CaliToday News – Hôm thứ Sáu, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố ông sẽ sớm đưa ra quyết định về đề xuất thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran. Dẫu vậy, hai quốc gia dường như vẫn còn tồn tại những bất đồng sâu sắc xung quanh các vấn đề cốt lõi của cuộc xung đột.
Vào sáng thứ Sáu, ông Trump cho biết ông sẽ có cuộc họp tại một phòng bảo mật của Tòa Bạch Ốc để đưa ra “phán quyết cuối cùng” về đề xuất này. Nếu được thông qua, thỏa thuận sẽ gia hạn lệnh đình chiến thiết lập hồi đầu tháng Tư thêm 60 ngày, tạo điều kiện thời gian cho các nhà đàm phán hướng tới một giải pháp chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Một quan chức Tòa Bạch Ốc tiết lộ cuộc họp tại Phòng Tình huống kéo dài khoảng hai giờ đồng hồ, nhưng không cho biết liệu ông Trump đã đưa ra quyết định cuối cùng hay chưa.
“Tổng thống Trump sẽ chỉ ký kết một thỏa thuận mang lại lợi ích cho nước Mỹ và bảo đảm các lằn ranh đỏ của ông. Iran tuyệt đối không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân,” quan chức này khẳng định.
Một nguồn tin cấp cao từ phía Iran chia sẻ với Reuters rằng thỏa thuận đã ở rất gần nhưng vẫn chưa được phê duyệt chính thức.
Tuy nhiên, ông Trump cũng nhấn mạnh Iran phải chấm dứt việc phong tỏa Eo biển Hormuz và dỡ bỏ năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân – hai điều kiện mà Tehran hiện vẫn chưa đồng thuận.
“Iran phải chấp nhận rằng họ sẽ không bao giờ có vũ khí hay bom hạt nhân. Eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức, không thu phí, để thông thương hàng hải không giới hạn theo cả hai chiều,” ông Trump tuyên bố, đồng thời nói thêm rằng các vật liệu hạt nhân sẽ bị phía Mỹ “khai quật” và loại bỏ.
Hãng thông tin bán chính thức Fars của Iran dẫn các nguồn tin cho rằng những phát biểu của ông Trump thực chất là một “nỗ lực nhằm thêu dệt nên một chiến thắng giả tạo.”
Nguồn tin cấp cao của Iran (yêu cầu giấu tên) cho biết thỏa thuận tiềm năng này không bao gồm bất kỳ điều khoản nào liên quan đến vấn đề hạt nhân. Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei phát biểu trên truyền hình nhà nước rằng việc quản lý eo biển phải do Iran và Oman cùng quyết định.
Hãng Fars cho biết thêm, eo biển sẽ chỉ được mở lại theo các điều kiện của Tehran sau khi Hoa Kỳ gỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các tàu thuyền của Iran. Về phía Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhận định việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ, nếu diễn ra, sẽ được thực hiện một cách chậm rãi và theo lộ trình.
Cũng theo nguồn tin từ Fars, hai bên đã đạt được thỏa thuận giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Tuy nhiên, ông Trump tuyên bố sẽ không có bất kỳ khoản tiền nào được giao dịch “cho đến khi có thông báo mới” – động thái được cho là ám chỉ đến các yêu cầu của Iran về việc thu phí qua eo biển, bồi thường thiệt hại chiến tranh hoặc giải phóng các tài sản bị đóng băng nói trên.
Giá dầu (mã LCOc1) đã quay đầu giảm và thị trường chứng khoán khởi sắc trong phiên giao dịch thứ Sáu ngay sau khi xuất hiện thông tin về thỏa thuận tiềm năng này.
Áp lực bủa vây ông Trump
Tổng thống Trump đang phải đối mặt với áp lực nặng nề trong việc mở lại Eo biển Hormuz nhằm kéo giảm giá xăng dầu tại Mỹ trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội vào tháng 11 tới, khi cử tri ngày càng tỏ ra phẫn nộ trước tình trạng bão giá. Đồng thời, ông cũng phải dè chừng làn sóng phản đối dữ dội từ các thế lực diều hâu có lập trường cứng rắn với Iran ngay trong chính nội bộ đảng của mình nếu đưa ra bất kỳ sự nhượng bộ nào với Tehran.
Cuộc chiến do Mỹ và Israel khơi mào vào ngày 28 tháng 2 vừa qua đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, phần lớn là ở Iran và Lebanon. Nó cũng gây ra những tổn thất nặng nề cho nền kinh tế toàn cầu khi đẩy giá năng lượng leo thang do Iran phong tỏa thành công Eo biển Hormuz.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết thủy lôi sẽ được rà phá khỏi eo biển và các tàu thuyền đang bị mắc kẹt tại đây có thể bắt đầu trở về nhà: “Hãy gửi lời CHÀO đến vợ, chồng, cha mẹ và gia đình của các bạn từ tôi, vị Tổng thống yêu thích của các bạn!”
Liên quan đến tiến trình đàm phán, người đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc (IAEA) Rafael Grossi chia sẻ với tờ Financial Times rằng Kazakhstan đã bắn tiếng sẵn sàng tiếp nhận kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran nếu thỏa thuận được ký kết. Quốc gia Trung Á này hiện đang vận hành một ngân hàng uranium dưới sự kiểm soát quốc tế nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân tại các quốc gia thành viên IAEA.
Ở chiều ngược lại, Iran ra điều kiện đòi dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, yêu cầu các lực lượng quân đội Mỹ phải rút khỏi khu vực, và bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải đi kèm với việc đồng minh của Mỹ là Israel phải chấm dứt chiến dịch quân sự tại Lebanon.
Hiện tại, Israel đã khiến hàng trăm nghìn người phải di tản và tiến sâu vào lãnh thổ Lebanon nhằm truy quét lực lượng dân quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Phía Lebanon cho biết đã có hơn 3.200 người thiệt mạng do các cuộc không kích của Israel, trong khi phía Israel xác nhận 23 binh sĩ và 4 thường dân của họ đã tử thương.
Nguồn Tổng hợp
