Trung Đông lại dậy sóng khi Hoa Kỳ không kích các mục tiêu của Iran, Tehran lập tức đáp trả bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái. Cùng lúc đó, Nga mở những đợt tập kích bằng phi cơ không người lái với quy mô lớn vào Ukraine. Hai chiến trường đồng loạt leo thang, khiến tình hình thế giới lại rung chuyển…
Ngày 30–31/8/2026, căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran bất ngờ leo thang trở lại sau nhiều tuần tương đối lắng dịu. Quân đội Hoa Kỳ đánh vào hai bệ phóng của Iran trên đảo Larak, giữa eo biển Hormuz, trong khi Tehran tuyên bố trả đũa bằng hỏa tiễn đạn đạo và phi cơ không người lái nhắm vào các cơ sở quân sự của Hoa Kỳ tại Jordan và khu vực Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Đây là cuộc đối đầu trực tiếp mới nhất giữa Washington và Tehran trong một khu vực vốn đã chất chồng những nguy cơ về quân sự, hàng hải và năng lượng.
Theo các nguồn tin Hoa Kỳ được AP và Al Jazeera dẫn lại, cuộc không kích diễn ra tối 30/8, nhắm vào hai bệ phóng rocket của Iran trên đảo Larak. Phía Hoa Kỳ cho biết lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị phát giác đang chuẩn bị sử dụng những bệ phóng này để đưa rocket mang thủy lôi xuống eo biển Hormuz. Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM) mô tả đây là một hành động có giới hạn và chính xác, nhằm ngăn chặn mối đe dọa tức thời đối với tuyến hàng hải chiến lược.
Larak không phải là một địa điểm bình thường. Hòn đảo này nằm gần eo biển Hormuz, cửa ngõ nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, đồng thời là một trong những tuyến vận chuyển dầu hỏa quan trọng nhất thế giới. Vì vậy, bất cứ động thái quân sự nào có khả năng làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại đây đều có thể lập tức tạo ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi Iran và Hoa Kỳ.
Tehran phản ứng gần như tức khắc. IRGC tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái nhằm vào những cơ sở quân sự của Hoa Kỳ tại Jordan. Truyền thông Iran xác định hai địa điểm bị nhắm tới là căn cứ King Hussein và Al Azraq. IRGC nói các cuộc tấn công nhằm vào những vị trí được cho là có liên hệ với hoạt động quân sự của Hoa Kỳ chống Iran.
Jordan sau đó cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn tám hỏa tiễn Iran xâm nhập không phận. Đây là chi tiết đặc biệt đáng chú ý, bởi nó cho thấy một cuộc tấn công giữa Washington và Tehran có thể nhanh chóng kéo các quốc gia đồng minh của Hoa Kỳ trong khu vực vào vòng xoáy đối đầu.
Iran cũng tuyên bố sử dụng phi cơ không người lái nhằm vào các mục tiêu quân sự của Hoa Kỳ tại UAE. Tuy nhiên, Abu Dhabi bác bỏ tuyên bố cho rằng căn cứ Al Minhad đã bị tấn công, trong khi Bộ Quốc phòng UAE nói lực lượng của họ đã xử lý một phi cơ không người lái xuất hiện trên vùng lãnh hải. Những lời tuyên bố trái ngược như vậy cho thấy tin tức từ chiến trường hiện vẫn còn nhiều điểm chưa thể kiểm chứng độc lập.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói Tehran không tìm kiếm chiến tranh, nhưng cũng không thể “ngồi yên” trước những hành động mà Iran xem là xâm lược. Trong khi đó, IRGC cảnh cáo Washington sẽ phải đối diện với những hậu quả cả về quân sự lẫn kinh tế.
Điều đáng lo nhất không nằm ở hai bệ phóng trên đảo Larak, mà nằm ở chính eo biển Hormuz. Nếu xung đột khiến các tàu chở dầu không thể hoạt động bình thường, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ lập tức chịu áp lực. AP cho biết giá dầu đã tăng sau cuộc tấn công mới nhất, trong khi lưu lượng hàng hải qua eo biển vẫn ở mức thấp đáng kể.
NGA DỒN HỎA LỰC VÀO UKRAINE: GẦN 1.500 UAV TRONG 4 NGÀY
Trong lúc Trung Đông nóng trở lại, chiến trường Nga – Ukraine cũng bước vào một đợt leo thang dữ dội. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 30/8/2026 cho biết Nga đã phóng gần 1.500 phi cơ không người lái đủ loại vào Ukraine chỉ trong bốn ngày, trong đó khoảng 800 chiếc là UAV sử dụng động cơ phản lực. Những đợt tấn công liên tiếp đã kéo dài sang ngày thứ năm, làm xáo trộn đời sống tại Kyiv và gây áp lực nặng nề lên hệ thống phòng không Ukraine.
Theo ông Zelensky, chiến thuật hiện nay của Nga là tìm cách “làm kiệt sức” Ukraine bằng những đợt tấn công trên không liên tục. UAV phản lực đặc biệt nguy hiểm vì có tốc độ lên tới khoảng 600 cây số/giờ, nhanh hơn nhiều so với các loại Shahed sử dụng động cơ piston. Tổng thống Ukraine cho biết đây đang là loại mục tiêu khó đánh chặn nhất, buộc chiến đấu cơ phải tham gia nhiều hơn vào nhiệm vụ phòng không.
