ụ việc liên quan đến hàng chục cây mai bị thu giữ tại Côn Đảo đã gây xôn xao dư luận, khi ranh giới giữa việc bảo tồn rừng đặc dụng và quyền tư hữu tài sản của người dân trở thành đề tài bàn cãi sôi nổi trên các diễn đàn mạng…
Hơn mười ngày qua, kể từ ngày 2 tháng 4 năm 2026, tại địa phận Côn Sơn, Côn Đảo, thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ), cơ quan kiểm lâm thuộc Vườn Quốc gia Côn Đảo đã ra quyết định phạt hành chánh đối với ông Đ.V.T với số tiền 3 triệu đồng, đồng thời lập thủ tục tạm giữ và thu hồi một số lượng lớn cây mai vàng được trồng trong khu vực thuộc phạm vi rừng đặc dụng quản lý. Theo ghi nhận ban đầu, số cây bị xử lý được cho là dao động từ hơn bốn mươi đến gần năm mươi gốc, tùy theo từng đợt kiểm kê và kết quả kiểm tra tại hiện trường.
Theo lời trình bày của ông Đ.V.T, số mai này được ông mua từ đất liền rồi vận chuyển ra đảo để trồng và chăm sóc trong thời gian khá lâu. Ông cho biết ban đầu có khoảng bốn mươi lăm cây, nhưng trong quá trình nuôi trồng có một số cây bị chết, hiện còn lại khoảng bốn mươi hai cây còn sống. Tuy nhiên, khi được yêu cầu xuất trình giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp lệ, ông không cung cấp được hóa đơn mua bán hay chứng từ xác nhận quyền sở hữu theo quy định hiện hành.
Chính yếu tố này trở thành điểm then chốt dẫn đến việc xử lý và thu hồi số cây nói trên. Theo quy định liên quan đến việc quản lý tài nguyên rừng và thực vật trong khu vực rừng đặc dụng, mọi hoạt động đưa cây giống, nhất là những loại cây có giá trị kinh tế như mai vàng, vào khu vực bảo tồn đều phải được phép trước và phải chứng minh rõ ràng nguồn gốc. Việc không hội đủ điều kiện giấy tờ khiến số cây bị xem là không đủ cơ sở pháp lý để tiếp tục tồn tại trong khu vực quản lý đặc biệt.
Tuy nhiên, sự việc nhanh chóng vượt ra khỏi khuôn khổ một quyết định xử phạt thông thường và trở thành chủ đề tranh luận trên dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng biện pháp thu hồi toàn bộ số cây là quá nghiêm khắc so với tính chất vi phạm, nhất là trong trường hợp người dân có thể đã bỏ ra nhiều công sức và chi phí để gây dựng và chăm sóc trong thời gian dài.
Đáng chú ý, sau khi dư luận có nhiều phản ứng, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo đã đề nghị xem xét lại toàn bộ hồ sơ vụ việc, bao gồm nguồn gốc số cây, thủ tục lập biên bản cũng như căn cứ pháp lý của quyết định thu hồi. Động thái này được một số người nhìn nhận như một bước điều chỉnh cần thiết nhằm bảo đảm sự minh bạch và quyền lợi của người dân trong quá trình thi hành quy định.
Từ đây, vấn đề rộng hơn được đặt ra là ranh giới giữa việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và quyền tư hữu tài sản cá nhân được xác lập như thế nào trong thực tế. Trong nhiều trường hợp tương tự, người dân cho rằng chỉ vì thiếu giấy tờ chứng minh nguồn gốc mà tài sản có thể bị xem xét thu hồi, dù thực tế việc chứng minh đối với cây trồng, vật nuôi hay tài sản nông nghiệp không phải lúc nào cũng đơn giản như giao dịch thương mại thông thường.
Giới hành nghề luật ghi nhận rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc có vi phạm hay không, mà còn nằm ở cách áp dụng luật trong từng hoàn cảnh cụ thể. Một số luật sư từng lưu ý rằng đối với những loại tài sản gắn liền với đất, việc thiếu hướng dẫn chi tiết về chứng cứ thay thế có thể dẫn đến cách hiểu và cách xử lý khác nhau giữa các cơ quan thực thi.
Ở góc độ quản trị, việc kiểm soát nguồn gốc thực vật tại các khu rừng đặc dụng là điều cần thiết nhằm bảo vệ hệ sinh thái và ngăn ngừa nguy cơ xâm nhập loài ngoại lai. Tuy nhiên, nếu việc áp dụng thiếu linh hoạt, dễ tạo cảm giác máy móc, từ đó phát sinh tranh cãi về tính hợp lý trong xử lý từng trường hợp cụ thể.
Chính sự chưa thật rạch ròi trong ranh giới này khiến vụ việc 42 cây mai trở thành tâm điểm bàn luận. Một phía cho rằng đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ tài nguyên rừng, phía khác lại lo ngại quyền sở hữu cá nhân có thể bị ảnh hưởng nếu chỉ dựa thuần túy vào giấy tờ mà không xét đến thực tế sử dụng và quá trình chăm sóc tài sản.
Trên thực tế, trong nhiều vụ việc liên quan đến quản lý tài sản, yếu tố chứng từ luôn đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, trong đời sống nông nghiệp và trồng trọt, không phải lúc nào các giao dịch cũng được ghi nhận bằng hóa đơn đầy đủ như trong thương mại hiện đại. Điều này tạo ra một khoảng trống nhất định, dễ dẫn đến các cách hiểu khác nhau khi áp dụng quy định.
Tính đến thời điểm hiện tại, vụ việc tại Côn Đảo vẫn đang được xem xét lại. Kết luận cuối cùng chưa được công bố. Dù vậy, sự việc đã mở ra một cuộc thảo luận rộng hơn về cách thức quản lý tài sản gắn với đất đai và cây trồng, cũng như mối tương quan giữa quyền quản lý của cơ quan chức năng và quyền lợi hợp pháp của người dân.
NGƯỜI QUAN SÁT
