Bộ Chính trị yêu cầu Quốc hội Việt Nam khóa XVI tập trung giám sát những vấn đề bức xúc mà người dân quan tâm. Thế nhưng, trước những vụ việc nhạy cảm còn gây nhiều tranh luận, một câu hỏi quan trọng vẫn được đặt ra: công việc giám sát có được thực hiện tới nơi tới chốn, có đưa tới một kết quả minh bạch hay không, và những người lên tiếng đặt câu hỏi có gặp khó khăn hay không?…
Ngày 20/9/2026, ông Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư, thay mặt Bộ Chính trị Việt Nam ký Kết luận 96-KL/TW về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Văn kiện này nhấn mạnh rằng công tác giám sát phải bám sát thực tế, tập trung vào những “điểm nghẽn”, “nút thắt” trong thể chế cũng như trong việc thi hành pháp luật, đồng thời chú trọng tới những vấn đề bức xúc, nổi lên mà cử tri và người dân quan tâm. Mục tiêu được nêu khá rõ là nâng cao chất lượng giám sát theo hướng thực chất, sắc bén, đi tới cùng trách nhiệm và kết quả.
Kết luận 96 cũng đề cập tới việc kiểm soát quyền lực, phòng ngừa và cảnh báo sớm những nguy cơ, đồng thời yêu cầu theo dõi kết quả thực hiện các nghị quyết, kết luận và kiến nghị sau những cuộc giám sát, kiểm tra, thanh tra và kiểm toán. Nói một cách khác, trên giấy tờ, công tác giám sát không phải chỉ nhằm phát hiện một vấn đề rồi để đó, mà còn phải tiếp tục theo dõi xem sau khi vấn đề được phát hiện, cơ quan có trách nhiệm đã làm gì và sau cùng kết quả ra sao.
Thế nhưng, câu hỏi được đặt ra là: khi một vấn đề gây nhiều bức xúc trong xã hội trở thành mối quan tâm của dư luận, liệu vấn đề đó có thật sự được theo dõi tới cùng hay không? Và nếu có giám sát, người dân có được biết rõ kết quả, căn cứ pháp luật cũng như trách nhiệm của từng cơ quan liên hệ hay không?
Vụ tai nạn xảy ra trên đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội, là một trường hợp hiện đang được nhiều người chú ý. Khoảng 13 giờ 10 phút ngày 30/5/2025, chiếc BMW do ông Nguyễn Sỹ Cương, sinh năm 1961, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội khóa XIV, điều khiển đã xảy ra va chạm với một chiếc xe gắn máy. Vụ tai nạn khiến cô Đỗ Ngọc Phương Thùy, 18 tuổi, qua đời sau đó, trong khi cha cô là ông Đỗ Việt Hùng bị thương.
Hơn một năm sau, ngày 17/8/2026, Công an Hà Nội công bố kết quả giải quyết vụ việc. Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, cho biết cơ quan điều tra xác định ông Nguyễn Sỹ Cương đã đi sai làn đường, phần đường; ông Cương đã thành khẩn nhìn nhận hành vi của mình và tích cực khắc phục hậu quả. Theo thông tin được công bố, gia đình nạn nhân ghi nhận việc khắc phục hậu quả và có đơn xin miễn truy cứu trách nhiệm hình sự. Công an Hà Nội cũng cho biết kết quả xét nghiệm không phát hiện nồng độ rượu trong máu và căn cứ vào những quy định pháp luật liên hệ, ông Cương đủ điều kiện để được miễn trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, việc công bố kết quả giải quyết không có nghĩa là mọi tranh luận trong dư luận đã chấm dứt. Một số luật gia và người theo dõi vụ việc tiếp tục đặt vấn đề về căn cứ pháp lý, thủ tục tố tụng cũng như mức độ công khai của hồ sơ. Chẳng hạn, Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, trong một bài viết gửi BBC ngày 21/8/2026, cho rằng quyết định miễn trách nhiệm hình sự cần được xem xét dưới góc độ luật hình sự. Đây là nhận định pháp lý của tác giả được nêu trong bài viết, chứ không phải kết luận chính thức của cơ quan tiến hành tố tụng.
Một diễn biến khác khiến vụ việc trở nên nhạy cảm hơn là việc một số nội dung liên quan được hạn chế trên các mạng xã hội. Ngày 13/8/2026, một số tài khoản trên Threads cho biết những bài đăng liên quan tới ông Nguyễn Sỹ Cương không còn hiển thị tại Việt Nam, đồng thời nền tảng thông báo việc hạn chế được thực hiện theo yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Sang ngày 14/8, Luật Khoa tiếp tục đưa tin rằng một số bài viết trên Facebook liên quan tới vụ việc cũng bị hạn chế tại Việt Nam, theo yêu cầu mà Facebook cho biết là xuất phát từ Bộ Công an.
Ở đây cần phân biệt rõ rằng việc một nền tảng mạng xã hội hạn chế nội dung theo yêu cầu của một cơ quan nhà nước không tự nó chứng minh rằng có sự bao che cho một cá nhân nào đó. Cơ quan hữu trách có thể yêu cầu xử lý những nội dung mà họ cho là vi phạm pháp luật, trong khi nền tảng có thể thực hiện việc hạn chế theo những quy định đang được áp dụng tại Việt Nam. Nhưng cũng chính vì vậy mà vấn đề minh bạch tiếp tục được đặt ra: nội dung nào bị yêu cầu hạn chế, căn cứ pháp luật cụ thể là gì, và người dân có phương cách nào để khiếu nại nếu cho rằng nội dung của mình bị hạn chế không đúng?
Đây cũng là điểm khiến Kết luận 96 trở nên đáng chú ý. Văn kiện này yêu cầu công tác giám sát phải hướng tới việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời phải “đi đến cùng trách nhiệm và kết quả”. Vì vậy, điều người dân chờ đợi không chỉ là một cuộc giám sát được mở ra, mà còn là câu trả lời sau cùng: vấn đề được phát hiện như thế nào, trách nhiệm thuộc về ai, biện pháp giải quyết ra sao và kết quả có được công khai cho người dân biết hay không.
NGƯỜI QUAN SÁT
