Hơn 330.000 trẻ em tại Pháp được ước tính từng là nạn nhân của những vụ lạm dụng trong Giáo hội suốt nhiều thập niên. Tại Lourdes, Giáo hoàng Leo XIV gặp các nạn nhân và kêu gọi hàng giáo phẩm phải giữ sự cảnh giác ở mức cao nhứt. Nhưng liệu những cam kết mới có đủ để hàn gắn những vết thương đã kéo dài từ nhiều năm qua?…
Ngày 27/9/2026, tại Thánh địa Đức Mẹ Lourdes ở miền nam nước Pháp, Giáo hoàng Leo XIV đưa vấn đề lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên trở lại trung tâm chuyến công du đầu tiên của ngài tới Pháp kể từ khi được bầu làm giáo hoàng vào tháng 5/2025. Trong cuộc gặp riêng với các giám mục Pháp, Giáo hoàng kêu gọi Giáo hội tiếp tục con đường đã bắt đầu, đồng thời duy trì “sự cảnh giác cao nhứt” trước nạn lạm dụng trẻ vị thành niên trong Giáo hội. Chỉ vài giờ sau đó, ngài có cuộc gặp kéo dài khoảng hai giờ với bảy người sống sót sau những vụ lạm dụng của hàng giáo sĩ Pháp. Vatican cho biết Giáo hoàng đã gặp riêng từng người, lắng nghe những câu chuyện về đau đớn, tổn thương và những đề nghị nhằm ngăn ngừa các vụ việc tương tự xảy ra trong tương lai.
Đây không phải chỉ là một cuộc gặp mang tính nghi thức. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Giáo hội Công giáo tại Pháp vẫn còn phải đối diện với hậu quả của cuộc điều tra độc lập được công bố năm 2021. Theo Ủy ban Độc lập về Lạm dụng Tình dục trong Giáo hội, gọi tắt là CIASE, khoảng 330.000 trẻ vị thành niên tại Pháp được ước tính đã trở thành nạn nhân của những vụ lạm dụng trong các cơ sở Công giáo từ năm 1950 tới năm 2020, bao gồm những trường hợp liên quan tới linh mục, tu sĩ và nhân viên giáo dân. Một phần rất quan trọng của cuộc điều tra không chỉ nằm ở con số nạn nhân, mà còn ở cách hệ thống Giáo hội trong nhiều thời kỳ đã giải quyết những lời tố cáo và bảo vệ người bị cáo buộc, thay vì đặt sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.
Một trong những câu chuyện được nhắc tới trước chuyến viếng thăm Lourdes là trường hợp của bà Ghislaine Magoarou. Theo Reuters, bà bị một tu sĩ Công giáo tên Gabriel Girard lạm dụng khi còn là một bé gái tại một trường Công giáo ở vùng Brittany trong thập niên 1960. Girard được cho là đã lạm dụng nhiều trẻ em và qua đời năm 1979 mà không phải đối diện với một phiên tòa về những hành vi này. Reuters dẫn lời các nạn nhân cho biết ông có thể đã lạm dụng khoảng 170 trẻ em trong nhiều năm. Câu chuyện này cho thấy một trong những vấn đề đau đớn nhứt của cuộc khủng hoảng: nhiều nạn nhân phải sống hàng chục năm với hậu quả tâm lý và xã hội, trong khi người gây ra hành vi lạm dụng có thể đã qua đời trước khi sự việc được đưa ra ánh sáng.
Một trường hợp khác là linh mục Bernard Preynat, người từng hoạt động với các nhóm hướng đạo Công giáo tại Pháp. Ông bị cáo buộc lạm dụng nhiều trẻ em trong khoảng thời gian kéo dài từ năm 1971 tới năm 1991. Preynat sau đó bị kết án tại Pháp về những hành vi lạm dụng trẻ vị thành niên và qua đời năm 2024. Một trong những người từng lên tiếng chống lại ông là Bertrand Virieux, người về sau trở thành một nhà hoạt động hỗ trợ các nạn nhân. Ông Virieux cũng nằm trong nhóm bảy người gặp Giáo hoàng Leo tại Lourdes ngày 27/9.
Danh sách những người gặp Giáo hoàng còn có Jean-Marie Delbos, một trong những nhân vật liên quan tới vụ tai tiếng tại cơ sở Công giáo Notre-Dame de Bétharram; Jérôme Guillement, người cho biết ông bị một linh mục lạm dụng khi còn ở tuổi thiếu niên; Véronique Garnier, một nhà hoạt động hỗ trợ những người sống sót sau lạm dụng; và Olivier Mardi, người cùng anh trai từng bị một linh mục lạm dụng khi tham gia một ca đoàn trẻ em. Hai người khác tham dự cuộc gặp đã chọn không công khai danh tánh. Vatican cho biết những người này đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau, nhằm giúp Giáo hoàng lắng nghe được những trải nghiệm khác nhau của các nạn nhân.
