CaliToday News – Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Canada đứng trước nguy cơ xấu đi nghiêm trọng sau khi lệnh cấm nhập cảng gần 1 tỷ Mỹ kim hàng hóa từ Canada của chính quyền Tổng thống Donald Trump chính thức có hiệu lực vào lúc 12:01 sáng thứ Ba (giờ miền Đông). Danh sách cấm vận bao gồm đồ uống có cồn, sản phẩm từ sữa và xe mô tô.
Dù con số này chỉ là một phần rất nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại song phương hàng năm trị giá 880 tỷ Mỹ kim, bước đi này đánh dấu sự leo thang mới trong cuộc chiến thương mại thời kỳ nhiệm kỳ hai của ông Trump nhắm vào đồng minh lâu năm. Luật sư thương mại Patrick Childress, đối tác tại Holland & Knight và là cựu quan chức thương mại Hoa Kỳ, nhận định lệnh cấm sẽ không giúp ích gì cho căng thẳng hiện tại.
Căng thẳng bùng phát vào mùa hè khi ông Trump viện dẫn một đạo luật thời Đại suy thoái để áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ Mỹ kim hàng nhập cảng từ Canada, cáo buộc nước láng giềng phân biệt đối xử đối với các nhà sản xuất sữa, ô tô và rượu của Mỹ. Đáp trả, Canada lập tức áp thuế 15%, 25% hoặc 50% tương ứng giá trị hàng nhập từ Mỹ. Nhằm trừng phạt hành động trả đũa đó, ông Trump quyết định ban hành lệnh cấm mới này.
Dù vậy, tác động kinh tế được đánh giá là không quá lớn. Ông Patrick Childress lưu ý mức thuế 50% trước đó thực tế đã biến thành lệnh cấm vì khiến việc nhập cảng từ Canada vào Mỹ không còn hiệu quả kinh tế.
Theo tính toán của Jacob Jensen, giám đốc chính sách thương mại tại Viện nghiên cứu American Action Forum, lệnh cấm áp dụng cho 967 triệu Mỹ kim hàng hóa Canada (dựa trên số liệu năm 2025). Trong đó, 87% là đồ uống có cồn – mục tiêu bị Mỹ nhắm tới sau khi một số tỉnh bang Canada cấm rượu Mỹ trên các kệ hàng để đáp trả. Một số sản phẩm sữa như váng sữa (whey) và xe mô tô cũng bị cấm. Công ty Bombardier Recreational Products (BRP) tại Quebec xác nhận các dòng xe mô tô ba bánh Can-Am Spyder và Canyon sẽ không thể vào Mỹ, dù ảnh hưởng chỉ rõ rệt từ năm sau do đã hoàn tất hầu hết các đơn hàng mùa này.
Thế bế tắc hiện nay đang đe dọa tiến trình gia hạn Hiệp định Thương mại Hoa Kỳ – Mexico – Canada (USMCA). Kể từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc vào năm ngoái, ông Trump liên tục đưa ra các mức thuế làm lu mờ tương lai thương mại khu vực. Ông cũng công khai tìm cách kéo ngành sản xuất của Canada về phía nam và khiến dư luận nước này phẫn nộ khi nhiều lần gợi ý Canada trở thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ.
Về phía Canada, Thủ tướng Mark Carney lên nắm quyền vào năm ngoái với cam kết cứng rắn trước ông Trump. Ngoài việc trả đũa thuế quan, ông Carney tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ – nơi từng chiếm hơn 70% lượng hàng xuất cảng của Canada năm ngoái. Thủ tướng Carney tuyên bố: “Giờ đây phải trả giá để tiếp cận thị trường Hoa Kỳ” và đặt mục tiêu tăng gấp đôi thương mại ngoài Mỹ trong thập niên tới. Canada đang xem xét khả năng trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU), đẩy nhanh đàm phán thương mại với Ấn Độ và đạt thỏa thuận với Trung Quốc để giảm thuế cho dầu hạt cải đổi lấy việc cho phép xe điện Trung Quốc nhập cảng với mức thuế thấp.
Gabriel Brunet, phát ngôn viên của Bộ trưởng Thương mại Canada – Hoa Kỳ Dominic LeBlanc, khẳng định ưu tiên hàng đầu là bảo vệ người lao động và doanh nghiệp Canada, tập trung đa dạng hóa đối tác. Trong khi đó, Tổng thống Trump tự tin vào thứ Hai rằng người Canada sẽ nhượng bộ và tới xin lỗi: “Tôi nghĩ một thỏa thuận sẽ được thực hiện nhưng nó sẽ công bằng”. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng cuộc đối đầu này có thể sẽ còn kéo dài nhiều tháng thay vì chỉ vài tuần.
Ban tập viên CaliToday
