Những lời đe dọa chiến tranh đang phủ bóng lên thủ đô Havana. Cuba cảnh báo sẽ xảy ra “một cuộc tắm máu” nếu Hoa Kỳ mở cuộc tấn công quân sự, trong lúc Washington liên tục gia tăng các biện pháp cấm vận và xuất hiện tin tức về kế hoạch dùng phi cơ không người lái quân sự để tấn công căn cứ Guantanamo…
Ngày 18 tháng 5 năm 2026, bầu không khí căng thẳng giữa Cuba và Hoa Kỳ bất ngờ leo thang dữ dội sau hàng loạt tuyên bố cứng rắn từ cả đôi bên, làm dấy lên nỗi lo về một cuộc khủng hoảng nguy hiểm ngay sát lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, lãnh đạo Cuba Miguel Díaz-Canel cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào của Hoa Kỳ nhắm vào Havana đều sẽ dẫn tới “một cuộc tắm máu” với hậu quả khôn lường cho toàn vùng Caribe.
“Tôi biết Cuba là một quốc gia mạnh mẽ. Người dân Cuba rất can đảm và họ sẽ không để mình ở thế bị động,” bà Sandra Roseaux, 57 tuổi, nói với Reuters trên đường phố Havana. “Nếu họ kéo tới, họ sẽ phải chiến đấu.” Những lời nói đó phản ánh rõ bầu không khí bất an đang bao trùm Cuba, nơi người dân vừa trải qua nhiều năm khủng hoảng kinh tế trầm trọng, mất điện trên diện rộng, thiếu thực phẩm và làn sóng bỏ nước ra đi lớn nhất trong nhiều thập niên.
Cuộc đối đầu lần này bùng phát sau khi trang Axios đăng tải bài viết hôm 17 tháng 5, dẫn nguồn tin tình báo Hoa Kỳ cho rằng Cuba đã sở hữu hơn 300 phi cơ không người lái quân sự và từng thảo luận phương án sử dụng các thiết bị này để tấn công căn cứ hải quân Hoa Kỳ tại Guantanamo, các chiến hạm Hoa Kỳ và cả thành phố Key West thuộc tiểu bang Florida.
Thông tin này lập tức gây chấn động Washington vì Guantanamo là căn cứ quân sự cực kỳ nhạy cảm của Hoa Kỳ tồn tại trên lãnh thổ Cuba suốt hơn một thế kỷ. Trong mắt nhiều người Cuba, căn cứ này là biểu tượng cho sự can thiệp và áp đặt của Hoa Kỳ đối với đảo quốc Caribe. Nếu xảy ra bất kỳ cuộc tấn công nào nhắm vào Guantanamo, đây sẽ bị xem là hành động quân sự nghiêm trọng nhất giữa hai nước kể từ cuộc Khủng hoảng Hỏa tiễn Cuba năm 1962.
Đáp lại bài viết của Axios, chính quyền Havana tố cáo Washington đang dựng lên “một cái cớ chiến tranh” để biện minh cho khả năng can thiệp quân sự hoặc gia tăng áp lực nhằm lật đổ chế độ cộng sản Cuba. Trong thông cáo phát đi tối 18 tháng 5, Bộ Ngoại giao Cuba khẳng định Havana “không tìm kiếm chiến tranh” nhưng “sẽ tự vệ bằng mọi giá nếu bị tấn công.”
Tình hình càng nóng bỏng hơn khi cùng ngày, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Ngoại quốc (OFAC) công bố loạt biện pháp cấm vận mới nhắm vào 11 nhân vật cao cấp Cuba, trong đó có Bộ trưởng Tư pháp Rosabel Gamon Verde, Bộ trưởng Năng lượng Vicente de la O Levy, Chủ tịch Quốc hội Esteban Lazo cùng nhiều tướng lãnh quân đội và giới tình báo Cuba.
Theo tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Washington cáo buộc chính quyền Cuba “tham nhũng, yếu kém” và sử dụng bộ máy an ninh để đàn áp dân chúng. Hoa Kỳ cũng đưa Tổng cục Tình báo Cuba vào danh sách cấm vận với cáo buộc cơ quan này liên quan tới hoạt động tình báo chống Hoa Kỳ và hợp tác với các đối thủ chiến lược của Washington.
