Đại Hội Đảng 14 của CSVN không đơn thuần là một sự kiện chính trị mang tính chu kỳ, mà trở thành điểm hội tụ của những mâu thuẫn, áp lực chưa được giải quyết ở nhiệm kỳ trước. Chiến dịch chống tham nhũng làm rung chuyển từ trung ương đến địa phương, đã bắt buộc giới “chop bu” CSVN ở nhiệm kỳ này phải cấp thiết giải phẫu” chính mình để khơi thông động lực phát triển, tái tạo niềm tin xã hội…
Nhìn lại nhiệm kỳ 13 của Đảng CSVN, trọng tâm của họ không hề nằm ở những chính sách, chủ trương đột phá về cải cách thể chế hay phát triển kinh tế- xã hội, mà là một chuỗi dài các cuộc thanh trừng nội bộ diễn ra với cường độ và quy mô chưa từng có. CSVN đứng đầu là cố Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng và người kế nhiệm là Tô Lâm nắm trong tay Bộ Công An và nội chính đã đưa công cuộc chống tham nhũng lên ở mức cao trào, lan rộng từ trung ương xuống địa phương, bao trùm tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, y tế, giáo dục đến quốc phòng, an ninh, tạo nên một bối cảnh chính trị dày đặc các vụ án làm đổi chủ liên tục những chiếc ghế quyền lực.
Trong khi đó, đời sống chính trị – xã hội tại Việt Nam bị hệ lụy ngột ngạt, nặng nề và thận trọng đến mức người người-ngành ngành phải dè chừng, vận hành hệ thống trong tâm thế sợ sai, né trách nhiệm. Nhiều quyết sách quan trọng bị trì hoãn, nhiều sáng kiến bị đóng băng, không phải vì thiếu nhu cầu hay cơ hội, mà vì nỗi lo hậu kiểm và trách nhiệm cá nhân. Không ít cán bộ chọn cách an toàn là không làm gì, hoặc làm tối thiểu, hơn là chấp nhận rủi ro, ranh giới giữa sai phạm quản lý và trách nhiệm hình sự rất mong manh.
Giới “chop bu” CSVN ở nhiệm kỳ 13 chủ trương mạnh tay siết chặt kỷ luật, tăng cường kiểm soát và tập trung quyền lực về trung ương, đồng thời thẳng tay trấn áp tiếng nói phản biện khiến cả bộ máy thiếu sáng tạo và bức phá.
Rõ nét nhất là sau hàng loạt đại án làm rúng động xã hội như vụ Việt Á. Bùng nổ trong bối cảnh đại dịch COVID-19, vụ án trở thành biểu tượng cho sự suy thoái đạo đức công vụ khi lợi ích nhóm “táng tận lương tâm” ngay cả thời điểm đất nước đang đặt ở tình trạng khẩn cấp, sự nỗi thống khổ của trăm triệu dân, Tô Lâm cùng đoàn tùy tùng thản nhiên thưởng thức “bò dát vàng” ở trời Tây. Hàng loạt quan chức từ trung ương đến địa phương bị khởi tố, trong đó có bộ trưởng Bộ Y Tế Nguyễn Thanh Long, bộ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ Chu Ngọc Anh, lãnh đạo bộ ngành và cán bộ y tế tuyến tỉnh, khiến niềm tin xã hội bị tổn thương nghiêm trọng.
Tiếp đến là vụ “chuyến bay giải cứu” phơi bày cơ chế xin – cho và tham nhũng ngay sự sinh tử của người dân ở thời điểm đất nước đóng cửa vì dịch bệnh COVID-19. Việc nhiều cán bộ ngoại giao, công an và lãnh đạo địa phương bị xử lý không chỉ gây phẫn nộ dư luận, mà còn gây bất an xã hội, người dân Việt Nam đang lâm vào hoàn cảnh yếu thế nhất, họ vẫn trở thành đối tượng bị trục lợi từ chính những đảng viên CSVN tha hóa, biến chất.
Trong lĩnh vực tài chính- ngân hàng, các đại án như Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát, SCB làm rúng động thị trường Việt Nam. Mối quan hệ chằng chịt giữa doanh nghiệp và chính quyền, giữa các tập đoàn tư nhân lớn và quan chức quản lý bị phơi bày, kéo theo những phát biểu gây sốc trước tòa, làm thụt giảm GDP và tổn hại nghiêm trọng vấn đề minh bạch đầu tư. Không ít nhà đầu tư, người dân rơi vào trạng thái hoang mang, dè dặt, thậm chí co rút hoạt động kinh tế.
Song song với các đại án là việc kỷ luật và xử lý cán bộ cấp cao ở mức độ chưa từng có tiền lệ. Nhiệm kỳ 13 của Đảng CSVN chứng kiến nhiều ủy viên Bộ Chính Trị, Chủ Tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc, Chủ Tịch Nước Võ Văn Thưởng, Chủ Tịch Quốc Hội Vương Đình Huệ, Thường Trực Ban Bí Thư Trương Thị Mai, Phó Thủ Tướng Phạm Bình Minh, Phó Thủ Tướng Vũ Đức Đam cùng vài phó thủ tướng khác, đến các bộ trưởng, chủ tịch tỉnh, cùng tướng lĩnh công an, quân đội bị kỷ luật, cho thôi chức hoặc xử lý hình sự. Điều này vừa thể hiện quyết tâm chống tham nhũng không có vùng cấm, vừa phản ánh mức độ thanh trừng nội bộ gay gắt ở thượng tầng quyền lực. Sự bất ổn và lo lắng ngày càng lan rộng trong đời sống xã hội, không ai biết ranh giới tiếp theo của cuộc thanh trừng sẽ dừng ở đâu.
Xã hội Việt Nam ngột ngạt còn bởi chủ trương siết chặt không gian thông tin và biểu đạt. Các quy định về an ninh mạng, CSVN mạnh tay xử lý những tiếng nói bị cho là lợi dụng tự do dân chủ, tuyên truyền chống nhà nước khiến người dân ngày càng rơi vào trạng thái lo lắng khi phát ngôn, kể cả với các vấn đề dân sinh hay chính sách công. Không gian đối thoại xã hội giữa người dân với nhà cầm quyền bị thu hẹp, làm gia tăng cảm giác toàn xã hội im lặng.
Đại Hội Đảng 14 đang diễn ra không chỉ là một kỳ đại hội tổng kết và định hướng, mà là điểm chốt của CSVN trước những áp lực tích tụ suốt nhiệm kỳ 13. Áp lực duy trì kỷ cương, tiếp tục chống tham nhũng, tháo gỡ tình trạng tê liệt chính sách, khôi phục động lực phát triển kinh tế và tạo niềm tin xã hội.
Đại Hội Đảng 14 đang là phép thử lớn đối với khả năng tự điều chỉnh hệ thống chính trị của nhà cầm quyền CSVN. Họ sẽ làm gì ? Hành động như thế nào để xứng đáng với trò lãnh đạo của bản thân, xứng đáng với sự kỳ vọng của người dân và đất nước Việt Nam ?./.
NGƯỜI QUAN SÁT
