Giữa cảnh đổ nát vì chiến tranh, người dân Gaza giờ đây lại phải đối diện một kẻ thù khác: dịch bệnh lan ra từ chuột bọ và rác rưởi, âm thầm mà không kém phần nguy hiểm…
Ngày 4 tháng 5 năm 2026, tại Dải Gaza, cuộc chiến không còn chỉ hiện diện qua tiếng bom đạn, mà đã len vào từng góc tối của đời sống hằng ngày. Ở đó, con người phải đối mặt với một hiểm họa khác: dịch bệnh lan rộng từ những đàn chuột, chồn hoang và đủ loại sinh vật gây hại sinh sôi trong cảnh hoang tàn. Khi hạ tầng bị phá hủy, rác rưởi chất đống không ai dọn, nguồn nước sạch trở nên khan hiếm, Gaza đang tiến gần đến một cuộc khủng hoảng y tế mà nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo là khó lòng đảo ngược nếu không có biện pháp khẩn cấp.
Tại một trại tạm cư phía bắc Gaza, bà Aisha Al-Khatib, 68 tuổi, kể lại trong nước mắt rằng bà tỉnh dậy giữa đêm vì đau nhói ở bàn chân. Bị bệnh tiểu đường, bà gần như mất cảm giác ở các đầu ngón chân, và khi phát hiện ra thì một phần ngón chân đã bị chuột cắn mất. “Tôi không nghe thấy gì, không hay biết gì, đến khi thấy máu,” bà nói giữa cảnh ồn ào của trại tị nạn, nơi hàng trăm gia đình chen chúc trong những túp lều tạm bợ.
Những câu chuyện như vậy giờ không còn hiếm. Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy chuột chạy từng đàn trong các khu trại, bò qua mền chiếu nơi trẻ sơ sinh nằm, len vào những túi lương thực ít ỏi mà các gia đình nhận được từ viện trợ. Trong một đoạn video ghi ngày 2 tháng 5 năm 2026, một bà mẹ trẻ hoảng loạn khi phát hiện chuột đang cắn vào tay đứa con mới vài tháng tuổi. Tiếng khóc của đứa bé hòa lẫn tiếng la hét, tạo nên cảnh tượng mà ngay cả nhân viên cứu trợ dày dạn kinh nghiệm cũng phải thừa nhận là vượt quá sức tưởng tượng.
Theo Michael Ryan, người điều hành chương trình khẩn cấp của Tổ chức Y tế Thế giới, tình trạng này không chỉ là vấn đề vệ sinh mà còn là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Ông cảnh báo trong cuộc họp báo ngày 3 tháng 5 năm 2026 rằng khi loài gặm nhấm sinh sôi không kiểm soát, nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm như leptospirosis, hantavirus hay dịch hạch sẽ tăng cao. Ông nhấn mạnh hệ thống y tế tại Gaza, vốn đã quá tải vì thương vong chiến tranh, gần như không còn khả năng chống đỡ thêm một làn sóng dịch bệnh mới.
Ở một khu vực khác, tại thành phố Khan Younis, bác sĩ Sami Al-Najjar cho biết bệnh viện nơi ông làm việc đang chứng kiến số ca nhiễm trùng da và bệnh đường ruột tăng vọt. “Không đủ thuốc, không đủ giường, giờ lại thêm dịch bệnh từ môi trường,” ông nói. Những người yếu nhất như trẻ em, người già, người mang bệnh mãn tính đang trở thành nạn nhân đầu tiên của cuộc khủng hoảng chồng chất này.
Trong khi đó, phía Israel, thông qua cơ quan COGAT, cho biết họ đang phối hợp với các tổ chức quốc tế nhằm cải thiện điều kiện vệ sinh tại Gaza. Trong thông báo ngày 4 tháng 5, phía Israel nói đã cho phép đưa vào một số thiết bị và vật tư cần thiết để xử lý rác thải và kiểm soát dịch hại. Tuy nhiên, các tổ chức cứu trợ cho rằng những biện pháp này vẫn chưa đủ, nhất là khi nhiều nguồn cung thiết yếu vẫn bị hạn chế với lý do an ninh.
Sự giằng co giữa yêu cầu an ninh và nhu cầu nhân đạo đang tạo ra một khoảng trống đầy nguy hiểm. Philippe Lazzarini, người đứng đầu UNRWA, cảnh báo rằng nếu không có hành động mạnh mẽ hơn, Gaza có thể đối diện một “thảm họa y tế toàn diện”. Ông nói ngày 3 tháng 5 rằng hàng triệu con người đang sống trong điều kiện mà bất cứ đô thị nào khác trên thế giới cũng phải xem là không thể chấp nhận.
Điều khiến tình hình trở nên ngột ngạt chính là tốc độ lan rộng của khủng hoảng. Mỗi ngày trôi qua, rác tiếp tục chất đống, nước thải tràn ra đường, và chuột bọ sinh sôi nhanh chóng trong môi trường mà chiến tranh vô tình tạo ra. Những nỗ lực dọn dẹp, nếu có, cũng bị hạn chế bởi thiếu nhiên liệu, thiếu phương tiện và nguy cơ an ninh luôn rình rập.
Sau khi sống sót qua bom đạn, người dân Gaza lại phải đối mặt với một kẻ thù vô hình nhưng không kém phần nguy hiểm. Một đứa trẻ có thể thoát khỏi một cuộc không kích, nhưng không tránh được vết cắn của chuột mang mầm bệnh. Một người già có thể chịu đói nhiều ngày, nhưng không thể chống lại một nhiễm trùng phát sinh từ môi trường ô nhiễm.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp…)
