Hỏa tiễn, UAV và chiến hạm đang phủ bóng lên toàn bộ Trung Đông trong những giờ căng thẳng nhất nhiều năm qua. Khi Iran tuyên bố bắn hạ UAV của Hoa Kỳ còn Washington mở thêm các đợt không kích mới, cuộc đối đầu quân sự làm rung chuyển toàn bộ thị trường dầu hỏa toàn cầu…
Trung Đông đang ở giai đoạn nguy hiểm nhất, chỉ trong vài ngày qua những vụ không kích hỏa tiễn, UAV bị bắn hạ, chiến hạm áp sát và các cuộc đàm phán khẩn cấp tại Qatar đang khiến cả khu vực chìm trong bầu không khí nghẹt thở, còn thị trường dầu hỏa thế giới thì rung chuyển dữ dội vì nỗi lo eo biển Hormuz bùng phát xung đột trở lại.
Theo nhiều nguồn tin khu vực được Reuters và Al Jazeera loan tải ngày 26 tháng 5 năm 2026, quân đội Hoa Kỳ đã tiến hành một loạt đợt không kích giới hạn nhắm vào các cơ sở bị nghi là kho vũ khí và trung tâm điều phối của lực lượng dân quân thân Iran tại miền đông Syria và khu vực gần biên giới Iraq.
Dù Washington chưa chính thức xác nhận mục tiêu cụ thể, nhưng tuyên bố đây là “hành động tự vệ cần thiết” sau khi nhiều căn cứ của Hoa Kỳ trong khu vực bị tập kích bằng rocket và UAV cảm tử.
Một viên chức quốc phòng Hoa Kỳ giấu tên cho biết ít nhất 12 mục tiêu quân sự đã bị tấn công trong vòng 48 giờ. Hình ảnh vệ tinh do hãng Maxar công bố cho thấy nhiều khu vực ở Deir ez-Zor xuất hiện các hố nổ lớn và dấu vết cháy lan kéo dài hàng trăm thước.
Các nhóm dân quân thân Iran sau đó tuyên bố có nhiều chiến binh thiệt mạng nhưng chưa công bố con số chính thức.
Tình hình trở nên cực kỳ nguy hiểm khi phía Iran sáng ngày 27 tháng 5 tuyên bố đã bắn hạ một UAV trinh sát chiến lược của Hoa Kỳ gần khu vực duyên hải miền nam của quốc gia này.
Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời tướng Amir Ali Hajizadeh, chỉ huy lực lượng không gian thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, cho biết chiếc UAV “đã xâm phạm không phận Iran và bị tiêu diệt bằng hệ thống phòng không nội địa”.
Tehran còn công bố đoạn băng video được cho là ghi lại khoảnh khắc vật thể bốc cháy lao xuống gần eo biển Hormuz.
Phía Hoa Kỳ chưa xác nhận việc mất UAV, nhưng một viên chức quân sự nói với CNN rằng “mọi hoạt động quân sự của Hoa Kỳ đều diễn ra tại không phận quốc tế”.
Chính sự mập mờ này càng khiến căng thẳng leo thang, bởi một vụ va chạm quân sự trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Iran, toàn bộ Trung Đông bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu ngoài tầm kiểm soát.
Trong khi đó tại Doha, Qatar, các cuộc đàm phán hậu trường đang diễn ra với tốc độ khẩn cấp. Theo nguồn tin ngoại giao được Financial Times tiết lộ, Qatar và Oman đang đóng vai trò trung gian nhằm tránh nguy cơ Hoa Kỳ và Iran lao vào một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp.
Đại diện phía Iran được cho là đã gặp các nhà ngoại giao Hoa Kỳ trong những phiên tiếp xúc kín kéo dài nhiều giờ đồng hồ. Một nhà ngoại giao Âu Châu mô tả bầu không khí hiện nay là “cực kỳ dễ phát nổ”. Theo người này, cả Washington lẫn Tehran đều chưa muốn chiến tranh toàn diện, nhưng áp lực quân sự và chính trị đang khiến nguy cơ tính toán sai lầm tăng lên từng giờ.
Tâm điểm nguy hiểm nhất hiện nay chính là eo biển Hormuz — tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương gần 20 phần trăm lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, phải đi qua tuyến đường này.
Chỉ cần Hormuz bị phong tỏa vài ngày, giá dầu thế giới có thể bùng nổ vượt mức 130 Mỹ kim một thùng. Những ngày qua, hàng loạt công ty vận tải biển quốc tế đã bắt đầu điều chỉnh lộ trình tàu hàng và tàu dầu qua khu vực Vịnh Ba Tư.
Lloyd’s of London đồng thời nâng phí bảo hiểm chiến tranh đối với tàu đi qua Hormuz và Hồng Hải.
Nhiều nhà phân tích cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn cú sốc dầu hỏa kiểu thập niên 1970 nếu xung đột thực sự bùng phát. Trong một động thái cho thấy, Âu Châu cũng bắt đầu lo ngại nghiêm trọng, Pháp ngày 26 tháng 5 đã điều nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm Charles de Gaulle tiến về khu vực Hồng Hải nhằm bảo vệ tuyến vận tải hàng hải quốc tế.
Bộ Quốc phòng Pháp cho biết lực lượng này bao gồm khu trục hạm phòng không, tàu hộ tống chống tàu ngầm và nhiều chiến đấu cơ Rafale-M. Paris tuyên bố mục tiêu là “bảo đảm tự do hàng hải và ổn định khu vực”.
Giới quân sự nhận định việc Pháp triển khai hàng không mẫu hạm trong thời điểm hiện tại là tín hiệu cho thấy NATO và các đồng minh phương Tây đang chuẩn bị cho một kịch bản xấu hơn nhiều so với những tuyên bố ngoại giao công khai.
Một số chuyên gia còn cảnh báo nếu Iran hoặc các lực lượng đồng minh tại Yemen mở rộng tấn công vào tàu thương mại trên Hồng Hải, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ rơi vào hỗn loạn nghiêm trọng.
Không khí tại các thị trường tài chánh thế giới cũng căng như dây đàn. Giá dầu Brent trong phiên giao dịch ngày 27 tháng 5 đã tăng gần 8 phần trăm chỉ trong vài giờ, lên sát mức 108 Mỹ kim một thùng. Giá vàng quốc tế vượt mức 2.700 Mỹ kim một ounce khi giới đầu tư đổ xô tìm nơi trú ẩn an toàn.
Các hãng hàng không quốc tế cũng bắt đầu tránh bay qua không phận một số khu vực Trung Đông do lo ngại nguy cơ hỏa tiễn hoặc UAV.
Trên mạng xã hội quốc tế, nhiều bình luận ví Trung Đông hiện nay là “thùng thuốc súng phủ đầy dầu hỏa”.
Trong bối cảnh ấy, mọi ánh mắt đang đổ dồn về Doha, nơi các nhà ngoại giao đang cố gắng níu giữ những sợi dây cuối cùng của đối thoại trước khi tiếng súng thực sự át đi mọi nỗ lực hòa giải.
Nhưng với hàng chục chiến hạm đang áp sát, hàng ngàn binh sĩ đặt trong tình trạng báo động và các bên liên tục phô diễn sức mạnh quân sự, Trung Đông lúc này như chỉ trực chờ phát nổ chiến tranh toàn diện.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
