Nvidia đang đối mặt với tai tiếng sau khi Tổng giám đốc Jensen Huang vướng vào nghi vấn liên quan đến một nữ doanh nhân Trung Quốc. Đáng chú ý, mạng lưới công ty có liên hệ với người phụ nữ này bị cáo buộc đưa 240.000 bộ vi xử lý AI của Nvidia, trị giá ít nhất 7,5 tỷ Mỹ kim, vào Trung Quốc. Cổ phiếu Nvidia lao dốc, khiến hãng mất khoảng 430 tỷ Mỹ kim giá trị thị trường chỉ trong hai phiên. Vụ việc nay đã vượt khỏi chuyện đời tư, trở thành vấn đề an ninh quốc gia và cạnh tranh kỹ thuật cao giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc…
Theo những tin tức do Reuters và The Information phổ biến ngày 10 tháng 11 năm 2026, người phụ nữ được nhắc đến là Alice Huang, còn có tên Huang Le, một nữ doanh nhân Trung Quốc từng giữ vai trò điều hành tại công ty Megaspeed International, chuyên về trung tâm dữ liệu và có trụ sở tại Singapore. Alice Huang trước đây hoạt động trong ngành tài chánh tại Trung Quốc, sau đó chuyển sang lãnh vực điện toán đám mây và hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Những nguồn tin am hiểu sự việc được The Information trích dẫn cho rằng mối quan hệ giữa bà và Tổng giám đốc mạng lưới công ty Nvidia ông Jensen Huang đã giúp bà tiếp cận nguồn cung chip Nvidia thông qua các đầu mối kinh doanh và hệ thống phân phối.
Điều khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn là những cáo buộc cho rằng Alice Huang có liên hệ với cơ quan tình báo Trung Quốc. Theo những tin tức do The New York Times công bố trước đó, giới tình báo Hoa Kỳ nghi ngờ bà được Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển dụng nhằm thu thập tin tức về Jensen Huang, hoạt động kinh doanh của Nvidia và những nỗ lực vận động của công ty tại Washington liên quan đến chính sách xuất cảng chip sang Trung Quốc.
Ngày 8 tháng 11 năm 2026, Jensen Huang thừa nhận với nhân viên Nvidia rằng ông đã không chung thủy với vợ. Ông không công khai danh tánh người phụ nữ có liên hệ, cũng không tiết lộ chi tiết về thời gian và bản chất mối quan hệ. Theo hãng thông tấn Associated Press, ông đã lên tiếng xin lỗi vợ, gia đình và nhân viên. Tuy nhiên, câu chuyện đã vượt khỏi phạm vi riêng tư, bởi Jensen Huang là người đồng sáng lập và điều hành Nvidia trong hơn ba thập niên, đồng thời giữ một vị trí hết sức quan trọng trong kỹ nghệ sản xuất chip trí tuệ nhân tạo trên toàn thế giới.
Cũng trong ngày 8 tháng 11, hội đồng quản trị Nvidia loan báo mở một cuộc điều tra độc lập. Một ủy ban gồm những thành viên hội đồng quản trị độc lập, với sự trợ giúp của các luật sư bên ngoài, sẽ cứu xét toàn bộ tin tức liên quan đến những cáo buộc cho rằng Jensen Huang có thể đã trở thành mục tiêu của một chiến dịch tình báo ngoại quốc. Nvidia tuyên bố hiện chưa có lý do để tin rằng an ninh quốc gia Hoa Kỳ hoặc bí mật kinh doanh của công ty đã bị xâm phạm. Jensen Huang cam kết hợp tác đầy đủ với cuộc điều tra, trong khi hội đồng quản trị cho biết vẫn đặt niềm tin vào khả năng điều hành của ông.
