CALITODAY (20/5/2026): Hôm nay Thứ Tư 20/5, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đã chính thức truy tố và kết án cựu Chủ Tịch nước Cuba là Raúl Castro về tội giết 4 người Mỹ trong vụ máy bay Cuba bắn hạ máy bay của 4 thành viên thuộc toán “Brothers to the Rescue” tìm kiếm người Cuba vượt biển năm 1996 qua eo bển Florida để tìm tự do.
Raúl Castro bị truy tố bởi Bộ Tư pháp trong bối cảnh Trump đe dọa xâm lược Cuba
Bộ Tư pháp Mỹ hôm thứ Tư đã công bố bản cáo trạng truy tố cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro về tội giết người, một động thái trùng với ngày quốc khánh của nước này và lời đe dọa từ Tổng thống Trump về việc xâm lược hòn đảo.
Quyền Tổng chưởng lý Todd Blanche đã đến Nam Florida để cùng các công tố viên công bố bản cáo trạng “kết hợp với một buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân của tổ chức Brothers to the Rescue”.
Bốn người đàn ông đã thiệt mạng năm 1996 khi máy bay của họ, đang tìm kiếm những người có thể rời khỏi đảo để đến bờ biển Florida, bị quân đội Cuba bắn rơi — lực lượng khi đó do Castro lãnh đạo.
“Lần đầu tiên sau gần 70 năm, giới lãnh đạo cấp cao của chế độ Cuba đã bị truy tố tại quốc gia này, tại Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, vì các hành vi bạo lực dẫn đến cái chết của công dân Mỹ,” ông Blanche nói hôm thứ Tư.
“Các quốc gia và lãnh đạo của họ không thể được phép nhắm mục tiêu vào người Mỹ, giết họ, và không phải chịu trách nhiệm.”
Ông Blanche ám chỉ đến khả năng xâm lược, nói với báo chí rằng đây không phải là một “bản cáo trạng mang tính trình diễn”.
“Đã có lệnh bắt giữ được ban hành, vì vậy chúng tôi kỳ vọng ông ấy sẽ tự nguyện ra trình diện tại đây hoặc bằng cách khác,” ông nói.
Blanche không trả lời trực tiếp liệu Mỹ có xâm lược Cuba hay không, nhưng nói rằng bản cáo trạng sẽ không “biến mất”.
Castro, 94 tuổi, đã rời chức tổng thống năm 2018, nhưng Mỹ vẫn coi ông là người nắm quyền thực tế của đất nước.
Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel chỉ trích bản cáo trạng, cho rằng đây là cái cớ để xâm lược Cuba.
“Đây là một hành động chính trị, không có cơ sở pháp lý, chỉ nhằm mục đích bổ sung cho hồ sơ giả tạo mà họ dùng để biện minh cho ý định phi lý về một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Cuba,” ông viết trên mạng xã hội X.
“Hoa Kỳ đang nói dối và bóp méo các sự kiện liên quan đến vụ bắn hạ máy bay,” ông nói thêm, cáo buộc Brothers to the Rescue là một nhóm khủng bố.
Bản cáo trạng, cũng nêu tên 5 người khác, còn buộc Castro tội âm mưu giết công dân Mỹ và phá hủy máy bay. Ông Blanche nói bản cáo trạng ban đầu đã được đại bồi thẩm đoàn đưa ra vào tháng 4.
Brothers to the Rescue, còn được gọi là Hermanos al Rescate, từng sử dụng máy bay bay qua 90 dặm giữa Cuba và Florida trong giai đoạn khi việc di cư từ Cuba được điều chỉnh bởi chính sách “wet foot, dry foot”, cho phép người Cuba nhập cư vào Mỹ nếu đặt chân được lên đất liền.
Bản cáo trạng cho rằng các chuyến bay của Brothers to the Rescue ở vùng biển quốc tế và đang bay ra xa Cuba, đồng thời không nhận được cảnh báo từ trạm kiểm soát không lưu Havana dù vẫn đang liên lạc với họ.
Cuba bảo vệ hành động bắn rơi máy bay, nói rằng họ đã “thông báo trước công khai và ngoại giao” và đăng cảnh báo trên báo rằng bất kỳ máy bay nào xâm nhập không phận mà không được phép sẽ bị đánh chặn và “nếu cần thiết, vô hiệu hóa”.
