Tại một hội nghị toàn quốc về đầu tư công, Thủ Tướng Chính Phủ CSVN Lê Minh Hưng đã thẳng thắn phê bình hàng chục bộ, ngành và địa phương giải ngân chậm chạp, làm lộ ra một điểm nghẽn kéo dài trong guồng máy điều hành…
Sáng ngày 24/4/2026, tại trụ sở Chính phủ CSVN ở Hà Nội, Thủ Tướng Lê Minh Hưng chủ tọa Hội nghị toàn quốc nhằm thúc đẩy việc phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, kết nối trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương trên toàn Việt Nam. Tại đây, người đứng đầu chính phủ đưa ra thông điệp khá cứng rắn: nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình.
Theo báo cáo trình bày tại hội nghị, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của Việt Nam lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 35,5% tổng chi ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, tính đến ngày 15/4/2026, số tiền thực sự được giải ngân mới chỉ khoảng 127.000 tỷ đồng, tức chỉ đạt 12,6% kế hoạch. Đây không chỉ là một con số thấp, mà còn phản ánh tình trạng trì trệ mang tính hệ thống.
Trong khi đó, chỉ có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức trung bình và được biểu dương. Phần còn lại, chiếm đa số lại rơi vào diện bị phê bình. Điều này cho thấy vấn đề không còn là hiện tượng riêng lẻ, mà đã trở thành một căn bệnh kéo dài trong bộ máy điều hành đầu tư công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Minh Hưng nhấn mạnh đầu tư công phải đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt và lan tỏa các nguồn lực xã hội, đồng thời yêu cầu siết chặt kỷ luật và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Ông cũng nói rõ rằng kết quả giải ngân sẽ là một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các viên chức lãnh đạo, từ cấp bộ trưởng cho tới chủ tịch các tỉnh.
Những nguyên nhân của tình trạng chậm giải ngân được nêu ra vẫn quen thuộc: thủ tục hành chánh rườm rà, chuẩn bị dự án yếu kém, việc giải tỏa mặt bằng chậm trễ, thiếu vật liệu xây dựng, và đặc biệt là tâm lý né tránh trách nhiệm. Nhưng chính sự “quen thuộc” này lại là điều đáng nói nhất. Khi một vấn đề được nhắc đi nhắc lại suốt nhiều năm mà vẫn không thay đổi, thì vấn đề không còn nằm ở hoàn cảnh, mà nằm ở cách con người vận hành hệ thống.
Và chính ở điểm này, sự mỉa mai bắt đầu lộ rõ. Một guồng máy được nuôi bằng ngân sách khổng lồ, luôn nhắc đến hiệu quả, kỷ luật và trách nhiệm, nhưng đến khi cần đưa tiền ra để biến chính sách thành công trình cụ thể thì lại chậm chạp một cách khó hiểu. Không phải là không có tiền, mà là không tiêu được tiền.
Đáng nói hơn là đầu tư công vốn được xem như động lực tăng trưởng, như nguồn vốn mồi để kích thích nền kinh tế. Nhưng khi dòng tiền đó bị nghẽn ngay trong chính hệ thống quản lý, thì cái gọi là động lực chỉ còn nằm trên giấy tờ. Hàng trăm nghìn tỷ đồng nằm yên, trong khi nền kinh tế Việt Nam vẫn cần được thúc đẩy, chẳng khác nào một cơ thể có máu mà không lưu thông.
Nhìn rộng hơn, câu chuyện không chỉ dừng lại ở tiến độ giải ngân. Nó phản ánh một kiểu vận hành quen thuộc: trách nhiệm thì nói là của tập thể, nhưng khi có vấn đề thì lại không thấy ai chịu trách nhiệm cá nhân. Khi người đứng đầu chính phủ yêu cầu đề cao vai trò lãnh đạo, điều đó cũng cho thấy vai trò này trước đó đã bị làm mờ đi tới mức nào.
Đây là tình trạng cán bộ “sâu dân mọt nước”. Không phải tất cả, nhưng đủ nhiều để trở thành lực cản đáng kể. Họ không phá hoại một cách ồn ào, mà làm hệ thống chậm lại bằng sự trì trệ, né tránh và thiếu trách nhiệm, một kiểu bào mòn âm thầm từ bên trong.
Những lời phê bình của ông Hưng tại hội nghị ngày 24/4/2026, xét cho cùng, không phải là lần đầu. Trước đó đã có nhiều hội nghị tương tự, với những chỉ đạo tương tự, thậm chí lời lẽ còn mạnh hơn. Nhưng kết quả vẫn quay về điểm cũ: giải ngân chậm, trách nhiệm không rõ ràng, và các lời nhắc nhở lặp lại.
Vì vậy, điều đáng quan tâm không phải là lời phê bình có nghiêm khắc đến đâu, mà là sau đó hệ thống có thực sự thay đổi hay không. Nếu mọi chuyện vẫn tiếp diễn như cũ, thì những hội nghị như vậy rốt cuộc chỉ còn là một nghi thức – nơi vấn đề được nêu ra, nhưng không được giải quyết tận gốc.
Và khi đó, câu hỏi lớn không còn nằm ở 28 bộ hay 18 địa phương bị nêu tên, mà nằm ở chính cách vận hành của cả guồng máy: nó đang phục vụ cho sự phát triển, hay đang tự làm chậm chính mình.
NGƯỜI QUAN SÁT
