Chính trường Việt Nam xuất hiện một biến chuyển đáng chú ý khi ông Tô Lâm cùng lúc nắm luôn chức Tổng Bí thư lẫn Chủ tịch nước. Sự việc này làm dấy lên nhiều bàn tán, không chỉ vì chuyện nhân sự mà còn vì cái thế quyền lực phía sau đang thay đổi ra sao…
Vào ngày 7/ 4/2026, tại kỳ họp Quốc Hội CSVN khóa XVI ( nhiệm kỳ 2026- 2031) ở Hà Nội, người đứng đầu Đảng CSVN – Tổng Bí Thư Tô Lâm được bầu giữ thêm chức Chủ tịch nước được xem như một bước đi trong tiến trình gom hai vị trí quan trọng nhất của Đảng và Nhà nước về một mối. Tin này lập tức lan ra ngoài, thu hút sự chú ý của cả trong lẫn ngoài nước Việt Nam. Không phải chỉ vì một người lên thêm chức, mà vì cách sắp xếp quyền lực đang có dấu hiệu đổi hướng.
Phía những người ủng hộ quyết định của nhà cầm quyền CSVN đưa giải thích, việc một người kiêm nhiệm hai vai trò là để bộ máy điều hành được thống nhất, làm việc gọn gàng hơn, tránh chuyện chồng chéo. Có người còn nói đây là cách làm “hợp với tình hình”, giúp quốc gia vận hành hiệu quả hơn trên trường quốc tế.
Nhưng ở phía ngược lại, nhiều người đặt câu hỏi. Gọi là tinh giản hay thật ra là gom quyền? Khi một người vừa nắm vai trò đứng đầu đảng, vừa giữ vị trí nguyên thủ quốc gia, thì chuyện kiểm soát lẫn nhau gần như không còn chỗ đứng. Trong một cơ chế vốn đã ít có đối trọng rõ ràng, việc gom ghế như vậy chẳng khác nào dồn hết sức nặng chính trị vào một điểm.
Nhìn ra thế giới, kiểu sắp xếp này không phải là chuyện mới. Trung Quốc đã làm từ lâu, khi một người nắm luôn nhiều vị trí chủ chốt. Việt Nam đang đi theo con đường của Trung Quốc. Sự giống nhau về cách tổ chức khó mà nói là “đặc thù riêng”, cách làm giống nhau từ cấu trúc quyền lực cho tới cách vận hành xã hội.
Một số nhà quan sát chính sự còn tỏ lo lắng. Trước bối cảnh khu vực đang nhiều biến động, việc quyền lực dồn vào một người có thể khiến Việt Nam dễ bị ảnh hưởng từ bên ngoài hơn, nhất là từ Trung Quốc – vừa là đối tác, vừa là đối thủ. Khi mô hình tổ chức ngày càng giống nhau, nguy cơ suy nghĩ và chính sách cũng bị kéo theo không phải là chuyện xa vời.
Có thể đây là chuyện nội bộ, là quyền tự quyết của Việt Nam, điều đó không sai. Nhưng tự quyết không chỉ nằm ở việc chọn mô hình, mà còn ở chỗ giữ được bản sắc riêng và không bị lệ thuộc. Nếu cách sắp xếp đưa Việt Nam phụ thuộc sâu vào Trung Quốc, dù không thấy ngay, thì câu hỏi về độc lập cũng đã trở nên vô cùng nhức nhối.
Trong khi đó, người dân Việt Nam là những người chịu ảnh hưởng trực tiếp, gần như đứng ngoài câu chuyện. Họ không có tiếng nói trong việc chọn lựa, cũng không có cơ chế rõ ràng để giám sát quyền lực. Những câu nói “vì dân” vẫn được nhắc lại, nhưng khoảng cách giữa lời nói và thực tế dường như ngày một xa.
Việc Tô Lâm giữ hai chức vụ cao nhất trong Đảng và Nhà nước có thể là một bước ngoặt. Nhưng đi về hướng nào thì chưa ai dám nói chắc. Là mở ra một giai đoạn ổn định hơn, hay là dấu hiệu của việc quyền lực ngày càng bó chặt lại?.
NGƯỜI QUAN SÁT
