Washington đang đứng trước áp lực gia tăng thuế quan đối với hàng hóa nhập cảng từ Việt Nam. Tuy nhiên, kế hoạch này lại gặp sự chống đối từ những tập đoàn kỹ nghệ hàng đầu như Tesla và Samsung. Hai công ty cảnh báo rằng những khoản thuế mới có thể làm xáo trộn hệ thống cung ứng, đẩy phí tổn sản xuất lên cao và gây thiệt hại ngược trở lại cho chính các doanh nghiệp Hoa Kỳ…
Cuộc tranh luận về khả năng Hoa Kỳ áp đặt thêm thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam đang ngày càng gay gắt, khi thời hạn hoàn tất cuộc điều tra thương mại của Washington đang đến gần. Hai đại công ty là Tesla và Samsung đã công khai lên tiếng phản đối, cảnh báo những biện pháp thuế mới có thể làm gia tăng phí tổn sản xuất, gây xáo trộn hệ thống cung ứng và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các công ty Hoa Kỳ. Trong khi đó, nhiều ngành kỹ nghệ tại Hoa Kỳ lại yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump có biện pháp cứng rắn hơn đối với Việt Nam.
Theo hãng thông tấn Reuters ngày 2 tháng 11 năm 2026, chính quyền Hoa Kỳ dự trù hoàn tất cuộc điều tra liên quan đến những cáo buộc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vào ngày 29 tháng 11. Cuộc điều tra do Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) khởi sự ngày 29 tháng 5, sau khi Washington đưa Việt Nam vào danh sách “quốc gia ưu tiên” về vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đây là cấp độ giám sát nghiêm trọng nhất trong cơ chế thẩm định của Hoa Kỳ và cũng là lần đầu tiên trong vòng 13 năm, một quốc gia bị đưa vào danh sách này.
Trong hồ sơ đệ trình lên USTR ngày 2 tháng 7, Tesla, hãng chế tạo xe chạy điện do tỷ phú Elon Musk lãnh đạo, đề nghị chính quyền Hoa Kỳ phải cân nhắc nhu cầu của hệ thống cung ứng trước khi quyết định áp đặt thêm thuế quan. Tesla cho biết, mặc dù công ty đã đầu tư đáng kể vào năng lực sản xuất ngay tại Hoa Kỳ, một số bộ phận kỹ thuật tối tân và máy móc chế tạo có độ chính xác cao vẫn chưa thể tìm được nguồn cung cấp đầy đủ trong nước. Vì vậy, nếu Washington đánh thêm thuế đối với hàng hóa Việt Nam, phí tổn nguyên liệu và linh kiện đầu vào sẽ gia tăng, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất cũng như khả năng cạnh tranh của các công ty Hoa Kỳ.
Samsung cũng đưa ra lập trường tương tự. Bộ phận kinh doanh của tập đoàn Nam Hàn tại Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng Việt Nam hiện sản xuất một phần đáng kể điện thoại thông minh và các thiết bị mạng phục vụ thị trường Hoa Kỳ. Với tổng số vốn đầu tư vào khoảng 25 tỷ Mỹ kim tại Việt Nam, Samsung hiện là nhà đầu tư ngoại quốc lớn nhất tại quốc gia này. Những cơ xưởng sản xuất của Samsung ở Việt Nam giữ một vai trò quan trọng trong mạng lưới cung ứng toàn cầu của tập đoàn. Do đó, nếu Hoa Kỳ áp đặt thêm thuế quan, giá thành sản phẩm có thể tăng cao, đồng thời gây trở ngại cho hoạt động xuất cảng.
Không riêng Tesla và Samsung, nhiều hiệp hội bán lẻ cùng các công ty Hoa Kỳ hoạt động trong những ngành giày dép, quần áo, xe đạp, máy chơi điện tử và hàng tiêu dùng cũng phản đối việc tăng thêm thuế. Những tổ chức này cho rằng Việt Nam đã trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng, cung cấp nhiều loại hàng hóa và linh kiện cho thị trường Hoa Kỳ. Nếu thuế quan gia tăng, phí tổn nhập cảng sẽ tăng theo, buộc các công ty phải nâng giá bán hoặc tìm kiếm những nguồn cung cấp khác để thay thế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giới kinh doanh mà còn có thể khiến người tiêu thụ tại Hoa Kỳ phải trả giá cao hơn.
Tuy nhiên, trong nội bộ giới doanh nghiệp Hoa Kỳ, không phải ai cũng có cùng quan điểm. Những hiệp hội đại diện cho ngành thép, thủy sản, gỗ dán, sản phẩm bằng gỗ và pin năng lượng mặt trời lại cáo buộc Việt Nam có những hoạt động mậu dịch thiếu công bằng. Các tổ chức này yêu cầu Washington áp dụng những biện pháp thuế quan mạnh mẽ hơn nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất nội địa. Sự đối nghịch giữa các nhóm doanh nghiệp cho thấy chính sách thuế đối với Việt Nam đang trở thành vấn đề gây tranh luận ngay trong giới kỹ nghệ Hoa Kỳ.
Bên cạnh vấn đề thuế quan, các tổ chức đại diện cho ngành nhu liệu điện toán, điện ảnh và âm nhạc Hoa Kỳ tiếp tục yêu cầu Việt Nam cải thiện việc bảo vệ và thi hành luật lệ về quyền sở hữu trí tuệ. Business Software Alliance, tổ chức quy tụ những công ty lớn như Microsoft, Oracle và IBM, đã viện dẫn một cuộc thăm dò hồi năm 2017, theo đó khoảng 75% nhu liệu được cài đặt trên máy điện toán cá nhân tại Việt Nam không có giấy phép sử dụng hợp lệ. Trong khi đó, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ cáo buộc những trang mạng có liên quan đến Việt Nam chuyên phổ biến phim ảnh và chương trình truyền hình bất hợp pháp đã thu hút hơn 12,5 tỷ lượt truy cập trên toàn thế giới trong năm 2025.
Cuộc tranh luận diễn ra trong lúc hoạt động mậu dịch giữa Việt Nam và Hoa Kỳ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Theo Reuters, trong tám tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất cảng của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng 42% so với cùng thời kỳ năm trước. Đà gia tăng này đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia có mức thặng dư mậu dịch hàng hóa lớn nhất với Hoa Kỳ, vượt qua cả Trung Quốc lẫn Mexico. Điều này cho thấy thị trường Hoa Kỳ ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất và xuất cảng của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng khiến vấn đề mất cân bằng mậu dịch trở thành mối quan tâm lớn của Washington.
Hiện nay, Hoa Kỳ đang áp dụng mức thuế quan tổng quát 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam. Mức thuế này được đưa ra hồi tháng 7, sau một cuộc điều tra riêng biệt liên quan đến những cáo buộc hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bách. Trong khi đó, mức thuế 20% trước đây thuộc chương trình thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump đã bị Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ bác bỏ.
Về phía Việt Nam, chính phủ nước này đã yêu cầu Washington tiến hành cuộc điều tra một cách khách quan, công bằng và cân bằng, đồng thời tiếp tục thúc đẩy các cuộc thương thuyết về mậu dịch. Tuy nhiên, khi thời hạn ngày 29 tháng 11 đang đến gần, nguy cơ Hoa Kỳ đưa ra những biện pháp thuế quan bổ sung vẫn là vấn đề khiến giới xuất nhập cảng và đầu tư đặc biệt quan tâm.
NGƯỜI QUAN SÁT
