Theo lời mời của Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump, Tổng Bí Thứ Tô Lâm của Việt Nam đã rời Hà Nội đi Washington, một câu hỏi lớn được đặt ra: đây là bước nâng tầm vị thế của Việt Nam, hay khởi đầu cho một phép thử địa chính trị đầy rủi ro?…
Sáng ngày 18/ 2/ 2026, giữa bối cảnh chiến sự Trung Đông vẫn phủ bóng lên bàn cờ chính trị toàn cầu, một động thái ngoại giao quan trọng đã diễn ra tại Hà Nội. Người đứng đầu Đảng CSVN Tổng Bí Thư Tô Lâm chính thức rời Việt Nam, lên đường tới Washington D.C. theo lời mời trực tiếp của Tổng Thống Donald Trump để tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza, một sáng kiến quốc tế đang thu hút sự chú ý đặc biệt của cộng đồng toàn cầu.
Theo thông báo được công bố vào sáng cùng ngày, chuyến công tác của Tô Lâm diễn ra từ ngày 18 đến 20/ 2/ 2026, đánh dấu lần tham gia chính thức của lãnh đạo cao nhất Việt Nam với tư cách thành viên sáng lập Hội đồng Hòa bình về Gaza. Hội đồng này được thành lập nhằm triển khai kế hoạch hòa bình cho khu vực Gaza trên cơ sở Nghị quyết 2830 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài từ tháng 10/ 2023 đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về nhân đạo và địa chính trị.
Đây là một chuyến đi được đánh giá là có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với Việt Nam. Tháp tùng ông Tô Lâm là một loạt quan chức chủ chốt của bộ máy nhà nước và quốc phòng, bao gồm Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ Trưởng Quốc Phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ Trưởng Công An; Bộ Trưởng Ngoại Giao Lê Hoài Trung; cùng Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng và Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng.
Theo lịch trình, vào ngày 19/ 2/ 2026 theo giờ địa phương, Tô Lâm sẽ tham dự phiên khai mạc chính thức của Hội đồng Hòa bình tại Washington D.C. Trong khuôn khổ cuộc họp này, các thành viên sáng lập sẽ tiến hành trao đổi về các bước cụ thể nhằm triển khai kế hoạch hòa bình, thúc đẩy đối thoại và xây dựng lộ trình tái thiết Gaza sau hơn hai năm xung đột khốc liệt.
Giới quan sát quốc tế nhận định rằng, việc Tổng thống Donald Trump trực tiếp mời Tổng Bí Thư Việt Nam tham gia với tư cách thành viên sáng lập phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong vị thế địa chính trị của Việt Nam. Không chỉ còn là một quốc gia quan sát, Việt Nam đang được đặt vào vai trò chủ động hơn trong các cấu trúc hòa bình toàn cầu. Theo Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng, chuyến đi này không chỉ mang ý nghĩa đa phương mà còn góp phần củng cố quan hệ song phương Việt Nam – Hoa Kỳ trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.
Hội đồng Hòa bình về Gaza được xem là một trong những sáng kiến quan trọng nhất kể từ khi chiến sự bùng phát vào tháng 10/ 2023. Mục tiêu của Hội đồng là tạo ra một cơ chế đối thoại đa phương, quy tụ các quốc gia và tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy chấm dứt xung đột và xây dựng nền hòa bình lâu dài cho khu vực. Cho đến thời điểm hiện tại, nhiều quốc gia đã đồng ý tham gia và ký vào Hiến chương Hội đồng, thể hiện cam kết chính trị đối với tiến trình hòa bình, dù các cam kết cụ thể về đóng góp vẫn đang được thảo luận.
Việc Việt Nam tham gia với tư cách thành viên sáng lập mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một chuyến thăm ngoại giao thông thường. Nó phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt trong chiến lược đối ngoại của Hà Nội, từ vị trí quan sát sang vai trò tham gia trực tiếp vào các cơ chế giải quyết khủng hoảng toàn cầu. Sự hiện diện của Tô Lâm cùng phái đoàn tại Washington D.C không chỉ là sự ủng hộ đối với các nỗ lực hòa bình, mà còn là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò và tiếng nói của mình trong các vấn đề quốc tế quan trọng.
Tuy nhiên, chuyến đi lần này tới Washington D.C của Tô Lâm có ẩn khuất đằng sau những nghi thức ngoại giao và các tuyên bố mang tính biểu tượng, một câu hỏi căn bản đang được giới quan sát đặt ra: vai trò thực chất của Việt Nam trong sáng kiến này là gì, và Việt Nam sẽ được gì ngoài danh nghĩa tham gia.
Trước hết, cần nhìn rõ rằng Hội đồng Hòa bình về Gaza không phải là một thiết chế có quyền lực thực thi như Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, mà chủ yếu mang tính cơ chế chính trị và vận động. Điều đó có nghĩa là các quyết định của Hội đồng, nếu có, sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí và lợi ích của các cường quốc chủ chốt, đặc biệt là Hoa Kỳ. Trong bối cảnh đó, sự tham gia của các quốc gia như Việt Nam, dù mang ý nghĩa biểu tượng, khó có khả năng tạo ra ảnh hưởng thực chất đến tiến trình hòa bình tại Trung Đông, một khu vực vốn bị chi phối bởi các toan tính chiến lược phức tạp kéo dài hàng thập kỷ.
Thứ hai, chuyến đi diễn ra trong thời điểm Việt Nam đang đối mặt với nhiều áp lực đối nội và đối ngoại quan trọng hơn, từ các thách thức kinh tế, dòng vốn đầu tư biến động, cho đến các vấn đề liên quan đến uy tín tài chính quốc tế. Việc dành nguồn lực chính trị và ngoại giao cho một hội đồng hòa bình ở một khu vực địa lý xa xôi có thể tạo ra câu hỏi về mức độ ưu tiên chiến lược. Ngoại giao đa phương luôn quan trọng, nhưng hiệu quả của nó phải được đo bằng lợi ích cụ thể, không chỉ bằng hình ảnh hay vị thế danh nghĩa.
Cuối cùng, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng các cường quốc thường sử dụng các cơ chế hòa bình đa phương như một phần trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng mềm. Khi một quốc gia được mời tham gia, điều đó không chỉ phản ánh sự công nhận, mà còn có thể là một phép thử về mức độ sẵn sàng gắn kết với các cấu trúc do các cường quốc dẫn dắt. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị toàn cầu ngày càng gay gắt, mỗi bước đi ngoại giao không chỉ là cơ hội, mà còn là một sự ràng buộc tiềm ẩn.
Do đó, giá trị thực sự của chuyến đi này sẽ không nằm ở các tuyên bố hay nghi thức, mà ở kết quả cụ thể mà Việt Nam có thể đạt được sau khi hội nghị kết thúc. Nếu không có những lợi ích rõ ràng về chiến lược, kinh tế hoặc vị thế quốc tế, thì sự tham gia này có nguy cơ chỉ dừng lại ở mức biểu tượng, trong khi những chi phí vô hình về chính trị và định vị chiến lược có thể kéo dài lâu hơn nhiều./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