Trong khi truy tố Castro, Mỹ đang xây dựng một tiền lệ tương tự vụ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người cũng từng bị truy tố trước khi bị lực lượng vũ trang bắt từ nơi ở.
Hiện chưa rõ hành động tiếp theo đối với Castro và Cuba, nhưng Giám đốc CIA John Ratcliffe đã gặp quan chức Cuba tuần trước để truyền đạt rằng “cửa sổ đàm phán sẽ không mở mãi”.
Bản cáo trạng được công bố đúng ngày Cuba kỷ niệm ngày độc lập và thành lập Cộng hòa Cuba.
Ngoại trưởng Marco Rubio, người gốc Cuba, đã đăng một thông điệp hiếm hoi bằng tiếng Tây Ban Nha gửi người dân Cuba, bảo vệ việc phong tỏa nhiên liệu và đổ lỗi tình trạng thiếu điện cho chính quyền cộng sản hiện tại.
“Lý do các bạn phải sống 22 giờ mỗi ngày không có điện không phải do ‘phong tỏa’ dầu mỏ của Mỹ…,” ông Rubio nói trong video.
“Lý do thực sự các bạn không có điện, nhiên liệu hay thực phẩm là vì những người kiểm soát đất nước đã biển thủ hàng tỷ đô la…”
Ông nói thêm Mỹ đã đề nghị gói viện trợ 100 triệu USD cho hòn đảo.
Thông báo truy tố nhận được nhiều tràng pháo tay từ đám đông lớn ở Miami.
Nó cũng được 4 Dân biểu Cộng hòa gốc Cuba trong Quốc hội Mỹ ủng hộ.
“Raúl Castro là người đã ra lệnh giết người một cách có chủ đích, lạnh lùng…,” Dân biểu Mario Diaz-Balart nói.
Dân biểu Maria Elvira Salazar cũng kêu gọi Tổng thống Trump xâm lược Cuba.
“Đó chính xác là điều nên xảy ra… chúng ta không thể để những kẻ trộm này tiếp tục điều hành hòn đảo,” bà nói.
Bà cho rằng thông điệp của Trump là cảnh báo Castro nên rời đi, nếu không sẽ có hậu quả tương tự như trường hợp Maduro.
NewsNation, kênh đối tác của The Hill, xác nhận Bộ Tư pháp Mỹ đã truy tố Castro, trong khi Reuters đưa tin rằng bản cáo trạng đã được đệ trình.
Các công tố viên tại Quận Nam Florida lên lịch họp báo vào chiều thứ Tư, có sự tham dự của Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, và sẽ được tổ chức “kết hợp với một buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân của nhóm Brothers to the Rescue.”
Bốn người đã thiệt mạng vào năm 1996 khi máy bay của họ — đang tìm kiếm những người có thể rời khỏi Cuba — bị quân đội Cuba bắn rơi, lực lượng khi đó do Castro chỉ huy.
Castro, hiện 94 tuổi, rời chức chủ tịch vào năm 2018, nhưng phía Mỹ vẫn xem ông là người nắm quyền thực tế của đất nước.
Khi truy tố Castro, Mỹ đang đặt nền tảng tương tự như vụ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người cũng từng bị truy tố tại tòa án Mỹ trước khi lực lượng vũ trang bắt giữ ông từ nơi ở.
Hiện chưa rõ hành động tiếp theo đối với Castro và Cuba sẽ là gì, nhưng Giám đốc CIA John Ratcliffe đã gặp quan chức Cuba tuần trước để truyền đạt rằng “cửa đàm phán sẽ không mở vô thời hạn.”
Donald Trump: “Chúng tôi đang để tâm đến Cuba”
Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư 19/5 nói với các phóng viên rằng chính quyền đang “để tâm đến Cuba” sau khi Bộ Tư pháp truy tố cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro về tội giết người.
“Điều đó rất quan trọng,” Trump nói. “Đó là một thời khắc rất lớn đối với mọi người, không chỉ người Mỹ gốc Cuba mà cả những người đến từ Cuba, những người muốn quay lại Cuba để gặp gia đình của họ ở đó.”
Trước đó cùng ngày, Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche đã tới Miami để công bố bản cáo trạng “kết hợp với buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân của tổ chức Brothers to the Rescue.”