Đáng chú ý hơn cả là thông tin từ Reuters cho biết Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đang chuẩn bị truy tố cựu lãnh đạo Cuba Raúl Castro liên quan tới vụ bắn rơi hai phi cơ dân sự của tổ chức Brothers to the Rescue năm 1996 khiến bốn người thiệt mạng. Nếu việc truy tố được thực hiện, đây sẽ là lần đầu tiên Hoa Kỳ đưa ra cáo buộc hình sự trực tiếp đối với một cựu lãnh đạo cao cấp Cuba kể từ sau cuộc Cách mạng Cuba năm 1959.
Giới quan sát nhận định chính quyền Donald Trump hiện đang theo đuổi chiến lược cứng rắn chưa từng thấy đối với Havana. Khác với giai đoạn hòa dịu dưới thời Barack Obama, chính quyền Trump xem Cuba là một mắt xích trong mạng lưới chống Hoa Kỳ tại Mỹ Châu La Tinh, đặc biệt khi Havana bị tố cáo gia tăng hợp tác an ninh với Nga, Iran và Venezuela.
Nhiều chuyên gia lo ngại tình hình hiện nay đang tái hiện bầu không khí đối đầu thời Chiến tranh Lạnh. Cuba dù đang kiệt quệ về kinh tế nhưng vẫn sở hữu hệ thống quân đội và tình báo được đánh giá là có kinh nghiệm đối đầu lâu dài với Hoa Kỳ. Trong khi đó, Washington ngày càng mất kiên nhẫn trước những hoạt động mà họ cho là “đe dọa an ninh quốc gia” ngay sát lãnh thổ Hoa Kỳ.
Tại Havana, đời sống thường nhật đang bị phủ bóng bởi nỗi lo chiến tranh. Những con đường vốn đã thiếu điện và thiếu thực phẩm nay tràn ngập tin đồn về khả năng xảy ra xung đột quân sự. Ông Ulises Medina, 58 tuổi, nói với Reuters rằng ông không muốn chiến tranh nhưng tin Cuba sẽ không đầu hàng nếu bị tấn công. “Họ phải thương lượng. Nhưng dù thế nào Cuba cũng sẽ tự vệ,” ông nói.
Điều khiến giới phân tích lo ngại là chỉ cần một biến cố nhỏ tại vùng biển Caribe hoặc quanh căn cứ Guantanamo cũng có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng vượt ngoài tầm kiểm soát. Nếu Washington tin rằng Cuba thật sự phát triển khả năng sử dụng phi cơ không người lái để tấn công căn cứ Hoa Kỳ, áp lực đáp trả quân sự sẽ gia tăng rất mạnh. Ngược lại, nếu Havana cho rằng Hoa Kỳ đang chuẩn bị thay đổi chế độ bằng giải pháp quân sự, Cuba có thể triển khai những biện pháp phòng thủ nguy hiểm hơn nữa.
Trong bối cảnh đó, vùng Caribe đang trở thành một điểm nóng địa chính trị mới giữa lúc thế giới vốn đã chìm trong xung đột từ Ukraine, Israel cho tới Đài Loan. Và hơn 60 năm sau cuộc Khủng hoảng Hỏa tiễn Cuba từng đưa nhân loại tới sát bờ vực chiến tranh nguyên tử, hòn đảo này một lần nữa lại đứng giữa vòng xoáy đối đầu căng thẳng giữa Havana và Washington.
Khi Miguel Díaz-Canel cảnh báo về “một cuộc tắm máu”, nhiều người có thể xem đó là lời đe dọa mang tính chính trị. Nhưng với lịch sử đối đầu đầy thù nghịch giữa Hoa Kỳ và Cuba, cùng những bước leo thang dồn dập trong những ngày qua, không ít chuyên gia tin rằng thế giới đang chứng kiến giai đoạn nguy hiểm nhất trong quan hệ Hoa Kỳ – Cuba suốt nhiều thập niên trở lại đây.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