Tuy nhiên, cuộc gặp tại Lourdes cũng cho thấy khoảng cách giữa lời xin lỗi, những cam kết và các yêu cầu cải tổ sâu rộng vẫn còn rất lớn. Một số tổ chức đại diện nạn nhân chỉ trích việc bảy người được chọn để gặp Giáo hoàng không đại diện đầy đủ cho tất cả những người từng bị lạm dụng. Associated Press ghi nhận một số nhóm nạn nhân cho rằng những cuộc gặp riêng có ý nghĩa, nhưng điều họ chờ đợi vẫn là những thay đổi mang tính hệ thống.
Một vấn đề khác đang được chú ý là cơ chế bồi thường tại Pháp. Sau báo cáo CIASE, Giáo hội Pháp thành lập Cơ quan Độc lập Quốc gia về Công nhận và Bồi thường, gọi tắt là INIRR, với mức bồi thường có thể lên tới 60.000 euro cho một số nạn nhân. Theo Reuters, gần 2.000 người đã liên lạc với cơ quan này trong hơn năm năm hoạt động. Tuy nhiên, INIRR dự trù chấm dứt hoạt động vào ngày 1/10/2026. Sau đó, những người chưa khai báo vụ việc sẽ phải liên lạc với các giáo phận hoặc giáo xứ địa phương để tìm kiếm sự công nhận, hỗ trợ và bồi thường. Một số tổ chức nạn nhân cho rằng cơ chế mới thiếu mức độ độc lập và sự giám sát như mô hình trước đây.
Cuộc khủng hoảng cũng không chỉ giới hạn tại nước Pháp. Trong nhiều thập niên qua, những vụ tai tiếng tương tự đã được phát hiện tại Hoa Kỳ, Ireland, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và nhiều quốc gia khác. Tại Hoa Kỳ, loạt điều tra của Boston Globe hồi đầu những năm 2000 từng gây chấn động dư luận khi phanh phui việc một số giáo phận đã chuyển những linh mục bị tố cáo lạm dụng sang những nơi khác thay vì giải quyết dứt điểm. Những cuộc điều tra đó góp phần mở rộng cuộc tranh luận quốc tế về trách nhiệm của các cấp lãnh đạo Giáo hội.
Ngay trong những năm gần đây, vấn đề này vẫn chưa biến mất. Một trường hợp gây chú ý tại Pháp là vụ Notre-Dame de Bétharram, nơi nhiều cựu học sinh lên tiếng cáo buộc những hành vi bạo hành và lạm dụng xảy ra trong quá khứ. Vụ việc tiếp tục được nhắc tới trong thời điểm Giáo hoàng Leo tới Lourdes. Ngoài ra, tại Lourdes còn tồn tại một vấn đề nhạy cảm khác liên quan tới linh mục kiêm nghệ sĩ Marko Rupnik. Ông Rupnik đã bị hơn 20 phụ nữ cáo buộc hành vi lạm dụng tình dục và hiện đang đối diện một tiến trình xét xử theo giáo luật tại Vatican. Rupnik từng có quan hệ với Vatican và những tác phẩm của ông xuất hiện tại nhiều địa điểm Công giáo, trong đó có Lourdes. Giám mục Jean-Marc Micas của Lourdes cho biết những bức tranh ghép liên quan tới Rupnik đã được che lại trước chuyến viếng thăm của Giáo hoàng. Những cáo buộc đối với Rupnik vẫn cần được phân biệt với một bản án hình sự; ông chưa bị tuyên án hình sự về những cáo buộc này.
Giáo hoàng Leo XIV hiện đang tiếp nối một phần công việc của vị tiền nhiệm, Giáo hoàng Francis, người từng tổ chức hội nghị cấp cao tại Vatican về việc bảo vệ trẻ vị thành niên và thay đổi một số quy định giáo luật liên quan tới hành vi lạm dụng. Tuy nhiên, các nhóm bảo vệ nạn nhân cho rằng những biện pháp đó chưa giải quyết hết những vấn đề về trách nhiệm, sự minh bạch và cách thức giải quyết các lời tố cáo bên trong Giáo hội.
Phát biểu tại Lourdes ngày 27/9, Giáo hoàng Leo không chỉ nói về quá khứ mà còn nhấn mạnh tới việc phòng ngừa trong tương lai. Ngài kêu gọi các giám mục Pháp tiếp tục con đường đã bắt đầu, duy trì mức cảnh giác cao nhứt và theo đuổi những biện pháp liên quan tới sự thật, công lý, tha thứ, bồi thường và bảo vệ trẻ em. Sau đó, trong cuộc gặp với bảy nạn nhân, ngài tái xác nhận cam kết để những gì họ từng trải qua không xảy ra với những người khác.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