Bốn người đàn ông đã thiệt mạng vào năm 1996 khi máy bay của họ — đang tìm kiếm những người có thể muốn rời khỏi hòn đảo để tới bờ biển Florida — bị quân đội Cuba bắn hạ. Vào thời điểm đó, lực lượng quân đội Cuba do Raúl Castro lãnh đạo.
Bản cáo trạng, được công bố đúng vào ngày độc lập của Cuba, xuất hiện trong bối cảnh gần đây ông Trump từng đe dọa xâm lược hoặc thực hiện hành động quân sự đối với hòn đảo này.
Tuy nhiên, hôm thứ Tư, Trump nói với các phóng viên rằng sẽ không có sự leo thang nào từ phía Mỹ đối với Cuba.
“Sẽ không có leo thang,” tổng thống nói. “Tôi không nghĩ điều đó là cần thiết. Nhìn xem, nơi đó đang sụp đổ.”
Những diễn biến này xảy ra sau khi Giám đốc CIA John Ratcliffe gặp gỡ các quan chức Cuba trên đảo vào tuần trước.
CIA cho biết John Ratcliffe đã tới Cuba để “đích thân chuyển thông điệp của Tổng thống Trump rằng Mỹ sẵn sàng nghiêm túc hợp tác về các vấn đề kinh tế và an ninh, nhưng chỉ khi Cuba thực hiện những thay đổi căn bản.”
Dân biểu Jamie Raskin đề xuất dự luật chặn khoản 1,776 tỷ USD của Trump.
Dân biểu Jamie Raskin, thành viên Dân chủ cấp cao nhất trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, hôm thứ Tư đã giới thiệu một dự luật nhằm ngăn Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) sử dụng quỹ bồi thường mới trị giá 1,776 tỷ USD để chi trả cho những người cho rằng họ đã bị chính phủ “vũ khí hóa” chống lại mình.
Dự luật mang tên “Đạo luật Không sử dụng tiền thuế của dân cho các quỹ dàn xếp mờ ám năm 2026” sẽ cấm sử dụng bất kỳ khoản ngân sách liên bang nào để hỗ trợ thỏa thuận dàn xếp này. Đồng thời, dự luật cũng đặt ra các hạn chế mới đối với việc chi trả nói chung, bao gồm cấm những người bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6/1 nhận tiền từ quỹ.
DOJ đã lập quỹ này sau khi chính quyền Trump đồng ý tự nguyện rút đơn kiện của Trump, trong đó ông yêu cầu bồi thường 10 tỷ USD vì việc rò rỉ hồ sơ thuế của mình. Việc rút đơn giúp họ tránh phải đối mặt với câu hỏi từ thẩm phán về việc liệu tổng thống và chính quyền do ông điều hành có thực sự là hai bên đối nghịch như luật yêu cầu đối với các vụ kiện như vậy hay không.
Đến thứ Ba 18/5, DOJ tiếp tục ban hành bản ghi nhớ cấm Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) kiểm toán hoặc truy tố Donald Trump liên quan đến các tờ khai thuế trước đây của ông.
Trong một tuyên bố, Raskin nói:
“Trump đang tìm cách chiếm dụng gần 1,8 tỷ USD tiền thuế của người dân để tài trợ cho một quỹ đen dành cho những kẻ đánh cảnh sát ngày 6/1 và các ‘chiến binh MAGA’ bất mãn.”
Ông cũng cho rằng việc sử dụng khoản tiền công này có vấn đề nghiêm trọng về hiến pháp:
“Chỉ Quốc hội mới có quyền phân bổ ngân sách liên bang, và chúng tôi chưa hề phân bổ một xu nào cho quỹ triệu phú J6 này.”
Raskin cho biết dự luật nhằm “đóng cửa vụ cướp công khai này và khôi phục các hàng rào bảo vệ cơ bản trong cách chi tiêu tiền thuế của dân”.
Ông tiếp tục:
“Quốc hội phải giành lại quyền kiểm soát ngân sách và ngăn chặn hành vi biển thủ trắng trợn này trước khi ‘chương trình thí điểm’ cho tham nhũng đảng phái quy mô lớn trở thành cơ chế vận hành thường trực của chính phủ Trump.”
Ngoài việc chặn riêng khoản dàn xếp 1,776 tỷ USD, dự luật còn cấm các thỏa thuận dàn xếp trong tương lai liên quan đến vụ tấn công Điện Capitol ngày 6/1/2021 hoặc các tranh chấp xoay quanh cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.
