Trung Đông tiếp tục nóng khi Tổng thống Donald Trump cảnh cáo Iran trong lúc những đường dây thương thuyết qua trung gian có dấu hiệu tiến triển. Houthi vẫn mở những cuộc tấn công nhắm vào Saudi Arabia, nhưng giá dầu Brent bất ngờ trượt xuống dưới mức 100 Mỹ kim một thùng, trong lúc thị trường bắt đầu đặt hy vọng vào khả năng nguồn cung dầu được phục hồi và những cuộc tiếp xúc ngoại giao Hoa Kỳ–Iran có thể mở ra một hướng giải quyết mới…
Ngày 22 tháng 9 năm 2026, tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump dành một phần đáng kể trong bài diễn văn để nói về cuộc chiến với Iran. Ông tiếp tục bênh vực quyết định tiến hành chiến dịch quân sự chống Tehran, đồng thời cảnh cáo rằng Washington đang đứng trước một chọn lựa giữa việc đạt được một thỏa hiệp với Iran hoặc tiếp tục leo thang quân sự. Reuters tường thuật rằng Trump dùng lời lẽ rất mạnh, cảnh cáo ông có thể “annihilate” Iran nếu không đạt được một thỏa hiệp. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, giọng điệu của tổng thống Mỹ dịu xuống đáng kể khi ông nói những cuộc tiếp xúc qua trung gian đang diễn ra và ông tin rằng sau cùng hai bên vẫn có thể đạt được một thỏa thuận.
Điểm đáng chú ý là những cuộc tiếp xúc này diễn ra ngay bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tham dự những cuộc thảo luận với phía Iran thông qua các nhà trung gian. Reuters cho biết những cuộc trao đổi giữa hai bên đã diễn ra trong nhiều giờ, trong lúc các nhà trung gian tiếp tục đi lại giữa phái đoàn Hoa Kỳ và Iran.
Ngày 23 tháng 9, Reuters cho biết những cuộc thương thuyết gián tiếp đầu tiên giữa Hoa Kỳ và Iran trong nhiều tháng đã làm gia tăng hy vọng về một bước tiến nhằm chấm dứt cuộc chiến, mặc dầu cả hai bên vẫn chưa công khai thay đổi lập trường. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng có mặt tại New York đúng vào lúc hoạt động ngoại giao được thúc đẩy trở lại.
Một vấn đề then chốt trong những cuộc thương thuyết là eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường biển đặc biệt quan trọng đối với việc vận chuyển dầu khí trên toàn thế giới. Trước khi cuộc chiến Hoa Kỳ–Israel với Iran bùng nổ, khoảng một phần năm lượng dầu khí toàn cầu đi qua khu vực này. Nhưng trong những ngày gần đây, số tàu thương mại qua Hormuz đã giảm mạnh. Điều này có nghĩa là bất cứ thỏa thuận nào giúp khôi phục hoạt động hàng hải bình thường cũng có thể tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng thế giới. Iran hiện gắn việc mở lại eo biển Hormuz với những điều kiện liên quan tới áp lực quân sự và các biện pháp phong tỏa của Hoa Kỳ.
Trong bối cảnh đó, giá dầu đã phản ứng theo chiều hướng đi xuống. Sáng ngày 23 tháng 9, dầu Brent có lúc xuống khoảng 98 Mỹ kim một thùng, trong khi dầu WTI còn khoảng 89 Mỹ kim. Reuters ghi nhận dầu Brent đã giảm liên tiếp trong sáu phiên và rơi xuống mức thấp nhứt trong khoảng hai tuần. Giá dầu chịu áp lực vì thị trường nhìn thấy hai yếu tố: nguồn cung dầu từ vùng Vịnh có dấu hiệu được cải thiện và hy vọng về một giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến Hoa Kỳ–Iran trở nên rõ ràng hơn. Reuters cũng ghi nhận thị trường dầu tiếp tục theo dõi sát những cuộc tiếp xúc ngoại giao tại New York.
