Giữa lúc quan hệ Việt Nam – Thái Lan được quảng bá là ở giai đoạn “đối tác chiến lược toàn diện” nồng ấm, chuyến công du của ông Tô Lâm lại khiến không ít người Việt tị nạn tại quốc gia này sống trong tâm trạng bất an, nỗi lo về đàn áp xuyên biên giới…
Chuyến viếng thăm chính thức Thái Lan của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam ông Tô Lâm từ ngày 27 tới 29 tháng 5 năm 2026 đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận khu vực, không chỉ vì ý nghĩa ngoại giao giữa hai quốc gia Đông Nam Á, mà còn bởi những tranh cãi xoay quanh vấn đề người tị nạn Việt Nam đang sinh sống tại Thái Lan.
Theo thông cáo từ Bộ Ngoại giao Việt Nam, chuyến đi được thực hiện theo lời mời của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. Đây được xem là một dấu mốc đáng chú ý trong bối cảnh hai nước đang đánh dấu 50 năm thiết lập bang giao Việt Nam – Thái Lan.
Trưa ngày 27 tháng 5 năm 2026, chuyên cơ chở Tổng bí thư- Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân Ngô Phương Ly và phái đoàn cao cấp rời Hà Nội để tới tỉnh Udon Thani, nơi có đông cộng đồng người Việt sinh sống qua nhiều thế hệ tại Thái Lan. Đón phái đoàn phía Thái có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Hợp tác xã Watcharaphon Khaokham cùng nhiều viên chức địa phương. Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng cũng có mặt tại phi trường để tiếp đón đoàn.
Theo giới quan sát, bên cạnh các nội dung hợp tác về kinh tế, thương mại và an ninh khu vực, chuyến đi lần này còn mang ý nghĩa chính trị đặc biệt khi ông Tô Lâm hiện được xem là nhân vật có thế lực mạnh nhất trong guồng máy lãnh đạo tại Việt Nam sau giai đoạn tái sắp xếp nhân sự cao cấp.
Nhiều nhà phân tích cho rằng Hà Nội muốn củng cố thêm quan hệ với Bangkok trong bối cảnh Đông Nam Á đang chịu tác động mạnh bởi cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng, cùng những bất ổn địa chính trị ngày càng gia tăng tại Biển Đông.
Tuy nhiên, song song với các hoạt động ngoại giao chính thức, một bầu không khí lo lắng đang bao trùm lên cộng đồng người Việt tị nạn tại Thái Lan, đặc biệt là những người hoạt động xã hội, blogger và các nhân vật bất đồng chính kiến rời Việt Nam trong nhiều năm qua.
Trong các nhóm cộng đồng người Việt tại Bangkok và Udon Thani, nhiều người chia sẻ sự bất an trước thông tin gia tăng phối hợp an ninh giữa hai quốc gia. Một số người cho biết họ lo sợ nguy cơ bị theo dõi, sách nhiễu hoặc thậm chí bị cưỡng bức hồi hương.
Nỗi lo này không phải mới xuất hiện mà đã âm ỉ suốt nhiều năm sau hàng loạt vụ việc gây tranh cãi liên quan tới các nhà hoạt động Việt Nam bị mất tích hoặc bị bắt giữ ở nước ngoài.
Giới nhân quyền quốc tế từng nhiều lần lên tiếng về hiện tượng mà họ gọi là “đàn áp xuyên biên giới”, trong đó nhiều chính phủ bị cáo buộc Việt Nam sử dụng mạng lưới an ninh để truy tìm những người bất đồng chính kiến đang sống lưu vong tại quốc gia khác.
Phía Hà Nội luôn bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định mọi hoạt động thực thi pháp luật đều tuân theo quy định quốc tế.
Dẫu vậy, đối với nhiều người tị nạn tại Thái Lan, đặc biệt là các gia đình chưa được Liên Hiệp Quốc công nhận quy chế tị nạn chính thức, nỗi sợ hãi vẫn hiện diện rất rõ ràng. Một số người cho biết họ hạn chế ra ngoài, tránh xuất hiện nơi công cộng trong những ngày diễn ra chuyến công du của phái đoàn Việt Nam.
Tại Bangkok, câu chuyện về các vụ bắt giữ hoặc mất tích bí ẩn của những người hoạt động lưu vong từ nhiều quốc gia Đông Nam Á từ lâu đã trở thành đề tài nhạy cảm. Vì vậy, mỗi chuyến công du của lãnh đạo cấp cao trong khu vực thường khiến cộng đồng tị nạn chính trị trở nên dè dặt hơn bình thường.
Trong khi đó, truyền thông chính thức tại Việt Nam tập trung nhấn mạnh ý nghĩa hợp tác song phương của chuyến đi. Báo chí trong nước cho biết hai bên dự kiến sẽ bàn sâu về thương mại, đầu tư, chuyển đổi kỹ thuật số, du lịch và kết nối hạ tầng khu vực sông Mekong.
Quan hệ thương mại Việt Nam – Thái Lan hiện đã vượt mức hàng chục tỷ Mỹ kim mỗi năm và Bangkok tiếp tục là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Hà Nội trong khối ASEAN.
Nhiều chuyên gia cho rằng chuyến đi của ông Tô Lâm không chỉ là hoạt động ngoại giao thông thường mà còn là phép thử đối với vị thế mới của Việt Nam trong khu vực sau hàng loạt biến động chính trị nội bộ thời gian gần đây.
Nhưng phía sau các nghi thức ngoại giao và những bản ghi nhớ hợp tác, câu chuyện về những người Việt lưu vong đang sống trong tâm trạng thấp thỏm tại Thái Lan tiếp tục cho thấy một góc khuất đầy nhạy cảm trong mối quan hệ giữa an ninh, chính trị và nhân quyền tại Đông Nam Á hiện nay.
NGƯỜI QUAN SÁT