Dự luật cũng cấm tổng thống, phó tổng thống và các thành viên nội các nhận tiền từ các vụ kiện liên quan đến những vấn đề này.
Raskin có thể nhận được một phần ủng hộ từ nội bộ Đảng Cộng hòa.
Dân biểu Brian Fitzpatrick nói khi được hỏi về quỹ “chống vũ khí hóa” đã nói rằng:
“Tin xấu đấy. Chúng tôi sẽ cố gắng hủy bỏ nó.”
Ông cho biết các Dân biểu đang xem xét những phương án lập pháp khác nhau và sẽ bắt đầu bằng cách gửi thư cho Bộ trưởng Tư pháp.
Dự luật của Raskin cũng yêu cầu DOJ công khai các thỏa thuận dàn xếp trên 100.000 USD và cho phép Quốc hội thu hồi ngân sách đối với các khoản dàn xếp vượt quá 250.000 USD.
Cũng trong ngày thứ Tư 19/5, Raskin đã cố gắng triệu tập quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và lãnh đạo IRS Frank Bisignano trong một phiên điều trần khác của Ủy ban Tư pháp Hạ viện.
Nỗ lực này thất bại với tỷ lệ bỏ phiếu 18-17, dù phe Dân chủ nhận được sự ủng hộ từ Dân biểu Kevin Kiley, người đã rời Đảng Cộng hòa sau khi khu vực bầu cử của ông ở California bị phân chia lại.
Raskin cáo buộc:
“Chính quyền Trump đang thực hiện một trò lừa đảo chống lại nước Mỹ khi lấy gần 1,8 tỷ USD từ quỹ phán quyết của chính phủ Mỹ — vốn dành để thanh toán các bản án và bồi thường thực tế — rồi không có bất kỳ sự cho phép pháp lý nào từ Quốc hội mà lại định dùng để chi trả cho lực lượng dân quân tư nhân trước đây và tương lai của ông ta.”
Raskin lưu ý rằng nhiều người bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn ngày 6/1 được cho là sẽ tìm cách nhận tiền từ quỹ này.
Dự luật được nộp cùng ngày Raskin mở cuộc điều tra về quỹ 1,776 tỷ USD. Ông gửi thư yêu cầu thêm thông tin tới những người mà ông đã cố gắng triệu tập, liên quan cả đến quỹ này và bản ghi nhớ của DOJ vốn “vĩnh viễn cấm” IRS theo đuổi một số cáo buộc đối với Trump, gia đình ông và các doanh nghiệp của họ.
Trong thư, Raskin đặt ra hàng loạt câu hỏi về cơ cấu của quỹ:
“Các khoản chi trả từ quỹ có được báo cáo cho IRS không? Các báo cáo hàng quý gửi Bộ trưởng Tư pháp về việc ai đã nhận hỗ trợ và dưới hình thức nào có được công khai không?”
Ông cũng hỏi:
“Có giới hạn số tiền mà một cá nhân có thể nhận từ Quỹ hay không?”
Trong khi đó, Tổng thống Trump công khai cắt đứt quan hệ với The Federalist Society — nhưng liệu các lựa chọn thẩm phán trong nhiệm kỳ thứ hai của ông có thực sự khác biệt?
Ngoài ra, Bộ Tư pháp ngày càng xem xét các hành động pháp lý nhằm vào những cá nhân có quyền lực bên ngoài biên giới Hoa Kỳ. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo khi trọng tâm chuyển từ Venezuela sang Cuba?
Quân đội Mỹ lên tàu chở dầu treo cờ Iran ở Vịnh Oman
Ông Trump đề cập khả năng đạt thỏa thuận ngừng căng thẳng tại eo biển Hormuz giữa lúc xung đột với Iran gia tăng: “Tôi không vội.”
Quân đội Mỹ hôm thứ Tư 19/5 đã lên kiểm tra một tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman, bị nghi cố vi phạm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ khi di chuyển về phía một cảng của Iran.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Thủy quân Lục chiến thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến số 31 đã lên tàu M/T Celestial Sea. Con tàu này treo cờ Aruba và có chiều dài hơn 120 mét. Thông tin được CENTCOM đăng tải trên mạng xã hội.
