Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm đã ký một sắc lệnh hành pháp quy định áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ bất kỳ quốc gia nào bán hoặc cung cấp dầu cho Cuba — một bước đi có thể khiến quốc đảo này, vốn đang chìm trong cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, thêm phần kiệt quệ.
Sắc lệnh này chủ yếu tạo sức ép lên Mexico, quốc gia đã đóng vai trò như “phao cứu sinh” dầu mỏ cho Cuba và liên tục thể hiện tình đoàn kết với đối thủ của Mỹ, ngay cả khi Tổng thống Claudia Sheinbaum tìm cách xây dựng quan hệ vững chắc với ông Trump.
Khi được phóng viên hỏi liệu ông có đang tìm cách “bóp nghẹt” Cuba — quốc gia mà ông gọi là “đất nước đang thất bại” — hay không, ông Trump trả lời:
“Từ ‘bóp nghẹt’ nghe có vẻ quá nặng,” ông nói. “Tôi không cố làm vậy, nhưng có vẻ như đó là điều mà họ sẽ không thể tồn tại được.”
Ông Trump và bà Sheinbaum đã điện đàm vào sáng thứ Năm. Sau cuộc gọi, khi được hỏi liệu hai bên có đề cập đến Cuba hay không, bà Sheinbaum trả lời là không.
“Chúng tôi không bàn đến vấn đề Cuba,” bà nói, đồng thời cho biết Ngoại trưởng Mexico đã trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng việc Mexico duy trì viện trợ nhân đạo cho Cuba là “rất quan trọng”, và Mexico sẵn sàng đóng vai trò trung gian giữa Washington và Havana.
Tuần này xuất hiện nhiều đồn đoán rằng Mexico sẽ cắt giảm các chuyến dầu sang Cuba trước sức ép ngày càng lớn từ ông Trump, người muốn Mexico tạo khoảng cách với chính quyền Cuba.
Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và kinh tế ngày càng sâu sắc — một phần do các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ — Cuba phụ thuộc nặng nề vào viện trợ nước ngoài và nguồn dầu từ các đồng minh như Mexico, Nga và Venezuela, trước khi một chiến dịch quân sự của Mỹ lật đổ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Sau chiến dịch này, ông Trump tuyên bố dầu Venezuela sẽ không còn được chuyển đến Cuba và cho rằng chính quyền Cuba đang đứng trước nguy cơ sụp đổ.
Theo báo cáo mới nhất, công ty dầu khí quốc doanh Mexico Pemex cho biết họ đã xuất gần 20.000 thùng dầu mỗi ngày sang Cuba trong giai đoạn từ tháng 1 đến ngày 30/9/2025. Cùng tháng đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thăm Mexico City. Sau chuyến thăm, Jorge Piñon — chuyên gia thuộc Viện Năng lượng Đại học Texas theo dõi các chuyến hàng bằng công nghệ vệ tinh — cho biết con số này đã giảm xuống còn khoảng 7.000 thùng/ngày.
Bà Sheinbaum vẫn khá mơ hồ về lập trường của Mexico. Trong tuần này, bà đưa ra các câu trả lời vòng vo và không rõ ràng về các chuyến dầu, đồng thời né tránh câu hỏi của báo chí trong các cuộc họp báo buổi sáng.
Hôm thứ Ba, bà cho biết Pemex đã tạm thời dừng một số chuyến dầu sang Cuba, nhưng sử dụng giọng điệu mập mờ, nói rằng đây là biến động bình thường trong nguồn cung dầu và là “quyết định có chủ quyền”, không phải do áp lực từ Mỹ. Bà nhấn mạnh Mexico sẽ tiếp tục thể hiện tình đoàn kết với Havana, song không nói rõ hình thức hỗ trợ cụ thể.
Đến thứ Tư, bà khẳng định chưa bao giờ nói Mexico “đình chỉ hoàn toàn” các chuyến hàng, đồng thời nhấn mạnh viện trợ nhân đạo cho Cuba vẫn tiếp tục và việc giao dầu phụ thuộc vào các hợp đồng của Pemex.
“Hợp đồng sẽ quyết định khi nào hàng được gửi đi và khi nào không,” bà nói.
Sự thiếu rõ ràng từ phía lãnh đạo Mexico cho thấy mức độ sức ép lớn mà nước này cùng nhiều quốc gia Mỹ Latinh khác đang phải đối mặt, trong bối cảnh ông Trump ngày càng cứng rắn hơn sau chiến dịch tại Venezuela.
Hiện vẫn chưa rõ sắc lệnh hôm thứ Năm của ông Trump sẽ tác động ra sao đến Cuba — quốc gia đã nhiều năm chật vật trong khủng hoảng và chịu lệnh cấm vận của Mỹ. Tâm lý lo lắng đã lan rộng trên hòn đảo Caribe khi nhiều tài xế trong tuần này phải xếp hàng dài chờ mua xăng, trong tình trạng không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Nguồn AP