Trong tuần qua, theo những con số do ông Zelensky công bố, Nga đã sử dụng gần 2.000 drone tấn công, hơn 1.600 bom lượn và 31 hỏa tiễn nhằm vào Ukraine. Con số này cho thấy Moscow đang duy trì một nhịp độ tấn công trên không rất cao, thay vì chỉ tập trung vào những đợt oanh kích ngắn.
Kyiv đang tìm cách thích nghi. Ông Zelensky cho biết bốn công ty Ukraine đã phát triển những loại drone đánh chặn để đối phó với UAV phản lực của Nga. Một trong những thiết kế này được đánh giá có nhiều triển vọng hơn, và chính quyền Ukraine đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đánh chặn lên trên 90% trong mùa thu.
Tại Kyiv, những cuộc tấn công đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của hàng triệu người. Reuters ngày 31/8 cho biết các đợt tấn công đã bước sang ngày thứ năm liên tiếp, còi báo động vang lên gần như liên tục, hoạt động xe điện ngầm bị gián đoạn và nhiều cơ sở dân sự bị hư hại. Những cuộc tấn công mới trong ngày 31/8 khiến bốn người bị thương và làm hư hại nhà kho, một chung cư cùng một cửa hàng bán lẻ.
Một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất xảy ra ngày 28/8 tại làng Myla, khu vực Kyiv. Một drone Nga đánh trúng kho đạn dược, gây ra hàng loạt vụ nổ lớn. Reuters cho biết ít nhất 37 người thiệt mạng; những nguồn cập nhật sau đó đưa con số lên 38. Vụ nổ cũng gây thiệt hại cho các công trình dân sự chung quanh. Tổng thống Zelensky cho rằng việc cất giữ một khối lượng lớn chất nổ gần khu dân cư đặt ra vấn đề nghiêm trọng về trách nhiệm quản lý.
Đáng chú ý, phía Nga cũng đưa ra lời cảnh cáo về một bước leo thang khác. Bộ Quốc phòng Nga cho biết Moscow đang chuẩn bị những cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào hạ tầng năng lượng Ukraine trước mùa đông. Tuyên bố được đưa ra sau khi Ukraine gia tăng các cuộc tấn công bằng drone vào những cơ sở dầu khí và hạ tầng của Nga.
Nếu lời cảnh cáo này trở thành hành động, Ukraine có thể phải đối diện với một mùa đông đặc biệt khó khăn. Trong những mùa đông trước, các cuộc tấn công của Nga từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho mạng lưới điện, khiến hàng triệu người phải sống trong cảnh thiếu điện và thiếu sưởi ấm. Nay, khi Moscow tuyên bố chuẩn bị một chiến dịch mới nhắm vào năng lượng, áp lực đối với hệ thống phòng thủ của Kyiv càng nặng nề hơn.
Trên mặt đất, chiến trường Donbass vẫn là một trong những khu vực nóng bỏng nhất. Nga tiếp tục gây áp lực quanh Dobropillia, trong khi Ukraine cố giữ những tuyến phòng thủ bảo vệ khu vực phía đông Donetsk. Những đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho thấy lực lượng Nga đã nhiều lần tìm cách tiến về Dobropillia, nhưng tốc độ tiến quân vẫn chậm và chưa có bằng chứng chắc chắn cho thấy họ đã kiểm soát được thành phố.
Dobropillia có ý nghĩa chiến lược vì nằm trong khu vực có thể giúp Nga gây áp lực lên tuyến phòng thủ của Ukraine tại Donetsk. ISW trước đó đánh giá Moscow có tham vọng tạo thế bao vây rộng đối với “vành đai pháo đài” của Ukraine, nhưng cũng cho rằng đây là mục tiêu khó thực hiện trong ngắn và trung hạn vì tốc độ tiến quân chậm cùng những hạn chế trong việc sử dụng lực lượng cơ giới.
Tại khu vực Zaporizhia, tình hình cũng căng thẳng khi Nga tiếp tục tìm cách gây áp lực lên các vị trí Ukraine quanh Orikhiv và những khu vực lân cận. Tuy nhiên, cần thận trọng với những lời tuyên bố rằng một bên đã “đột phá” hoặc bên kia “sụp đổ”, bởi tình hình chiến trường thay đổi rất nhanh và nhiều tin tức xuất phát từ chính các nguồn của hai phía.
Ở chiều ngược lại, Ukraine vẫn tiến hành các hoạt động phản công và tập kích tầm xa nhằm vào hậu cần, năng lượng và những cơ sở quân sự của Nga. Điều này tạo nên một vòng xoáy trả đũa ngày càng rõ rệt: Nga dùng UAV và hỏa tiễn gây áp lực lên Kyiv cùng hạ tầng Ukraine; Ukraine đáp trả bằng drone nhắm vào những cơ sở quân sự, dầu khí và hậu cần nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Điểm đáng chú ý nhất của chiến sự hiện nay là chiến trường trên không đang trở thành một cuộc đua tiêu hao. Nga cố gắng tung ra số lượng UAV ngày càng lớn để buộc Ukraine phải tiêu tốn hỏa tiễn phòng không và nguồn lực đánh chặn. Ukraine thì tìm cách phát triển những drone đánh chặn có giá rẻ hơn nhằm giảm phí tổn phòng thủ. Nếu Kyiv đạt được mục tiêu nâng tỷ lệ đánh chặn lên trên 90%, lợi thế của Nga trong chiến thuật bão hòa phòng không có thể bị thu hẹp; ngược lại, nếu Moscow tiếp tục gia tăng sản lượng UAV phản lực, sức ép lên hệ thống phòng thủ Ukraine sẽ còn lớn hơn nữa.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
