Người đứng đầu nhà nước Iran Masoud Pezeshkian gửi điện mừng tới Tổng Bí Thư, Chủ Tịch Nước CSVN Tô Lâm, không chỉ là một lời chúc mừng ngoại giao, mà còn phản chiếu những toan tính mềm trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Hoa Kỳ chưa hạ nhiệt…
Ngày 26/4/2026, hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin Tổng thống Masoud Pezeshkian đã gửi điện mừng tới Tổng Bí Thư, Chủ Tịch Nước CSVN Tô Lâm nhân dịp ông được bầu giữ cương vị nguyên thủ quốc gia. Thông điệp ngoại giao này, nhìn bề ngoài, mang đầy đủ những yếu tố quen thuộc: chúc mừng, xác nhận quan hệ hữu nghị, và nhấn mạnh triển vọng hợp tác trong tương lai. Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh khu vực và quốc tế hiện nay, đặc biệt là tình trạng căng thẳng kéo dài giữa Iran và Hoa Kỳ, nội dung bức điện không chỉ dừng lại ở mức xã giao thông thường.
Theo Mehr, trong điện mừng, ông Masoud Pezeshkian bày tỏ sự hài lòng trước đà phát triển của quan hệ song phương Iran – Việt Nam, đồng thời cho rằng hai nước vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục mở rộng hợp tác trên nhiều lãnh vực. Đáng chú ý, nhà lãnh đạo Iran nhấn mạnh mong muốn tăng cường phối hợp nhằm ủng hộ chủ trương đa phương, một khái niệm tưởng như trung tính nhưng lại mang nhiều hàm ý trong bối cảnh thế giới đang phân hóa rõ rệt.
Về phía Việt Nam, việc Tô Lâm nhận được điện mừng từ một quốc gia Trung Đông như Iran không phải điều bất thường. Quan hệ giữa hai nước từ lâu vẫn được duy trì ở mức ổn định, chủ yếu trong các lãnh vực kinh tế, thương mại và một số hợp tác kỹ thuật. Tuy nhiên, mức độ gắn kết vẫn còn hạn chế, chưa có bước tiến đáng kể. Chính vì vậy, cụm từ “còn nhiều dư địa” trong bức điện vừa mang tính khích lệ, vừa phản ánh thực tế rằng quan hệ song phương chưa đạt tới chiều sâu cần thiết.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở thông điệp liên quan đến “đa phương”. Trong bối cảnh Iran đang chịu áp lực từ các biện pháp trừng phạt và đối đầu chiến lược với Hoa Kỳ, việc nhấn mạnh đa phương không chỉ là một khẩu hiệu ngoại giao, mà còn là cách Tehran tìm kiếm sự ủng hộ, hoặc ít nhất là sự đồng cảm, từ các quốc gia không nằm trong quỹ đạo ảnh hưởng của Washington. Nói cách khác, đây là một lời mời mang tính mềm, nhằm mở rộng mạng lưới quan hệ để giảm bớt tình trạng bị cô lập.
Từ góc nhìn này, Việt Nam trở thành một đối tác phù hợp: một quốc gia đang phát triển, theo đuổi đường lối đối ngoại cân bằng, không tham gia liên minh quân sự, và thường nhấn mạnh vai trò của hợp tác đa phương trong các diễn đàn quốc tế. Tuy nhiên, chính sự phù hợp đó cũng tạo ra một giới hạn rõ ràng. Việt Nam có thể tiếp nhận các thông điệp ngoại giao, nhưng khó đi xa hơn trong việc thể hiện lập trường nghiêng về bất cứ bên nào trong những xung đột lớn, đặc biệt là căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran vốn đã kéo dài và phức tạp.
Bức điện của ông Masoud Pezeshkian vừa là lời chúc mừng gửi đến Tô Lâm, vừa là một động tác nhằm duy trì sự hiện diện của Iran trong mạng lưới quan hệ quốc tế. Còn đối với Việt Nam, việc tiếp nhận và hồi đáp những thông điệp như vậy là một phần trong cách giữ thế cân bằng, duy trì khoảng cách an toàn giữa các trung tâm quyền lực.
Liên hệ với tình hình Trung Đông, đặc biệt là những diễn biến căng thẳng giữa Iran và Hoa Kỳ trong những năm gần đây, có thể thấy mỗi động thái ngoại giao, dù nhỏ, đều nằm trong một bức tranh rộng lớn hơn. Khi các kênh đối thoại trực tiếp bị thu hẹp, những thông điệp song phương với các nước thứ ba trở thành một cách để duy trì ảnh hưởng và tìm kiếm không gian chiến lược.
Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, một bức điện chúc mừng, dù được diễn đạt bằng những lời lẽ trang trọng, khó có thể tạo ra tác động đáng kể đến cục diện khu vực. Nó không làm thay đổi tương quan lực lượng, cũng không làm dịu đi những căng thẳng đã tích tụ giữa các bên.
NGƯỜI QUAN SÁT