Sau khi khám xét và yêu cầu thủy thủ đoàn đổi hướng đi, lực lượng Thủy quân Lục chiến đã cho tàu tiếp tục hành trình, theo CENTCOM.
Quân đội Mỹ cho biết họ vẫn tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và đến nay đã buộc 91 tàu thương mại đổi hướng không được đến Iran.
Việc kiểm tra tàu Celestial Sea diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Trump cho biết ông đã hủy kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran để tiếp tục đàm phán với Tehran. Ông nói quyết định này được đưa ra hôm thứ Ba sau đề nghị từ các đồng minh vùng Vịnh.
IRGC cảnh báo Mỹ và Israel hôm thứ Tư rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào nhằm vào Tehran sẽ khiến xung đột lan rộng vượt ra ngoài khu vực Trung Đông.
Iran trên thực tế đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz — tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới — và Washington đáp trả bằng cách áp đặt phong tỏa hải quân đối với các tàu cố gắng cập hoặc rời các cảng Iran.
Tình trạng eo biển Hormuz gần như bị đóng đã khiến giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh. Trước đó, Mỹ cho biết hơn 1.500 tàu từ gần 90 quốc gia đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Vệ Binh Cách Mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm thứ Tư 19/5 đã trực tiếp cảnh báo Mỹ và Israel rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào nhằm vào Tehran sẽ dẫn đến một cuộc xung đột lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.
Tuyên bố được truyền thông nhà nước Iran đăng tải cho biết chính quyền Iran chưa sử dụng toàn bộ kho vũ khí của mình trong chiến dịch không kích Mỹ – Israel bắt đầu từ ngày 28/2, và nếu “hành động gây hấn chống lại Iran lặp lại”, Tehran sẽ đáp trả “ở những nơi mà các người thậm chí không thể tưởng tượng được”.
Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Iran đã phóng hai tên lửa tầm xa vào quần đảo Diego Garcia — nơi đặt căn cứ quân sự chung Mỹ – Anh ở Ấn Độ Dương — làm dấy lên lo ngại về khả năng tấn công các mục tiêu ngoài Trung Đông của nước Hồi giáo Iran này.
Lời đe dọa mới nhất của Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Trump hôm thứ Hai tuyên bố ông sẽ hoãn “một cuộc tấn công rất lớn” nhằm vào Iran theo đề nghị từ lãnh đạo Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trump cho biết một cuộc tấn công của Mỹ đã được lên kế hoạch cho ngày thứ Ba.
Trump cũng tuyên bố hôm thứ Ba rằng Mỹ “sẽ kết thúc cuộc chiến rất nhanh chóng”, trước khi mâu thuẫn với chính phát biểu đó một ngày sau, khi nói với các phóng viên hôm thứ Tư hôm nay rằng ông không vội đạt được thỏa thuận với Iran.
“Chúng tôi sẽ cho việc này một cơ hội,” Trump nói tại Căn cứ Liên hợp Andrews, bang Maryland. “Tôi không vội. Mọi người đều nói, ‘Bầu cử giữa kỳ, tôi đang vội.’ Nhưng tôi không vội.”
Cuộc chiến với Iran hiện không được lòng dư luận trong nước, khi các cuộc khảo sát cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ không hài lòng với cách Trump xử lý cuộc xung đột. Sự phản đối này — chủ yếu do giá nhiên liệu tăng vì chiến tranh — đang tạo ra rủi ro cho Đảng Cộng hòa trong nỗ lực bảo vệ thế đa số tại Quốc hội.
Trong nhiều tuần qua, Trump đã tìm cách thoát khỏi cuộc chiến, nhưng các cuộc đàm phán vẫn bế tắc do bất đồng liên quan đến chương trình làm giàu hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo các báo cáo tuần này, Iran muốn chấm dứt toàn bộ hành động thù địch chống lại nước này và lực lượng ủy nhiệm của họ ở Lebanon; yêu cầu quân đội Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran; bồi thường thiệt hại do chiến tranh Mỹ – Israel gây ra; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các khoản tiền bị đóng băng; đồng thời chấm dứt việc Mỹ phong tỏa nước này thông qua eo biển Hormuz.
