(AP) — Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu cho biết ông sẽ đề cử cựu quan chức Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo, một quyết định có thể dẫn tới những thay đổi mạnh mẽ tại cơ quan quyền lực này và đưa Fed xích lại gần hơn với Tòa Bạch Ốc.
Warsh sẽ thay thế Chủ tịch đương nhiệm Jerome Powell khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào tháng Năm. Trump từng chọn Powell lãnh đạo Fed năm 2017, nhưng trong năm nay liên tục công kích ông vì không cắt giảm lãi suất đủ nhanh.
“Tôi đã quen Kevin trong thời gian dài và không nghi ngờ gì ông ấy sẽ được ghi nhận là một trong những Chủ tịch Fed VĨ ĐẠI, có thể là người giỏi nhất,” Trump viết trên mạng xã hội. “Ngoài mọi thứ khác, ông ấy đúng kiểu ‘trung tâm sân khấu’ và sẽ không bao giờ làm bạn thất vọng.”
Việc bổ nhiệm này cần Thượng viện phê chuẩn, đánh dấu sự trở lại của Warsh, 55 tuổi, người từng là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed giai đoạn 2006–2011. Khi được bổ nhiệm ở tuổi 35, ông là thống đốc trẻ nhất trong lịch sử Fed. Hiện ông là nghiên cứu viên tại Viện Hoover có khuynh hướng bảo thủ và giảng viên tại Trường Kinh doanh Sau đại học Stanford.
Một lựa chọn “không điển hình”
Ở một số khía cạnh, Warsh là lựa chọn không mấy phù hợp với Trump, vì lâu nay ông được xem là “diều hâu” trong thuật ngữ của Fed — tức thường ủng hộ lãi suất cao hơn để kiểm soát lạm phát. Trong khi đó, Trump từng nói lãi suất chủ chốt của Fed nên ở mức 1%, thấp hơn rất nhiều so với mức hiện nay khoảng 3,6% và cũng là mức mà ít nhà kinh tế ủng hộ.
Trong thời gian làm thống đốc, Warsh từng phản đối một số chính sách lãi suất thấp mà Fed áp dụng trong và sau cuộc Đại suy thoái 2008–2009. Khi đó, ông thường xuyên lo ngại lạm phát sẽ sớm tăng vọt, dù thực tế lạm phát vẫn ở mức rất thấp trong nhiều năm sau suy thoái.
Tuy nhiên, gần đây, trong các bài phát biểu và bài bình luận, Warsh lại bày tỏ ủng hộ việc hạ lãi suất.
Phản ứng ban đầu của thị trường
Thị trường tài chính phản ứng theo hướng cho thấy nhà đầu tư kỳ vọng Warsh có thể giữ lãi suất ở mức cao hơn theo thời gian. Đồng USD và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng, dù sau đó dịu lại. Lợi suất trái phiếu 10 năm ở mức 4,26%, tăng từ 4,23% hôm thứ Năm. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm khoảng 0,5%.
Biến động mạnh nhất diễn ra trên thị trường kim loại quý: giá vàng giảm hơn 5% và bạc giảm hơn 13%.
Tranh cãi tại Quốc hội
Tại Quốc hội, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis của bang North Carolina — người sắp nghỉ hưu — tuyên bố trên mạng xã hội rằng ông sẽ phản đối đề cử Warsh cho đến khi cuộc điều tra của Bộ Tư pháp liên quan đến Powell được giải quyết.
Tillis là thành viên ủy ban Thượng viện xem xét đề cử Warsh. Ông nói Warsh là “ứng viên đủ năng lực,” nhưng nhấn mạnh việc “bảo vệ tính độc lập của Fed khỏi can thiệp chính trị hoặc áp lực pháp lý là điều không thể thương lượng.”
Sự phản đối của Tillis có thể làm phức tạp quá trình phê chuẩn. Khi được hỏi liệu Warsh có thể được thông qua mà không có sự ủng hộ của Tillis hay không, Lãnh đạo Đa số Thượng viện John Thune nói: “Có lẽ là không.”
Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren, thành viên cao cấp nhất của đảng Dân chủ trong ủy ban, nhận định: “Đề cử này là bước mới nhất trong nỗ lực của Trump nhằm giành quyền kiểm soát Fed.”
Warsh vượt qua một số ứng viên khác, gồm cố vấn kinh tế hàng đầu của Trump là Kevin Hassett, nhà quản lý đầu tư Rick Rieder và Thống đốc Fed đương nhiệm Christopher Waller.
Nỗ lực kiểm soát Fed
Việc bổ nhiệm Warsh có thể là bước tiến lớn để Trump tăng quyền kiểm soát đối với Fed — một trong số ít cơ quan liên bang còn giữ tính độc lập. Dù mọi tổng thống đều ảnh hưởng tới chính sách Fed thông qua bổ nhiệm nhân sự, những công kích công khai của Trump đối với ngân hàng trung ương đã làm dấy lên lo ngại về vị thế độc lập của cơ quan này.
Chủ tịch Fed là một trong những quan chức kinh tế quyền lực nhất thế giới, có nhiệm vụ kiềm chế lạm phát trong khi hỗ trợ tối đa việc làm. Fed cũng là cơ quan quản lý ngân hàng hàng đầu của Mỹ. Các quyết định lãi suất của Fed ảnh hưởng đến chi phí vay mượn trong toàn nền kinh tế, từ thế chấp nhà ở, vay mua xe đến thẻ tín dụng.
Hiện tại, Warsh nhiều khả năng sẽ đảm nhiệm một ghế trong Hội đồng Thống đốc Fed vốn tạm thời do Stephen Miran — cố vấn Tòa Bạch Ốc — nắm giữ. Sau khi vào hội đồng, Trump có thể nâng Warsh lên vị trí chủ tịch khi nhiệm kỳ của Powell kết thúc vào tháng Năm.
Thách thức phía trước
Ngay cả khi được Thượng viện phê chuẩn, Warsh cũng sẽ gặp khó khăn trong việc hạ lãi suất mạnh. Chủ tịch Fed chỉ là một thành viên trong ủy ban 19 người quyết định lãi suất, trong đó 12 người có quyền biểu quyết mỗi kỳ họp. Ủy ban hiện chia rẽ giữa nhóm lo ngại lạm phát dai dẳng muốn giữ nguyên lãi suất và nhóm cho rằng tỷ lệ thất nghiệp tăng gần đây cho thấy nền kinh tế suy yếu cần lãi suất thấp hơn.
Thị trường tài chính cũng có thể phản ứng ngược. Nếu Fed cắt lãi suất quá mạnh và bị cho là vì động cơ chính trị, nhà đầu tư có thể bán tháo trái phiếu Kho bạc, đẩy lợi suất dài hạn — bao gồm lãi suất thế chấp — tăng lên, phản tác dụng với mục tiêu của Warsh.
Quan điểm và lập trường của Warsh
Trump từng cân nhắc bổ nhiệm Warsh làm Chủ tịch Fed trong nhiệm kỳ đầu nhưng cuối cùng chọn Powell. Cha vợ của Warsh là Ronald Lauder, người thừa kế tập đoàn mỹ phẩm Estee Lauder và là nhà tài trợ lâu năm, đồng minh thân cận của Trump.
Những năm gần đây, Warsh trở thành người chỉ trích gay gắt Fed, kêu gọi “thay đổi chế độ” và công kích Powell vì để Fed can dự vào các vấn đề như biến đổi khí hậu hay đa dạng, công bằng và hòa nhập — những lĩnh vực ông cho là nằm ngoài nhiệm vụ của Fed.
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hồi tháng Bảy, Warsh nói chính sách của Fed “đã bị lệch hướng trong thời gian dài.”
“Ngân hàng trung ương ngày nay đã thay đổi hoàn toàn so với thời điểm tôi gia nhập năm 2006,” ông nói, cho rằng việc để lạm phát bùng phát trong giai đoạn 2021–2022 là “sai lầm nghiêm trọng nhất của chính sách kinh tế vĩ mô trong 45 năm qua, khiến đất nước bị chia rẽ.”
