Người dân cả nước đang trong không khí nhộn nhịp “Tết đến, Xuân về” thì tại nhiều tỉnh-thành ở miền Bắc, bầu trời phủ một màn bụi mịn dày đặc, khi chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng nguy hại, đẩy hàng triệu người vào vòng nguy cơ sức khỏe vô hình…
Dẫn nguồn thông tin từ trang Vn ExPress và một số trang khác của CSVN, sáng mùng 1 Tết Bính Ngọ ngày 17/ 2/ 2026, nhiều tỉnh thành miền Bắc Việt Nam bị phủ bởi lớp không khí ngột ngạt, đặc bụi mịn dù giao thông thưa thớt do người dân còn nghỉ lễ. Hệ thống quan trắc liên tục nhấp nháy các mảng màu tím và đỏ báo hiệu mức ô nhiễm rất xấu, khiến hàng triệu người lo lắng về sức khỏe và chất lượng cuộc sống trong những ngày đầu năm mới.
Theo số liệu từ hệ thống quan trắc chất lượng không khí của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp & Môi trường), lúc 7 giờ sáng tại nhiều điểm quan trắc ở miền Bắc, chỉ số chất lượng không khí AQI đã vượt ngưỡng 200, mức được xếp vào loại rất xấu và báo hiệu rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Trong đó, khu vực đường Hùng Vương, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên đứng đầu bảng ở mức AQI 275, tương đương mức rất xấu, trong khi chỉ số tại trạm này vào lúc 3 giờ sáng thậm chí đã lên tới 365, ở thang mức nguy hại, mức cao nhất trong hệ thống đánh giá.
Tình trạng ô nhiễm lan rộng tại nhiều tỉnh như Thái Nguyên, Ninh Bình và Hưng Yên, với các trạm quan trắc ở công viên Nam Cao (tỉnh Ninh Bình) ghi nhận AQI 224, và trạm ở đường Nguyễn Văn Linh (Hưng Yên) ghi 223. Tại Hà Nội, mặc dù giao thông trên các tuyến đường chính vẫn vắng vẻ, các trạm quan trắc tại cổng Đại học Bách khoa Hà Nội, đường Giải Phóng ghi nhận AQI 197, trạm Nguyễn Văn Cừ 171 và trạm công viên Nhân Chính 168 đều ở mức xấu. Các số liệu từ hệ thống IQAir còn cho thấy Hà Nội đứng thứ 4 trong danh sách các thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới vào sáng cùng ngày, với chỉ số AQI trung bình lên tới 179.
Chỉ số AQI (Air Quality Index) là thước đo phản ánh mức độ ô nhiễm không khí và ảnh hưởng tiềm tàng đối với sức khỏe con người. AQI càng cao nghĩa là không khí càng nhiều hạt bụi mịn và chất gây ô nhiễm có thể xâm nhập sâu vào phổi, làm tăng nguy cơ các bệnh hô hấp, tim mạch, đặc biệt với trẻ em, người già và nhóm người có bệnh nền. Phần lớn nguyên nhân được xác định là do nồng độ bụi mịn PM2.5 tăng cao, loại hạt ô nhiễm có kích thước rất nhỏ, có thể đi vào sâu trong phổi và máu.
Ông Nguyễn Văn An, một chuyên gia về môi trường tại Hà Nội, cho biết vào lúc đo đạc sáng mùng 1 Tết, không khí lạnh từ phía bắc tràn xuống nhưng chưa đủ mạnh để khuếch tán các chất ô nhiễm. Ông nhận định tình trạng nghịch nhiệt – khi nhiệt độ không khí gần mặt đất ấm hơn ở tầng khí quyển trên cao – đã khiến bụi mịn bị “bí” lại sát mặt đất, không lan tỏa lên cao như bình thường, làm gia tăng nồng độ ô nhiễm tại các khu đô thị lớn. Điều này khiến chỉ số AQI tại nhiều trạm liên tục ở mức rất xấu trong suốt buổi sáng.
Trước đó, trong mùa đông năm 2025, chất lượng không khí ở nhiều tỉnh, thành miền Bắc cũng liên tục suy giảm. Ví dụ, vào ngày 11/1, chỉ số AQI tại trạm Bắc Giang (tỉnh Bắc Ninh) từng lên tới 253, cao nhất cả nước lúc đó, trong khi nhiều trạm khác tại Hưng Yên, Thái Nguyên đều báo mức trên 200. Các cơ quan chức năng khi đó đã đưa ra cảnh báo ô nhiễm kéo dài và khuyến cáo người dân hạn chế ra đường, đặc biệt trong những ngày không khí lạnh ổn định, khiến hiện tượng nghịch nhiệt dễ diễn ra.
Ô nhiễm không khí kéo dài tại miền Bắc không chỉ là câu chuyện của một vài ngày cuối tuần. Trong mùa lạnh từ tháng 10 đến tháng 3 hàng năm, nhiều tỉnh thành như Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Thái Nguyên thường xuyên đối mặt với nồng độ bụi mịn cao. Thứ Trưởng Bộ Nông nghiệp & Môi trường Phùng Đức Tiến từng cảnh báo rằng trong năm 2025, vấn đề bụi mịn PM2.5 vẫn là thách thức lớn và đã ghi nhận nhiều thời điểm AQI ở mức rất xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân.
Việc chỉ số AQI vượt ngưỡng an toàn không đơn thuần gây khó chịu cho người dân, mà còn có thể dẫn tới những hậu quả lâu dài. Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng tiếp xúc liên tục với không khí ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn, viêm phổi và các bệnh tim mạch. Trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai và những người có bệnh nền như tim, phổi được khuyến nghị ở trong nhà, sử dụng khẩu trang lọc bụi chuyên dụng khi cần thiết và theo dõi diễn biến chất lượng không khí qua các ứng dụng hoặc trang quan trắc.
Không chỉ tại Việt Nam, nhiều thành phố trên thế giới cũng đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa đông khi điều kiện thời tiết tạo điều kiện cho bụi mịn tích tụ. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về giải pháp kiểm soát ô nhiễm dài hạn, từ cải thiện chất thải giao thông, quản lý nguồn thải công nghiệp, đến quy hoạch đô thị xanh hơn và phối hợp nghiên cứu khoa học để cảnh báo sớm và hạn chế tác động đến sức khỏe cộng đồng.
Dự báo của các cơ quan khí tượng cho thấy khi không khí lạnh tràn xuống mạnh hơn trong ngày, chất lượng không khí tại miền Bắc có thể được cải thiện dần, nhưng đây chỉ là biện pháp tạm thời. Thực tế lâu dài hơn, việc kiểm soát nguồn ô nhiễm và thay đổi thói quen sử dụng năng lượng, kiểm soát phương tiện giao thông, sản xuất công nghiệp là những bài toán lớn cần được giải quyết đồng bộ để bảo vệ sức khỏe người dân trong mùa ô nhiễm kéo dài hàng tháng.
Trước diễn biến này, người dân ở các tỉnh Bắc Bộ được khuyến cáo tiếp tục theo dõi diễn biến AQI, hạn chế ra ngoài khi không cần thiết, và sử dụng khẩu trang lọc bụi mịn PM2.5 nếu bắt buộc phải di chuyển ngoài trời, đặc biệt trong những giờ sáng sớm và tối muộn khi ô nhiễm thường lên cao./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