Trong tháng qua, cả Trump và Iran đều đã bác bỏ các đề xuất hòa bình từ phía đối phương. Tuần trước, Trump từ chối đề nghị của Tehran về việc tách các cuộc đàm phán hạt nhân khỏi thảo luận hòa bình, gọi đó là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hôm thứ Tư 19/5 cũng đề cập đến các mối đe dọa gần đây từ Mỹ và Israel, cho rằng phản ứng của Iran vẫn còn kiềm chế. Họ nhấn mạnh khả năng chống chịu trước “những đội quân đắt đỏ nhất”, đồng thời tuyên bố Iran “chưa triển khai toàn bộ năng lực của Cách mạng Hồi giáo chống lại họ”.
Tuần trước, tờ New York Times và nhiều hãng tin khác đưa tin rằng cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá Iran vẫn còn khoảng 70% số bệ phóng di động và 70% kho tên lửa trước chiến tranh sau các đợt không kích của Mỹ và Israel, dù chính quyền Trump khẳng định năng lực tên lửa của Tehran gần như đã bị phá hủy hoàn toàn.
Dân biểu Jamie Raskin đề xuất dự luật chặn khoản 1,776 tỷ USD của Trump sau khi Đảng Cộng hòa bác nỗ lực triệu tập Blanche
Dân biểu Jamie Raskin, thành viên Dân chủ cấp cao nhất trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, hôm thứ Tư đã giới thiệu một dự luật nhằm ngăn Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) sử dụng quỹ bồi thường mới trị giá 1,776 tỷ USD để chi trả cho những người cho rằng họ đã bị chính phủ “vũ khí hóa” chống lại mình.
Dự luật mang tên “Đạo luật Không sử dụng tiền thuế của dân cho các quỹ dàn xếp mờ ám năm 2026” sẽ cấm sử dụng bất kỳ khoản ngân sách liên bang nào để hỗ trợ thỏa thuận dàn xếp này. Đồng thời, dự luật cũng đặt ra các hạn chế mới đối với việc chi trả nói chung, bao gồm cấm những người bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6/1 nhận tiền từ quỹ.
DOJ đã lập quỹ này sau khi chính quyền Trump đồng ý tự nguyện rút đơn kiện của Trump, trong đó ông yêu cầu bồi thường 10 tỷ USD vì việc rò rỉ hồ sơ thuế của mình. Việc rút đơn giúp họ tránh phải đối mặt với câu hỏi từ thẩm phán về việc liệu tổng thống và chính quyền do ông điều hành có thực sự là hai bên đối nghịch như luật yêu cầu đối với các vụ kiện như vậy hay không.
Đến thứ Ba 18/5, DOJ tiếp tục ban hành bản ghi nhớ cấm Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) kiểm toán hoặc truy tố Donald Trump liên quan đến các tờ khai thuế trước đây của ông.
Trong một tuyên bố, Raskin nói:
“Trump đang tìm cách chiếm dụng gần 1,8 tỷ USD tiền thuế của người dân để tài trợ cho một quỹ đen dành cho những kẻ đánh cảnh sát ngày 6/1 và các ‘chiến binh MAGA’ bất mãn.”
Ông cũng cho rằng việc sử dụng khoản tiền công này có vấn đề nghiêm trọng về hiến pháp:
“Chỉ Quốc hội mới có quyền phân bổ ngân sách liên bang, và chúng tôi chưa hề phân bổ một xu nào cho quỹ triệu phú J6 này.”
Raskin cho biết dự luật nhằm “đóng cửa vụ cướp công khai này và khôi phục các hàng rào bảo vệ cơ bản trong cách chi tiêu tiền thuế của dân”.
Ông tiếp tục:
“Quốc hội phải giành lại quyền kiểm soát ngân sách và ngăn chặn hành vi biển thủ trắng trợn này trước khi ‘chương trình thí điểm’ cho tham nhũng đảng phái quy mô lớn trở thành cơ chế vận hành thường trực của chính phủ.”
Ngoài việc chặn riêng khoản dàn xếp 1,776 tỷ USD, dự luật còn cấm các thỏa thuận dàn xếp trong tương lai liên quan đến vụ tấn công Điện Capitol ngày 6/1/2021 hoặc các tranh chấp xoay quanh cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.
Dự luật cũng cấm tổng thống, phó tổng thống và các thành viên nội các nhận tiền từ các vụ kiện liên quan đến những vấn đề này.
Raskin có thể nhận được một phần ủng hộ từ nội bộ Đảng Cộng hòa.