Trong khi đó, bản tường trình của The Information được Reuters thuật lại ngày 10 tháng 11 đã đưa vụ việc sang một hướng đáng quan ngại hơn. Theo hai nguồn tin am hiểu về Alice Huang, bà này cùng chồng và em gái đã xây dựng một hệ thống công ty hoạt động tại Trung Quốc và Singapore nhằm tiếp cận nguồn cung chip Nvidia. Một công ty đáng chú ý là Shanghai Century Litong, được thành lập tại Trung Quốc vào tháng 6 năm 2023. Đến tháng 10 cùng năm, công ty này được cho là đã đạt quy chế đối tác điện toán đám mây ưu tiên của Nvidia, nhờ đó có cơ hội tiếp cận nguồn cung chip thuận lợi hơn.
Khi những đơn đặt hàng chip bị đình trệ hoặc gặp trở ngại vì các quy định kiểm soát xuất cảng của Hoa Kỳ, Alice Huang bị cáo buộc đã sử dụng những mối liên hệ với Nvidia và các nhà phân phối để tìm nguồn cung thay thế. Theo The Information, mạng lưới công ty này đã giúp đưa khoảng 240.000 bộ vi xử lý thuộc các dòng H100, H200 và một số chip A100 vào Trung Quốc. Tổng trị giá được ước tính ít nhất 7,5 tỷ Mỹ kim. Năng lực điện toán từ số chip nói trên được cho là đã cung cấp cho những công ty và tổ chức nghiên cứu trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc, trong đó có Alibaba và Tencent.
Dẫu vậy, cần nhấn mạnh rằng con số 240.000 bộ chip cùng trị giá 7,5 tỷ Mỹ kim hiện xuất phát từ một cuộc điều tra báo chí được Reuters thuật lại, chớ chưa phải số liệu được cơ quan tư pháp công bố trong bản kết luận chính thức. Reuters cho biết Nvidia chưa lập tức trả lời yêu cầu bình luận về bản tường trình này. Alibaba, Tencent, Megaspeed và Shanghai Century Litong cũng chưa đưa ra phản hồi vào thời điểm hãng tin liên lạc.
Một chi tiết khác đáng chú ý là hoạt động của Megaspeed trước đây từng lọt vào tầm ngắm của giới chức Hoa Kỳ. Theo những tin tức do The New York Times công bố và được TechCrunch thuật lại, công ty này từng bị điều tra vì nghi ngờ giúp khách hàng Trung Quốc tiếp cận những loại chip AI thuộc diện bị hạn chế xuất cảng. Bản tin Reuters ngày 10 tháng 11 cũng cho biết mạng lưới công ty liên quan đến Alice Huang hoạt động xuyên biên giới, khiến việc truy tìm người mua sau cùng và địa điểm sử dụng chip trở nên phức tạp. Đây là một trong những khó khăn lớn nhất trong chính sách kiểm soát kỹ thuật cao của Hoa Kỳ: hàng hóa có thể được đặt mua qua một công ty tại quốc gia thứ ba, rồi tiếp tục chuyển đến một khách hàng khác, khiến nhà sản xuất khó theo dõi toàn bộ hành trình.
Vụ việc còn gây chú ý tại Đài Loan. Theo hãng thông tấn AFP ngày 11 tháng 11, Cơ quan Di trú Đài Loan xác nhận Alice Huang đã sử dụng hộ chiếu Hồng Kông để nhập cảnh. Ông Lin Horng-en, Tổng giám đốc Cơ quan Di trú, cho biết giới hữu trách đã nắm được hồ sơ xuất nhập cảnh của bà. Bộ trưởng Nội vụ Liu Shyh-fang xác nhận Alice Huang hiện đang ở ngoại quốc và giấy phép nhập cảnh của bà đã bị thu hồi, đồng nghĩa bà không thể tiếp tục sử dụng giấy phép này để vào Đài Loan. Bà Liu cũng cho biết chính quyền sẽ xét lại thủ tục thẩm tra trước khi cấp phép, việc kiểm soát trong thời gian lưu trú và những biện pháp xử lý sau chuyến đi. Động thái này cho thấy Đài Loan không xem đây chỉ là một vụ tai tiếng tình ái, mà còn đặt vấn đề an ninh trong hoạt động tiếp xúc của những nhân vật thuộc ngành kỹ nghệ cao.
Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh bác bỏ những cáo buộc gián điệp. Ngày 9 tháng 11, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun tuyên bố những cáo buộc về một chiến dịch tình báo nhằm vào Jensen Huang là vô căn cứ và có mục đích bôi nhọ Trung Quốc. Bắc Kinh không chấp nhận cách giải thích của truyền thông Hoa Kỳ về vai trò của Alice Huang. Như vậy, hiện nay hai bên đang đưa ra những lập trường hoàn toàn trái ngược: phía Hoa Kỳ dựa trên những tin tức được cho là xuất phát từ giới tình báo để nghi ngờ Alice Huang hoạt động cho Bắc Kinh, trong khi Trung Quốc phủ nhận toàn bộ.
Thị trường chứng khoán lập tức phản ứng trước những tin tức này. Theo Reuters ngày 10 tháng 11, cổ phiếu Nvidia giảm khoảng 4,3% trong phiên giao dịch hôm thứ Hai, rồi tiếp tục mất hơn 6% trong phiên kế tiếp. Tổng giá trị thị trường của công ty bốc hơi khoảng 430 tỷ Mỹ kim chỉ trong hai phiên. Có thời điểm, Microsoft vượt Nvidia để trở thành công ty có giá trị thị trường lớn thứ nhì thế giới, trong khi Nvidia tụt xuống hạng ba trước khi cổ phiếu có dấu hiệu hồi phục. Những con số này cho thấy giới đầu tư đặc biệt nhạy cảm trước các rủi ro liên quan đến ban lãnh đạo, hoạt động kinh doanh và những quy định kiểm soát xuất cảng chip AI.
Ngày 9 tháng 11, Nvidia và Jensen Huang còn phải đối diện với một vụ kiện tập thể được đề nghị tại tòa án liên bang ở San Jose, California. Nguyên đơn Mark Kistenmacher cáo buộc công ty và vị tổng giám đốc đã không công bố đầy đủ những tin tức có thể ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông, nhất là những mối liên hệ bị nghi ngờ với Alice Huang và nguy cơ liên quan đến việc kiểm soát xuất cảng. Đây mới chỉ là những cáo buộc ghi trong đơn kiện, chưa phải phán quyết của tòa án. Tuy nhiên, vụ kiện có thể làm gia tăng áp lực buộc Nvidia phải giải thích rõ hơn về cách thức kiểm soát khách hàng, hệ thống phân phối và trách nhiệm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Tại thủ đô Washington, vụ việc nhanh chóng trở thành một vấn đề chính trị. Người đứng đầu khối Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer yêu cầu chính quyền giải thích những tin tức liên quan và cứu xét việc siết chặt hơn nữa hoạt động xuất cảng chip tối tân sang Trung Quốc. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Kevin Cramer cũng kêu gọi Jensen Huang rời chức vụ tổng giám đốc. Tổng thống Donald Trump cho biết Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) đang xem xét vụ việc. Theo CBS News, ông Trump nói Jensen Huang khẳng định mình hoàn toàn không biết người phụ nữ có quan hệ tình cảm với ông bị nghi là điệp viên. Tổng thống Hoa Kỳ đồng thời bày tỏ sự tin tưởng đối với người đứng đầu Nvidia.
Nhìn rộng hơn, vụ tai tiếng này phơi bày một nghịch lý trong cuộc cạnh tranh kỹ thuật cao giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Washington muốn ngăn những loại chip AI tối tân rơi vào tay Bắc Kinh vì lo ngại chúng có thể được sử dụng trong lãnh vực quân sự, theo dõi và phát triển năng lực điện toán chiến lược. Trong khi đó, Nvidia có quyền lợi thương mại rất lớn tại thị trường Trung Quốc và nhiều lần vận động để duy trì khả năng bán sản phẩm trong khuôn khổ luật pháp hiện hành. Nếu những cáo buộc về việc chuyển hàng trăm ngàn bộ chip thông qua các công ty trung gian được xác minh, đây có thể trở thành một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất liên quan đến hành vi né tránh các biện pháp kiểm soát xuất cảng kỹ thuật cao của Hoa Kỳ.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
