Tình hình Trung Đông đang bước vào một giai đoạn đầy bất ổn sau khi các cuộc thương thuyết giữa Mỹ và Iran bất ngờ tan vỡ, đi kèm với những cáo buộc liên quan đến việc Trung Quốc có thể dính dáng đến chuyển giao võ khí cho Tehran. Nhiều quan sát viên quốc tế cho rằng khu vực này đang tiến gần hơn bao giờ hết đến một cuộc đối đầu khốc liệt nhất…
Ngày 11 tháng 4 năm 2026, nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đồng loạt loan tin các giới chức tình báo Mỹ nghi ngờ Trung Quốc đang chuẩn bị chuyển giao một số khí tài phòng không cho Iran, trong lúc các nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran sụp đổ sau một vòng thương thuyết kéo dài hơn 20 giờ tại Islamabad, Pakistan.
Theo các nguồn tin được truyền thông Mỹ như CNN trích dẫn, sau đó được Reuters ghi nhận gián tiếp, số võ khí được nhắc tới thuộc loại hệ thống phòng không cá nhân có khả năng tác xạ tầm thấp, từng được xem là yếu tố gây nguy hiểm trong nhiều chiến dịch quân sự tại vùng Vịnh. Các lô hàng nếu có thật được cho là sẽ đi qua một số trung gian tại quốc gia thứ ba, nhằm tránh sự theo dõi trực tiếp từ phía Mỹ và các đồng minh Tây phương.
Cùng thời điểm, tại thủ đô Washington vào chiều 11 tháng 4 (giờ địa phương), Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố trước báo chí rằng các cuộc đàm phán với Iran đã “hoàn toàn thất bại” sau khi Tehran từ chối chấp nhận các điều kiện liên quan đến chương trình tinh luyện uranium. Ông cho biết phía Mỹ đã đưa ra một đề nghị mà ông gọi là “tối hậu và tốt nhất”, nhưng Iran không chấp thuận những điểm then chốt.
Về phần mình, tại Tehran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi phản ứng cứng rắn, cho rằng các yêu cầu từ phía Mỹ mang tính áp đặt và không thể chấp nhận. Ông nhấn mạnh Iran có quyền phát triển năng lượng nguyên tử cho mục tiêu hòa bình, đồng thời ám chỉ khả năng mở rộng hợp tác quân sự với các đối tác nếu tình hình an ninh khu vực tiếp tục xấu đi.
Ngay sau khi các tin tức về khả năng Trung Quốc liên quan đến việc cung cấp võ khí lan truyền, thị trường dầu hỏa thế giới lập tức phản ứng mạnh. Giá dầu Brent trong phiên giao dịch sáng 12 tháng 4 tăng hơn 4% chỉ trong vài giờ, phản ánh mối lo ngại rằng căng thẳng Mỹ – Iran có thể kéo dài và lan rộng, đặc biệt tại các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz, nơi vốn được xem là huyết mạch năng lượng của toàn cầu.
Giới phân tích tại Luân Đôn và New York nhận định nếu các nguồn tin tình báo nói trên là chính xác, đây sẽ là một bước leo thang đáng ngại trong cán cân quyền lực tại Trung Đông. Một chuyên gia an ninh thuộc Viện Nghiên Cứu Chiến Lược Luân Đôn nhận định rằng, nếu Trung Quốc thật sự can dự theo hướng này, thì thế cân bằng răn đe trong khu vực sẽ thay đổi rất nhanh, kéo theo nguy cơ đối đầu gián tiếp giữa các cường quốc.
Đáng chú ý, Bắc Kinh lập tức bác bỏ các cáo buộc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố nước này không cung cấp võ khí cho bất kỳ bên nào trong các điểm nóng xung đột, đồng thời cho rằng Mỹ đang thổi phồng sự việc nhằm phục vụ mục tiêu chính trị. Tuy nhiên, lời phủ nhận này không làm dịu bớt tình hình, mà trái lại còn khiến dư luận quốc tế thêm phần nghi vấn.
Trong khi đó, sự tan vỡ của vòng đàm phán tại Islamabad càng làm tình hình thêm phần nghiêm trọng. Theo nguồn tin ngoại giao tại Pakistan, cuộc thương thuyết kéo dài gần 21 giờ đã đi vào ngõ cụt sau khi hai bên không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt như giới hạn chương trình làm giàu uranium, việc tháo gỡ trừng phạt kinh tế, và kiểm soát hoạt động quân sự trong khu vực.
Một viên chức tham gia trung gian cho biết không khí trong phòng họp “căng thẳng như dây đàn”, nhiều thời điểm hai phái đoàn rơi vào im lặng kéo dài hàng giờ liền. Khi kết thúc, không có bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết, và cả hai bên đều rời bàn hội nghị trong tình trạng đối đầu rõ rệt.
Ngay sau đó, Iran tuyên bố sẽ không quay lại bàn đàm phán nếu Mỹ không thay đổi lập trường, trong khi Washington khẳng định sẽ tiếp tục gia tăng áp lực kinh tế và quân sự nếu Tehran tiếp tục chương trình nguyên tử của mình.
Trong bức tranh tổng thể, nhiều nhà quan sát cho rằng đang hình thành một tam giác căng thẳng mới giữa Mỹ, Iran và Trung Quốc. Trong đó, Iran là điểm nóng trực tiếp, Mỹ giữ vai trò răn đe toàn cầu, còn Trung Quốc được xem như yếu tố bên ngoài có thể tác động đến cán cân qua những hỗ trợ gián tiếp.
Một học giả chính trị tại Washington nhận định rằng điều nguy hiểm nhất không nằm ở những tuyên bố ngoại giao, mà ở các hành động âm thầm dưới ngưỡng chiến tranh, bởi chỉ một thay đổi nhỏ về võ khí cũng có thể kéo theo phản ứng dây chuyền trên quy mô toàn cầu.
Tính đến tối 12 tháng 4 năm 2026, chưa có xác nhận độc lập nào về việc chuyển giao võ khí từ Trung Quốc sang Iran. Tuy nhiên, toàn vùng Trung Đông vẫn trong tình trạng báo động cao, lực lượng hải quân Mỹ được duy trì dày đặc quanh eo biển Hormuz, trong khi Iran tuyên bố sẽ bảo vệ quyền lợi chiến lược của mình bằng mọi phương tiện cần thiết.
Trong lúc đó, cánh cửa thương thuyết gần như đã khép lại hoàn toàn. Và trong khoảng trống ngoại giao ấy, những tín hiệu quân sự, dù chưa được kiểm chứng đang trở thành yếu tố chi phối cục diện. Nhiều chuyên gia cho rằng một cuộc khủng hoảng mới không còn là chuyện có hay không, mà chỉ còn là vấn đề thời gian.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp…)