Dân biểu Brian Fitzpatrick nói khi được hỏi về quỹ “chống vũ khí hóa”:
“Tin xấu đấy. Chúng tôi sẽ cố gắng hủy bỏ nó.”
Ông cho biết các Dân biểu đang xem xét những phương án lập pháp khác nhau và sẽ bắt đầu bằng cách gửi thư cho Bộ trưởng Tư pháp.
Dự luật của Raskin cũng yêu cầu DOJ công khai các thỏa thuận dàn xếp trên 100.000 USD và cho phép Quốc hội thu hồi ngân sách đối với các khoản dàn xếp vượt quá 250.000 USD.
Cũng trong ngày thứ Tư 19/5, Raskin đã cố gắng triệu tập quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và lãnh đạo IRS Frank Bisignano trong một phiên điều trần khác của Ủy ban Tư pháp Hạ viện.
Nỗ lực này thất bại với tỷ lệ bỏ phiếu 18-17, dù phe Dân chủ nhận được sự ủng hộ từ Dân biểu Kevin Kiley, người đã rời Đảng Cộng hòa sau khi khu vực bầu cử của ông ở California bị phân chia lại.
Raskin cáo buộc:
“Chính quyền Trump đang thực hiện một trò lừa đảo chống lại nước Mỹ khi lấy gần 1,8 tỷ USD từ quỹ phán quyết của chính phủ Mỹ — vốn dành để thanh toán các bản án và bồi thường thực tế — rồi không có bất kỳ sự cho phép pháp lý nào từ Quốc hội mà lại định dùng để chi trả cho lực lượng dân quân tư nhân trước đây và tương lai của ông ta.”
Raskin lưu ý rằng nhiều người bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn ngày 6/1 được cho là sẽ tìm cách nhận tiền từ quỹ này.
Dự luật được nộp cùng ngày Raskin mở cuộc điều tra về quỹ 1,776 tỷ USD. Ông gửi thư yêu cầu thêm thông tin tới những người mà ông đã cố gắng triệu tập, liên quan cả đến quỹ này và bản ghi nhớ của DOJ vốn “vĩnh viễn cấm” IRS theo đuổi một số cáo buộc đối với Trump, gia đình ông và các doanh nghiệp của họ.
Trong thư, Raskin đặt ra hàng loạt câu hỏi về cơ cấu của quỹ:
“Các khoản chi trả từ quỹ có được báo cáo cho IRS không? Các báo cáo hàng quý gửi Bộ trưởng Tư pháp về việc ai đã nhận hỗ trợ và dưới hình thức nào có được công khai không?”
Ông cũng hỏi:
“Có giới hạn số tiền mà một cá nhân có thể nhận từ Quỹ hay không?”
Quân đội Mỹ lên tàu chở dầu treo cờ Iran ở vịnh Oman.
Ông Trump đề cập khả năng đạt thỏa thuận ngừng căng thẳng tại eo biển Hormuz giữa lúc xung đột với Iran gia tăng: “Tôi không vội.”
Quân đội Mỹ hôm thứ Tư đã lên kiểm tra một tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman, bị nghi cố vi phạm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ khi di chuyển về phía một cảng của Iran.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Thủy quân Lục chiến thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến số 31 đã lên tàu M/T Celestial Sea. Con tàu này treo cờ Aruba và có chiều dài hơn 120 mét. Thông tin được CENTCOM đăng tải trên mạng xã hội.
Sau khi khám xét và yêu cầu thủy thủ đoàn đổi hướng đi, lực lượng Thủy quân Lục chiến đã cho tàu tiếp tục hành trình, theo CENTCOM.
Quân đội Mỹ cho biết họ vẫn tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và đến nay đã buộc 91 tàu thương mại đổi hướng.
Việc kiểm tra tàu Celestial Sea diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Trump cho biết ông đã hủy kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran để tiếp tục đàm phán với Tehran. Ông nói quyết định này được đưa ra hôm thứ Ba sau đề nghị từ các đồng minh vùng Vịnh.
IRGC cảnh báo Mỹ và Israel hôm thứ Tư rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào nhằm vào Tehran sẽ khiến xung đột lan rộng vượt ra ngoài khu vực Trung Đông.
Iran trên thực tế đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz — tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới — và Washington đáp trả bằng cách áp đặt phong tỏa hải quân đối với các tàu cố gắng cập hoặc rời các cảng Iran.