Một trong những yếu tố giúp thị trường bớt lo ngại là Saudi Arabia đã cho hoạt động trở lại đường ống East-West Pipeline. Reuters trước đó cho biết đường ống đã được khởi động lại, mặc dầu lúc đầu chỉ vận hành với công suất thấp, và Saudi Arabia có thể nối lại việc xuất cảng dầu từ cảng Yanbu bên bờ Hồng Hải. Đường ống này đặc biệt quan trọng vì cho phép Saudi Arabia chuyển dầu từ khu vực phía đông sang Hồng Hải, nhờ đó giảm bớt sự lệ thuộc vào tuyến Hormuz. Reuters cũng ghi nhận Saudi Arabia đã nối lại một phần hoạt động xuất cảng dầu qua Hồng Hải trong lúc tình hình hàng hải quanh Hormuz vẫn còn nhiều bất trắc.
Trước đó, đường ống East-West Pipeline đã phải ngưng hoạt động sau những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Việc ngưng đường ống từng làm gián đoạn hoạt động bốc dầu tại Yanbu. Tuyến đường này có khả năng vận chuyển khoảng 4 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 4 phần trăm nguồn cung dầu toàn cầu. Vì vậy, việc khôi phục hoạt động của đường ống đã giúp thị trường có thêm lý do để tin rằng nguồn cung dầu từ Trung Đông vẫn có thể được duy trì, ngay cả khi hoạt động vận chuyển qua Hormuz còn gặp trở ngại.
Nhưng trong lúc thị trường dầu có dấu hiệu hạ nhiệt, tình hình an ninh quanh Saudi Arabia lại tiếp tục căng thẳng. Ngày 19 tháng 9, Houthi tuyên bố đã phóng hỏa tiễn và máy bay không người lái vào những mục tiêu mà nhóm này gọi là “nhạy cảm” tại Riyadh. Những cuộc tấn công này diễn ra trong bối cảnh mặt trận Yemen tiếp tục nóng lên. Reuters cho biết các cuộc tấn công của Houthi đang tạo thêm áp lực lên Saudi Arabia, trong khi những tuyến hàng hải và cơ sở năng lượng trong khu vực tiếp tục đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng.
Houthi cũng tuyên bố nhắm vào những cơ sở của Saudi Aramco tại Yanbu, một trung tâm xuất cảng dầu quan trọng. Trong khi đó, liên minh quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu cho biết đã đánh chặn những hỏa tiễn hướng về Riyadh và ngăn chặn thêm những cuộc tấn công nhắm vào một số địa điểm khác. Nếu những cuộc tấn công tiếp tục lan rộng tới các cơ sở dầu khí, nguy cơ đối với nguồn cung năng lượng thế giới sẽ gia tăng. Nhưng cho tới ngày 23 tháng 9, thị trường dầu lại đang phản ứng nhiều hơn với những tín hiệu về nguồn cung và ngoại giao, thay vì chỉ phản ứng với nguy cơ quân sự.
Đáng chú ý hơn, giao tranh giữa Houthi và những lực lượng được Saudi Arabia hậu thuẫn tại Yemen đang tạo thêm một mặt trận trong cuộc khủng hoảng Trung Đông. Tình hình tại Yemen tiếp tục diễn biến phức tạp, trong lúc Houthi duy trì sức ép lên những tuyến hàng hải trong vùng Biển Đỏ. Điều này khiến cuộc khủng hoảng không còn chỉ giới hạn ở chiến trường Iran–Israel hay eo biển Hormuz, mà đã lan sang những tuyến hàng hải và năng lượng quan trọng nối liền Vịnh Ba Tư với Hồng Hải.
Trước tình hình này, ngày 21 tháng 9, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty và Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã gặp nhau tại New York bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Trong tuyên bố chung công bố ngày 22 tháng 9, bốn nước lên án những cuộc tấn công nhắm vào Saudi Arabia, trong đó có những cuộc tấn công do Houthi thực hiện, đồng thời khẳng định Riyadh có quyền tự vệ theo luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc. Bốn nước cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm an toàn và tự do hàng hải trong khu vực.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
