Bầu không khí tại Cuba trở nên căng thẳng khi cuộc khủng hoảng điện năng và tình trạng thiếu nhiên liệu đẩy nhiều thành phố vào cảnh mất điện kéo dài. Sự bất bình của dân chúng dần dần bộc lộ qua các cuộc tụ tập và phản đối hiếm thấy, khiến tình hình trên đảo quốc vùng Caribbean nóng lên từng ngày…
Từ thủ đô Havana cho đến các tỉnh miền trung, nhiều gia đình Cuba đang phải sống trong cảnh thiếu điện, thiếu nhiên liệu và lương thực ngày càng khan hiếm. Những cuộc phản đối nhỏ lẻ bắt đầu xuất hiện, tạo nên một trong những giai đoạn bất ổn đáng chú ý của đất nước này trong nhiều năm qua.
Tối ngày 14 tháng 3 năm 2026, tại thành phố Morón thuộc tỉnh Ciego de Ávila Province, hàng trăm người dân đã tụ tập trước trụ sở địa phương của Communist Party of Cuba. Ban đầu, đám đông chỉ hô khẩu hiệu phản đối việc cắt điện kéo dài nhiều ngày. Tuy nhiên, khi đêm xuống và bầu không khí trở nên căng thẳng, một số người đã xông vào bên trong tòa nhà, làm hư hại nhiều vật dụng và ném tài liệu ra đường.
Lực lượng an ninh sau đó nhanh chóng xuất hiện để giải tán đám đông và bắt giữ một số người bị cho là đã kích động bạo động.
Theo nguồn tin từ giới chức địa phương, ít nhất năm người đã bị bắt ngay trong đêm. Tuy vậy, nhiều nhân chứng cho biết số người tham gia cuộc tụ tập có thể lên đến vài trăm, phần lớn là thanh niên và công nhân. Những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy cảnh người dân gõ nồi chảo, la ó và phản đối tình trạng mất điện triền miên.
Cuộc khủng hoảng điện năng hiện đang là nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng sự bất mãn trong xã hội Cuba. Trong nhiều tuần qua, hệ thống điện quốc gia liên tục rơi vào tình trạng quá tải. Tại nhiều địa phương, điện bị cắt từ mười đến mười lăm giờ mỗi ngày.
Không ít gia đình phải sống trong bóng tối suốt cả buổi tối. Các cửa hàng thực phẩm và nhà thuốc cũng gặp khó khăn trong việc bảo quản hàng hóa vì thiếu điện. Phần lớn các nhà máy điện tại Cuba phụ thuộc vào dầu nhập cảng. Tuy nhiên, nguồn nhiên liệu từ Venezuela, đối tác lâu năm của Havana đã giảm mạnh trong thời gian gần đây. Việc thiếu nhiên liệu khiến nhiều nhà máy điện buộc phải hoạt động cầm chừng, kéo theo tình trạng cắt điện trên diện rộng.
Một số chuyên gia năng lượng cho biết sản lượng điện của Cuba hiện đã giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh đó, nhà cầm quyền Cuba đang cố gắng trấn an dư luận. Tối ngày 15 tháng 3 năm 2026, phát biểu trên truyền hình quốc gia, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel thừa nhận đất nước đang phải đối diện với những khó khăn nghiêm trọng về năng lượng. Ông cho biết chính phủ đang tìm cách hợp tác với nhiều quốc gia khác để tìm nguồn nhiên liệu bổ sung nhằm ổn định hệ thống điện.
Theo lời ông Díaz-Canel, các cơ quan hữu trách đang gấp rút sửa chữa những nhà máy điện đã hoạt động nhiều thập niên và nay xuống cấp nặng nề. Ông cũng kêu gọi người dân giữ bình tĩnh và đoàn kết vượt qua giai đoạn khó khăn này. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng những biện pháp trước mắt có thể không đủ để giải quyết cuộc khủng hoảng sâu rộng mà Cuba đang đối mặt.
Nền kinh tế Cuba vốn đã gặp nhiều trở ngại trong nhiều năm qua. Sau đại dịch toàn cầu covid- 19, ngành du lịch là nguồn thu ngoại tệ quan trọng của đất nước phục hồi chậm hơn dự kiến. Trong khi đó, tình trạng thiếu ngoại tệ khiến Cuba gặp nhiều khó khăn trong việc nhập cảng lương thực và nhiên liệu.
Các cửa hàng thực phẩm do nhà nước quản lý thường xuyên rơi vào cảnh thiếu hàng, khiến đời sống dân chúng càng thêm chật vật.
Một yếu tố khác khiến tình hình thêm phức tạp là mối quan hệ căng thẳng với Mỹ. Các biện pháp trừng phạt kinh tế kéo dài nhiều năm đã hạn chế khả năng tiếp cận thị trường tài chính quốc tế của Cuba.
Phía Havana cho rằng, những biện pháp này khiến việc nhập nhiên liệu và thực phẩm trở nên khó khăn hơn. Trong khi đó, Washington nhiều lần tuyên bố các biện pháp trừng phạt nhằm gây sức ép buộc Cuba cải thiện tình hình nhân quyền và kinh tế. Sự đối đầu kéo dài giữa hai nước khiến nhiều nỗ lực cải tổ kinh tế tại Cuba gặp trở ngại.
Nhiều nhà quan sát quốc tế nhận định rằng tình hình hiện nay gợi nhớ tới giai đoạn khủng hoảng kinh tế sâu sắc sau khi Liên Xô tan rã vào đầu thập niên 1990. Khi ấy, Cuba mất nguồn hỗ trợ tài chính và nhiên liệu từ Moscow, dẫn đến một giai đoạn được gọi là “thời kỳ đặc biệt”, với tình trạng thiếu hụt lương thực và năng lượng lan rộng khắp đất nước.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay có thêm nhiều yếu tố mới. Sự phổ biến của internet và mạng xã hội khiến thông tin lan truyền nhanh chóng hơn trước. Những đoạn video ghi lại cảnh người dân phản đối việc cắt điện tại Morón chỉ trong vài giờ đã lan truyền rộng rãi trên nhiều nền tảng trực tuyến.
Một số nhà phân tích chính trị cho rằng nếu tình trạng mất điện và thiếu lương thực tiếp tục kéo dài, các cuộc phản đối có thể lan sang nhiều địa phương khác. Điều này đặt ra thách thức đáng kể đối với nhà cầm quyền Cuba trong việc duy trì ổn định xã hội.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng lưu ý rằng hệ thống chính trị tại Cuba vẫn kiểm soát khá chặt chẽ đời sống chính trị trong nước. Lực lượng an ninh được tổ chức tốt và có kinh nghiệm đối phó với các tình huống bất ổn. Vì vậy, khả năng xảy ra một sự thay đổi chính trị đột ngột trong thời gian ngắn vẫn được đánh giá là không cao.
Dù vậy, những diễn biến gần đây cho thấy Cuba đang bước vào một giai đoạn nhiều thử thách. Khủng hoảng năng lượng, khó khăn kinh tế và sự bất mãn của dân chúng đang kết hợp lại thành một sức ép lớn đối với nhà cầm quyền tại Havana.
Trong những con phố tối om của nhiều thành phố Cuba – nơi ánh đèn đường tắt lịm suốt nhiều giờ liền – người dân vẫn đang chờ đợi câu trả lời cho một câu hỏi giản dị nhưng nặng nề: bao giờ cuộc khủng hoảng này mới chấm dứt./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp… )