Tình trạng eo biển Hormuz gần như bị đóng đã khiến giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh. Trước đó, Mỹ cho biết hơn 1.500 tàu từ gần 90 quốc gia đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Iran’s Revolutionary Guard Corps (IRGC) hôm thứ Tư 19/5 đã trực tiếp cảnh báo Mỹ và Israel rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào nhằm vào Tehran sẽ dẫn đến một cuộc xung đột lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.
Tuyên bố được truyền thông nhà nước Iran đăng tải cho biết chính quyền Iran chưa sử dụng toàn bộ kho vũ khí của mình trong chiến dịch không kích Mỹ – Israel bắt đầu từ ngày 28/2, và nếu “hành động gây hấn chống lại Iran lặp lại”, Tehran sẽ đáp trả “ở những nơi mà các người thậm chí không thể tưởng tượng được”.
Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Iran đã phóng hai tên lửa tầm xa vào quần đảo Diego Garcia — nơi đặt căn cứ quân sự chung Mỹ – Anh ở Ấn Độ Dương — làm dấy lên lo ngại về khả năng tấn công các mục tiêu ngoài Trung Đông của nước này.
Lời đe dọa mới nhất của Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Trump hôm thứ Hai tuyên bố ông sẽ hoãn “một cuộc tấn công rất lớn” nhằm vào Iran theo đề nghị từ lãnh đạo Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trump cho biết một cuộc tấn công của Mỹ đã được lên kế hoạch cho ngày thứ Ba.
Trump cũng tuyên bố hôm thứ Ba rằng Mỹ “sẽ kết thúc cuộc chiến rất nhanh chóng”, trước khi mâu thuẫn với chính phát biểu đó một ngày sau, khi nói với các phóng viên hôm thứ Tư rằng ông không vội đạt được thỏa thuận với Iran.
“Chúng tôi sẽ cho việc này một cơ hội,” Trump nói tại Căn cứ Liên hợp Andrews, bang Maryland. “Tôi không vội. Mọi người đều nói, ‘Bầu cử giữa kỳ, tôi đang vội.’ Nhưng tôi không vội.”
Cuộc chiến với Iran hiện không được lòng dư luận trong nước, khi các cuộc khảo sát cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ không hài lòng với cách Trump xử lý cuộc xung đột. Sự phản đối này — chủ yếu do giá nhiên liệu tăng vì chiến tranh — đang tạo ra rủi ro cho Đảng Cộng hòa trong nỗ lực bảo vệ thế đa số tại Quốc hội.
Trong nhiều tuần qua, Trump đã tìm cách thoát khỏi cuộc chiến, nhưng các cuộc đàm phán vẫn bế tắc do bất đồng liên quan đến chương trình làm giàu hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo các báo cáo tuần này, Iran muốn chấm dứt toàn bộ hành động thù địch chống lại nước này và lực lượng ủy nhiệm của họ ở Lebanon; yêu cầu quân đội Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran; bồi thường thiệt hại do chiến tranh Mỹ – Israel gây ra; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các khoản tiền bị đóng băng; đồng thời chấm dứt việc Mỹ phong tỏa nước này thông qua eo biển Hormuz.
Trong tháng qua, cả Trump và Iran đều đã bác bỏ các đề xuất hòa bình từ phía đối phương. Tuần trước, Trump từ chối đề nghị của Tehran về việc tách các cuộc đàm phán hạt nhân khỏi thảo luận hòa bình, gọi đó là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng hôm thứ Tư cũng đề cập đến các mối đe dọa gần đây từ Mỹ và Israel, cho rằng phản ứng của Iran vẫn còn kiềm chế. Họ nhấn mạnh khả năng chống chịu trước “những đội quân đắt đỏ nhất”, đồng thời tuyên bố Iran “chưa triển khai toàn bộ năng lực của Cách mạng Hồi giáo chống lại họ”.
Tuần trước, tờ New York Times và nhiều hãng tin khác đưa tin rằng cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá Iran vẫn còn khoảng 70% số bệ phóng di động và 70% kho tên lửa trước chiến tranh sau các đợt không kích của Mỹ và Israel, dù chính quyền Trump khẳng định năng lực tên lửa của Tehran gần như đã bị phá hủy hoàn toàn.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp
