Nguyễn Ngọc Mùi
Giữa dòng chảy của phong trào du ca, nhạc sĩ Trương Xuân Mẫn hiện lên như một người kể chuyện bằng âm nhạc – một người thầy mang theo tiếng lòng của đồng quê vào từng giai điệu. Từ bục giảng bước ra, ông đem theo sự phóng khoáng của gió, sự lãng mạn của mây trời, và tình quê đằm thắm như dòng phù sa bồi đắp tâm hồn bao thế hệ.
Tuổi thơ ông trôi qua giữa cánh cò trắng xoá, những cánh đồng mênh mông, dòng sông lặng lẽ, những mùa hè xanh biếc, và những cơn mưa mùa đông lê thê. Tất cả những hình ảnh ấy không chỉ là ký ức – chúng là những mảnh hồn quê lặng lẽ chảy vào âm nhạc, tạo nên sắc thái trữ tình, sâu lắng và rất riêng của ông.
Trong trái tim người thầy – người nhạc sĩ ấy, quê hương không chỉ là một địa danh. Quê hương là nương cau trước ngõ, giàn trầu xanh mướt, hàng dậu bìm bịp tím biếc mỗi sớm mai. Quê hương là cây đa đầu đình, là gánh lúa rung rinh trên vai những cô thôn nữ mùa gặt, là tiếng chày giã gạo trong đêm khuya, là tiếng hò ơi ru con ngủ vọng từ mái nhà tranh bên kia xóm.
Và trong trái tim ấy, tình thương dành cho học trò là một dòng chảy không bao giờ cạn. Nó mộc mạc như con cò đậu trên bờ ruộng, hiền lành như cây khế nhỏ bên nhà, chân chất như bàn tay người nông dân cày bừa, và ngọt lành như những trái cây trong vườn quê. Chính tình cảm ấy – tình thầy, tình quê, tình người – đã làm nên linh hồn của nhiều ca khúc ông viết. Từ bục giảng, những giai điệu của ông cất lên – nhẹ như gió, sâu như đất, mang theo tâm sự của người thầy gửi đến bao thế hệ học trò. Và mỗi mùa tri ân về, ngày nhà giáo Việt Nam “Bài Học Đầu Tiên” lại ngân vang khắp nơi trong nước ra tận xa thẳm hải ngoại, như tiếng gọi của ký ức, như lời nhắc về những tháng ngày trong trẻo, về những bàn tay nhỏ bé đã từng nắm lấy tay thầy để bước vào đời.
Giờ đây, sống và sáng tác tại hải ngoại – – nơi nắng ấm tình nồng California – tâm hồn ông vẫn hướng về quê nhà. Quê hương trong ông là ngôi nhà có ao trước vườn sau, là cây me chua trĩu quả nấu nồi canh chua cá lóc thơm lừng, là luống rau mồng tơi xanh mơn mởn vươn mình dưới nắng sớm, sẵn sàng cho bữa cơm chiều đạm bạc mà ấm lòng.
Quê hương trong ông là: tiếng gà gáy trưa vọng từ xa, tiếng dế mèn rỉ rả dưới chân rạ, tiếng gió xào xạc qua kẽ lá, mùi đất sau cơn mưa, mùi rau tươi vừa hái, và mùi thơm phức từ bếp nhà ai đang kho nồi cá bống rim tiêu. Là vị bùi ngọt của rau lang luộc, chấm với chén nước mắm chanh ớt tỏi cay nồng – đơn giản mà tinh tế, như chính tâm hồn ông.
Trong khung cảnh ấm áp ấy – nơi có tiếng trẻ ê a học bài, nơi có bảng đen phấn trắng, nơi có những lớp học nhỏ giữa làng quê – tâm hồn ông được nuôi dưỡng từ thuở ban đầu. Và dù đi đâu, sống nơi nào, những điều ấy chưa bao giờ phai nhạt.
Trương Xuân Mẫn – người du ca của đồng quê, người thầy của bao thế hệ, người nhạc sĩ của những giai điệu mộc mạc mà sâu lắng – vẫn tiếp tục giữ lửa quê hương trong từng nốt nhạc, từng câu hát, từng hơi thở của cuộc đời mình
