Giữa lúc nền kinh tế còn ngổn ngang áp lực và xã hội phải đối diện hàng loạt khó khăn dân sinh, Hà Nội lại bước vào một đợt sắp xếp nhân sự quy mô lớn. Những nghị quyết nhân sự do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành đang làm dấy lên nhiều lời bàn tán về một cuộc phân chia lại quyền lực sau Đại hội XIV…
Ngày 6 tháng 5 năm 2026, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn liên tiếp ký ban hành nhiều nghị quyết liên quan tới công tác nhân sự cao cấp và việc kiện toàn guồng máy nhà nước sau kỳ họp bất thường đầu năm. Tin tức ban đầu được báo chí Việt Nam loan tải khá ngắn gọn, chủ yếu xoay quanh chuyện chuẩn thuận bổ nhiệm, miễn nhiệm và điều chuyển nhân sự giữa các cơ quan trung ương.
Nhưng phía sau những bản tin tưởng như thuần túy hành chánh ấy, giới quan sát chính trị tại Hà Nội lại nhìn thấy một tín hiệu lớn hơn rất nhiều: cuộc tái sắp xếp quyền lực cho thời kỳ hậu Đại hội Đảng XIV đã bắt đầu bước vào giai đoạn tăng tốc.
Theo các nghị quyết vừa được công bố, Quốc hội chuẩn thuận việc điều động một số nhân sự từ nội các sang hệ thống đảng cầm quyền và ngược lại; đồng thời kiện toàn nhiều vị trí tại các ủy ban chuyên trách của Quốc hội. Một số thứ trưởng được đưa lên nắm vai trò cao hơn trong guồng máy điều hành, trong khi vài gương mặt từng được xem là “ngôi sao đang lên” lại bất ngờ biến mất khỏi danh sách quy hoạch công khai.
Điều đáng chú ý là tốc độ ký và ban hành nghị quyết lần này diễn ra rất nhanh, gần như hoàn tất chỉ vài ngày sau cuộc họp kín của Bộ Chính trị tại Hà Nội hồi cuối tháng 4.
Trong hệ thống chính trị hiện nay tại Việt Nam, các nghị quyết nhân sự của Quốc hội lâu nay thường chỉ được xem như bước hợp thức hóa cuối cùng cho những quyết định đã được định đoạt sẵn trong nội bộ đảng cầm quyền. Bởi vậy, điều người ta chú ý không chỉ là ai lên, ai xuống, mà là phe nhóm nào đang mở rộng ảnh hưởng và cán cân quyền lực đang nghiêng về phía nào.
Cái tên được nhắc tới nhiều nhất hiện nay vẫn là Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm. Kể từ sau Đại hội XIV, ông Tô Lâm được cho là tiếp tục củng cố đáng kể ảnh hưởng trong hệ thống an ninh và tổ chức cán bộ. Việc nhiều nhân sự xuất thân từ khối nội chính hoặc từng làm việc gần Bộ Công an xuất hiện tại các vị trí chiến lược khiến dư luận chính trị bắt đầu nói nhiều tới khả năng “an ninh hóa” guồng máy điều hành.
Đây không phải chuyện mới. Tuy nhiên, tốc độ cùng mức độ tập trung quyền lực hiện nay đang khiến không ít người phải chú ý.
Trong khi đó, vai trò của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng trở nên đáng chú ý hơn trước. Ông Mẫn vốn được xem là một nhân vật có phong cách mềm mỏng, ít phát biểu gây tranh cãi và hiếm khi xuất hiện trong các cuộc tranh đoạt quyền lực công khai. Nhưng việc ông liên tục ký các nghị quyết nhân sự quan trọng vào thời điểm này cho thấy Quốc hội Việt Nam đang được sử dụng như một công cụ nhằm hoàn thiện cấu trúc quyền lực mới, thay vì chỉ đóng vai trò biểu quyết mang tính hình thức như nhiều năm trước.
Giới phân tích cũng đặc biệt chú ý tới một điểm khác: thời điểm chuẩn bị nhân sự cho giai đoạn 2026–2031, nhịp độ điều chuyển cán bộ càng trở nên dồn dập. Đây thường là lúc các phe nhóm tiến hành “cài người”, mở rộng mạng lưới ảnh hưởng trong những bộ ngành trọng yếu như công an, tài chánh, ngân hàng, ngoại giao và tuyên truyền.
Bởi vậy, những chuyển động hiện nay không đơn thuần là thay đổi ghế hành chánh, mà phản ánh một cuộc chạy đua dài hơi nhằm giành quyền lực cho thời kỳ hậu nhiệm kỳ.
Tuy nhiên, điều khiến dư luận đặt câu hỏi là: giữa lúc nền kinh tế Việt Nam còn nhiều khó khăn, doanh nghiệp đóng cửa ngày càng tăng, thất nghiệp tại nhiều khu công nghiệp chưa giảm mạnh, vì sao công tác cán bộ vẫn được nhà cầm quyền tiếp tục ưu tiên gần như tuyệt đối của hệ thống chính trị?
Trong nhiều năm qua, khẩu hiệu “tinh gọn guồng máy” được lặp đi lặp lại liên tục, nhưng số lượng cơ quan trung gian, ban chỉ đạo và chức danh hành chánh lại ngày càng phình lớn. Mỗi lần tái cơ cấu nhân sự, ngân sách quốc gia lại phải gánh thêm một guồng máy mới, trong khi người dân hầu như không cảm nhận rõ hiệu quả quản trị được cải thiện tương xứng.
Một số nhà quan sát cho rằng Việt Nam hiện đang bước vào mô hình quyền lực tập trung hơn, nơi yếu tố “ổn định chính trị” được đặt cao hơn cải cách thể chế. Điều này có thể giúp guồng máy kiểm soát tình hình tốt hơn trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro lớn về lâu dài: khi quyền lực tập trung quá mạnh vào một số nhóm nhỏ, khả năng phản biện nội bộ sẽ suy giảm, còn các quyết sách dễ mang tính bảo vệ hệ thống hơn là phục vụ xã hội.
Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ nhà cầm quyền Việt Nam cho rằng việc điều chuyển cán bộ nhanh và mạnh là điều cần thiết để chuẩn bị cho giai đoạn cạnh tranh địa chính trị mới. Việt Nam hiện đang đứng giữa sức ép từ Hoa Kỳ, Trung Quốc, khủng hoảng chuỗi cung ứng và tình trạng bất ổn toàn cầu; vì vậy guồng máy lãnh đạo cần được thống nhất cao để tránh tình trạng phân tán quyền lực.
Dù nhìn theo hướng nào đi nữa, loạt nghị quyết nhân sự do ông Trần Thanh Mẫn ký trong tháng 5 năm 2026 cũng cho thấy một thực tế rất rõ: chính trường Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tái định hình quyền lực mới.
NGƯỜI QUAN SÁT
