Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza với tư cách quốc gia thành viên sáng lập, đặt mình vào một bàn cờ chính trị, an ninh phức tạp bậc nhất thế giới, nơi mọi giải pháp hòa bình từ trước đến nay đề thất bại, lợi ích cường quốc và bạo lực chưa có hồi kết….
Mấy ngày nữa cuối tháng 1/ 2026, truyền thông CSVN rầm rộ đưa tin, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump gửi thư mời người đứng đầu Đảng là Tổng Bí Thư Tô Lâm và Việt Nam tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza với tư cách quốc gia thành viên sáng lập, cùng cộng đồng quốc tế thúc đẩy giải pháp hòa bình bền vững cho xung đột kéo dài giữa Israel và Palestine tại Dải Gaza.
Thư mời được công bố chính thức và phản ánh tầm quan trọng của ngoại giao Hoa Kỳ trong khuôn khổ tiến trình hòa bình Trung Đông. Được biết, Hội đồng Hòa bình Dải Gaza được thiết kế nhằm triển khai “Kế hoạch Hòa bình Dải Gaza” vừa được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua tại Nghị quyết số 2803 ngày 17/ 11/ 2025, với mục tiêu thúc đẩy hòa bình, cứu trợ nhân đạo và tái thiết khu vực sau nhiều năm xung đột.
Việt Nam cùng các nước khác được mời tham gia với hy vọng tạo ra cơ chế đa phương thúc đẩy đối thoại, giảm bạo lực và xây dựng ổn định lâu dài. Trong phản hồi gửi Tổng thống Trump, ông Tô Lâm có nhấn mạnh, Việt Nam hoan nghênh sáng kiến này và đánh giá việc thành lập Hội đồng Hòa bình là bước đi cần thiết để triển khai các kế hoạch được Liên Hợp Quốc thông qua tại Dải Daza, nhất là về mặt xây dựng hòa bình, cứu trợ nhân đạo và tái thiết khu vực sau xung đột.
Ngoài ra, nhân cơ hội này, Tô Lâm cũng gửi đề nghị trong bức thư rằng: mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam- Hoa Kỳ tiếp tục được thúc đẩy phát triển thực chất và hiệu quả hơn, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực phù hợp với nhu cầu và ưu tiên của cả hai quốc gia.
Xung đột tại Dải Gaza ở khu vực Trung Đông không phải là một cuộc khủng hoảng mang tính thời điểm, mà là kết quả của nhiều thập niên đối đầu, chiếm đóng, trả đũa và thất bại trong kiến tạo một khuôn khổ hòa bình bền vững giữa Israel và Palestine.
Dải Gaza trở thành một không gian bị phong tỏa, nghèo đói và bạo lực kéo dài, nơi các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời thường xuyên bị phá vỡ, còn nỗ lực hòa giải quốc tế luôn rơi vào vòng lặp bế tắc. Trong bối cảnh đó, việc thành lập Hội đồng Hòa bình Dải Gaza phản ánh mong muốn của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ, tìm kiếm một cơ chế mới để thoát khỏi sự bất lực kéo dài của các sáng kiến cũ.
Tuy nhiên, lịch sử cho thấy các cơ chế hòa bình liên quan đến Trung Đông hiếm khi đạt được kết quả như kỳ vọng. Tiến trình Oslo những năm 1990 từng mở ra hy vọng về giải pháp hai nhà nước, nhưng cuối cùng sụp đổ vì thiếu lòng tin, bạo lực leo thang và sự mất cân bằng quyền lực giữa các bên. Bộ Tứ hiện diện quan trọng tại Trung Đông gồm Liên Hợp Quốc, Mỹ, Liên minh châu Âu và Nga được lập ra nhằm điều phối nỗ lực hòa bình, song dần trở nên hình thức, thiếu vai trò thực chất khi lợi ích chiến lược của các cường quốc ngày càng phân hóa. Các phái bộ giám sát, các sáng kiến nhân đạo và các hội nghị quốc tế liên tiếp được tổ chức, nhưng phần lớn chỉ mang tính giảm nhiệt tạm thời, không chạm tới gốc rễ xung đột.
Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam được mời tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza mang ý nghĩa ngoại giao nhiều hơn là năng lực can dự thực chất. Việt Nam có kinh nghiệm lịch sử về chiến tranh, có lập trường nhất quán ủng hộ giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình và từng tham gia một số hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, xét một cách thực tế, Việt Nam khó có thể tạo ảnh hưởng quan trọng tại điểm nóng phức tạp như Gaza. Đây là nơi đan xen lợi ích của các cường quốc, các lực lượng vũ trang phi nhà nước và những mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc sâu sắc. So với nhiều quốc gia từng đóng vai trò trung gian hòa giải hiệu quả như Na Uy trong tiến trình Oslo, Qatar trong các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, hay Ai Cập với vị thế địa chính trị trực tiếp giáp Gaza, Việt Nam thiếu cả đòn bẩy địa chiến lược lẫn mạng lưới ảnh hưởng khu vực. Năng lực ngoại giao của Việt Nam hiện nay phù hợp hơn với các vai trò mang tính nguyên tắc, biểu đạt lập trường và ủng hộ đa phương, hơn là tham gia định hình thực chất các thỏa thuận hòa bình phức tạp.
Trong một tiến trình hòa bình mà thất bại lặp lại như quy luật, việc góp mặt có thể khiến Việt Nam bị cuốn vào cái giá chính trị của một thất bại tập thể do các cường quốc định hình./.
NGƯỜI QUAN SÁT
