Hai tuần kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran, Tổng thống Donald Trump ngày càng rơi vào thế bị động trên mặt trận chính trị.
Ông ngày càng tỏ ra bất bình trước làn sóng truyền thông và vẫn chưa tìm được phương án thuyết phục để giải trình lý do phát động cuộc chiến – hoặc lộ trình kết thúc nó – một vấn đề đang gây lo ngại sâu sắc trong công chúng Mỹ trước những tổn thất nhân mạng, giá dầu leo thang và sự sụt giảm của thị trường tài chính. Ngay cả một số người ủng hộ trung thành cũng bắt đầu đặt dấu hỏi về chiến lược của ông, trong khi tỷ lệ ủng hộ trong các cuộc thăm dò đang có dấu hiệu sụt giảm.
Trong khi đó, Moscow đang được hưởng lợi từ những ngày đầu của cuộc xung đột sau khi ông Trump nới lỏng lệnh trừng phạt đối với một số lô hàng dầu mỏ của Nga. Động thái này, kết hợp với đà tăng của giá dầu, đã làm suy yếu nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm hạn chế khả năng duy trì chiến sự của Tổng thống Vladimir Putin tại Ukraine.
Về phía Đảng Dân chủ, vốn đang chao đảo sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2024, tình thế đã thay đổi. Với quyền kiểm soát Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang ở thế “ngàn cân treo sợi tóc”, đảng này đã tập hợp lại để phản đối chính sách Iran của ông Trump, đồng thời lấy tình trạng hỗn loạn kinh tế làm bằng chứng cho thấy Đảng Cộng hòa đã không giữ lời hứa về việc giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.
Kelly Dietrich, CEO của Ủy ban Đào tạo Dân chủ Quốc gia, nhận định: “Tôi cho rằng Đảng Dân chủ đang có vị thế tốt cho kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 này.” Ông Dietrich cũng chỉ trích chính quyền Trump thiếu tầm nhìn chiến lược dài hạn: “Họ đang hành động một cách tùy hứng, còn người dân chúng ta thì phải trả giá.”
Sự bất mãn của Tổng thống trên chuyên cơ Không lực Một
Trong chuyến bay trở về sau cuối tuần tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, ông Trump đã bộc lộ sự thất vọng, công khai chỉ trích các đồng minh và những quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông vì đã không nỗ lực hơn trong việc kiềm chế Iran. Ông đặc biệt nêu đích danh Thủ tướng Anh Keir Starmer, cho rằng phía Anh ban đầu đã từ chối đưa các tàu sân bay vào “vùng nguy hiểm”.
“Dù họ có hỗ trợ hay không,” ông Trump tuyên bố, “tôi có thể nói điều này, và tôi đã nói thẳng với họ: Chúng tôi sẽ ghi nhớ.”
Cuối tuần qua, Tổng thống dành phần lớn thời gian tại câu lạc bộ golf của mình ở West Palm Beach, Florida. Ông cũng tham dự một buổi gây quỹ kín cho siêu PAC (ủy ban hành động chính trị) “MAGA Inc.” tại Mar-a-Lago vào tối thứ Bảy.
Tuần trước, ông Trump đã chơi golf tại một cơ sở khác ở Nam Florida, chỉ một ngày sau khi chứng kiến lễ chuyển giao thi hài trang trọng của 6 quân nhân Mỹ tử trận trong cuộc chiến Iran. Khi bị chất vấn về việc một ủy ban hành động chính trị sử dụng hình ảnh của sự kiện trang nghiêm này trong email gây quỹ, ông Trump đã gạt đi và nói rằng: “Không ai đối xử với quân đội tốt hơn tôi.”
Ông Trump và đội ngũ tại Tòa Bạch Ốc ngày càng phàn nàn về cách truyền thông đưa tin về cuộc xung đột. Hôm thứ Bảy, ông đã ca ngợi cơ quan quản lý phát thanh truyền hình vì đã đe dọa thu hồi giấy phép nếu các đơn vị này không “điều chỉnh định hướng”. Ông giận dữ nói với các phóng viên trên chuyên cơ rằng tin tức về cuộc chiến đã bị ảnh hưởng bởi tuyên truyền của Iran, vốn phóng đại sức mạnh quân sự, chính trị cũng như sự ủng hộ của người dân Iran đối với lãnh đạo của họ.
Eo biển Hormuz và canh bạc năng lượng toàn cầu
Tổng thống – người từng giữ kín kế hoạch chiến tranh với Iran trước các đồng minh (ngoại trừ Israel) – cuối tuần qua bắt đầu gợi ý rằng Mỹ sẽ cần dựa vào cộng đồng quốc tế để hỗ trợ đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường lưu thông của 1/5 lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu, nơi đang bị gián đoạn nghiêm trọng.
Iran tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và sử dụng việc phong tỏa thực tế eo biển này làm đòn bẩy đối đầu với Mỹ và Israel.
Khi được hỏi về khả năng tác động chính trị khi cử tri chứng kiến giá xăng tăng vọt, ông Trump đáp: “Về mặt chính trị, tất nhiên là ai cũng lo ngại – nhưng tôi phải làm những gì đúng đắn. Tôi không thể nói rằng ‘Ồ, tôi không muốn giá dầu bị ảnh hưởng trong vài tuần hay vài tháng, và vì thế tôi để cho Iran sở hữu vũ khí hạt nhân’.”
Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright thừa nhận trên chương trình “Meet the Press” của đài NBC rằng: “Người dân Mỹ đang cảm nhận được tác động ngay lúc này” và tình trạng này có thể kéo dài thêm vài tuần nữa.
Tại Washington, những biến động chính trị đang khiến một số đảng viên Đảng Dân chủ dự báo rằng đảng của họ có thể giành được những thắng lợi trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, tương tự như “làn sóng xanh” năm 2018 dưới nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Chiến lược gia Đảng Dân chủ Brad Bannon nhận định: “Đảng Dân chủ chỉ cần nhắc nhở cử tri rằng ông ấy từng hứa giảm giá cả, nhưng thực tế chúng vẫn đang tăng. Và giờ đây, khi giá xăng dầu đẩy chi phí mọi thứ lên cao, kể cả thực phẩm tại các cửa hàng, tình hình sẽ còn khó khăn hơn nữa.”
(AP)
