỏi liệu Hoa Kỳ có nên gia tăng sức ép đối với Vladimir Putin hay không.
Câu hỏi lớn hơn là Quốc hội sẵn sàng trao cho Tổng thống Trump bao nhiêu quyền để trừng phạt những quốc gia tiếp tục mua năng lượng Nga — và liệu cái giá của chính sách đó cuối cùng có rơi vào người tiêu dùng Mỹ hay không.
Calitoday tổng hợp
