Một tuần sau khi Tổng thống Donald Trump gọi chính phủ Tây Ban Nha là “tồi tệ” và đe dọa cắt đứt quan hệ thương mại với Madrid, các nhà lãnh đạo Tây Ban Nha vẫn giữ sự phẫn nộ đối với Thủ tướng Đức Friedrich Merz vì đã im lặng trong Phòng Bầu dục khi Tổng thống Mỹ buông lời công kích.
Trong cuộc phỏng vấn với POLITICO vào thứ Hai, Phó Thủ tướng Yolanda Díaz nhận định ông Merz nằm trong nhóm các nhà lãnh đạo EU hiện nay “không hề biết cách quản trị thời khắc lịch sử mà chúng ta đang sống”. Bà khẳng định: “Điều châu Âu cần hiện nay là sự lãnh đạo, chứ không phải những chư hầu quỳ gối trước Trump.”
Thủ tướng Merz đã hứng chịu làn sóng chỉ trích kể từ cuộc họp báo ngày 3/3 tại Nhà Trắng. Tại đây, ông Trump đe dọa áp đặt lệnh cấm vận lên Madrid do Tây Ban Nha từ chối cho phép máy bay quân sự Mỹ sử dụng các căn cứ không quân để tấn công Iran, đồng thời công kích Tây Ban Nha vì từ chối cam kết dành 5% GDP cho chi tiêu quân sự.
Sau cuộc gặp, Thủ tướng Đức cho rằng ông không lên tiếng bảo vệ một thành viên EU vì không muốn gây thêm căng thẳng bằng cách phản bác công khai trước mặt Tổng thống Mỹ. Ông nói thêm rằng sau đó đã trao đổi riêng với ông Trump rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế không thể áp đặt lên một quốc gia EU đơn lẻ.
Tuy nhiên, lời giải thích này không thể xoa dịu sự giận dữ tại Madrid. Trong những giờ sau cuộc họp ở Washington, Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Luis Albares đã chỉ trích gay gắt ông Merz vì không đứng về phía một đối tác EU. Ông Albares cho biết không thể hình dung nổi việc các cựu Thủ tướng Đức như Angela Merkel hay Olaf Scholz lại chọn cách im lặng trong một tình huống tương tự.
Truyền thông Tây Ban Nha cũng đồng loạt phê phán Thủ tướng Đức; nhiều nhà bình luận gọi ông Merz là “kẻ hèn nhát”, trong khi các bài xã luận trên báo chí khiển trách ông vì đã “thất bại trong việc bảo vệ một đối tác châu Âu, điều mà lẽ ra ý thức đoàn kết cơ bản phải đòi hỏi”.
Căng thẳng hay không căng thẳng?
Người phát ngôn của Thủ tướng Merz, Stefan Kornelius, đã tìm cách hạ thấp sự bất đồng giữa hai quốc gia, khẳng định với POLITICO vào thứ Hai rằng “mối quan hệ này hoàn toàn không căng thẳng”. Ông cho biết quan chức chính sách đối ngoại và an ninh hàng đầu của Đức, Günter Sautter, đã báo cáo lại tình hình cho người đồng cấp Tây Ban Nha ngay sau cuộc họp với ông Trump.
Dù vậy, ông Kornelius thừa nhận hai nhà lãnh đạo đã không nói chuyện với nhau kể từ chuyến thăm Washington của Thủ tướng Merz. Theo ông, ông Merz đã cố gắng gọi cho Thủ tướng Pedro Sánchez hai lần nhưng không liên lạc được; ông đã để lại lời nhắn thoại và đang chờ hồi âm.
Người phát ngôn của ông Sánchez sau đó giải thích với POLITICO rằng các cuộc gọi từ ông Merz không được trả lời vì Thủ tướng Đức đã quay nhầm một số điện thoại không còn sử dụng. Thủ tướng Tây Ban Nha thường xuyên thay đổi số điện thoại vì lý do an ninh. Phía Tây Ban Nha cho biết dù sự nhầm lẫn đã được làm rõ và ông Merz đã nhận được thông tin liên lạc mới nhất, nhưng hai nhà lãnh đạo vẫn chưa có cuộc đối thoại nào.
Bất chấp những cuộc gọi nhỡ, sự rạn nứt công khai này là điều bất thường khi xét đến mối quan hệ vốn có truyền thống tốt đẹp giữa Madrid và Berlin.
Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul cũng khẳng định hai nước vẫn là đồng minh thân cận và Berlin sát cánh với Madrid trước các đe dọa về thuế quan của ông Trump. “Tây Ban Nha luôn có thể tin tưởng vào sự đoàn kết của châu Âu, và do đó là sự đoàn kết của Đức, khi đối mặt với các rào cản thương mại mới,” ông nói hôm thứ Năm.
“Cuộc chiến bất hợp pháp”
Trong khi bà Díaz tin tưởng rằng quan hệ Tây Ban Nha – Đức sẽ vượt qua giai đoạn bất hòa hiện tại, bà cũng nhấn mạnh sự thất vọng trước thái độ lưỡng lự của ông Merz và các nhà lãnh đạo EU khác trong việc cùng Tây Ban Nha lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.
“Điều lệ Liên Hợp Quốc đã nêu rõ thế nào là một cuộc chiến bất hợp pháp,” bà nói. “Bất kỳ nhà lãnh đạo EU nào cũng cần phải lên tiếng rõ ràng để bảo vệ luật pháp quốc tế.”
Vào thứ Hai, Thủ tướng Merz đã nhắc lại sự ủng hộ của mình đối với chiến dịch tấn công của Mỹ-Israel, viện dẫn mối liên hệ giữa Iran với Nga và sự hỗ trợ lâu dài của Tehran cho các lực lượng ủy nhiệm như Hamas. “Iran là trung tâm của khủng bố quốc tế,” Thủ tướng nói với các phóng viên tại Berlin. “Trung tâm này phải bị dập tắt, và người Mỹ cũng như người Israel đang làm điều đó theo cách riêng của họ.”
Bà Díaz, lãnh đạo đảng cực tả Sumar (đối tác liên minh của Thủ tướng theo đường lối xã hội chủ nghĩa Pedro Sánchez), cho rằng việc ông Merz ủng hộ các chính sách của ông Trump xuất phát từ “vị thế yếu kém về kinh tế” của nước Đức, đồng thời phản ánh sự lệ thuộc quá mức của châu Âu vào Hoa Kỳ.
“Chúng ta cần quyền tự chủ chiến lược… chúng ta cần xây dựng các ngành công nghiệp châu Âu của riêng mình,” bà nói. “Chúng ta cần giảm bớt sự phụ thuộc về công nghệ, tài chính và năng lượng vào cả Hoa Kỳ và Bắc Kinh. Chúng ta cần phải làm chủ linh hồn của chính mình.”
Nguồn politico
