Kế hoạch xây dựng mạng lưới 1.000 KOL phục vụ công tác tư tưởng của phía cầm quyền tại Việt Nam vừa được công bố, lập tức làm dấy lên nhiều tranh luận về mức độ kiểm soát không gian mạng trong thời đại kỹ thuật số.
Chiều ngày 5 tháng 5 năm 2026 tại Hà Nội, một hội thảo khoa học do Ban Tuyên giáo & Dân vận Trung ương Đảng CSVN phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia và Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức đã công bố những nội dung đáng chú ý của đề án mang tên “Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số”. Một trong những điểm gây chú ý là kế hoạch xây dựng mạng lưới ít nhất 1.000 KOL “chính thống”, tức những người có ảnh hưởng trên mạng, nhằm phục vụ mục tiêu tuyên truyền và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng CSVN.
Theo phần trình bày tại hội thảo, chiến lược này được soạn thảo trong bối cảnh môi trường truyền thông số phát triển nhanh chóng, khi các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới ngày càng chi phối luồng thông tin. Những người hoạch định chính sách Việt Nam cho rằng, đây là một thách thức cấp bách đối với khả năng điều hành và định hướng dư luận, đòi hỏi phải có những công cụ mới linh hoạt hơn so với hệ thống tuyên truyền trước đây. Trong đó, việc tận dụng các KOL – tức những cá nhân có đông người theo dõi, được xem là một giải pháp nhằm hướng dẫn dư luận theo cách mềm dẻo hơn.
Đáng chú ý, kế hoạch này không phải là bước đi riêng lẻ mà nằm trong một chuỗi hoạt động đã được nhà cầm quyền chuẩn bị từ trước. Vào tháng 8 năm 2025, một hội nghị KOL toàn quốc đã được tổ chức với sự tham gia của Cục An ninh mạng & Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia. Hội nghị này được xem như bước chuẩn bị cho việc hình thành một lực lượng “ảnh hưởng trên mạng” có tổ chức, hoạt động song song với hệ thống báo chí và tuyên huấn chính thức.
Song song với việc xây dựng mạng lưới KOL, dự thảo chiến lược còn đưa ra các chỉ tiêu cụ thể về kiểm soát thông tin. Theo đó, hệ thống tuyên huấn và dân vận được yêu cầu phản ứng với các nội dung bị xem là “xấu, độc” trong vòng dưới hai giờ; hệ thống báo chí trong vòng dưới sáu giờ; và việc xử lý, gỡ bỏ nội dung trên các nền tảng xuyên biên giới phải hoàn tất trong vòng 24 giờ. Mục tiêu tổng quát là đạt tỷ lệ gỡ bỏ tới 90% các nội dung bị cho là vi phạm trong vòng 48 giờ.
Nhìn từ góc độ quản trị, những con số này cho thấy một nỗ lực rõ rệt nhằm tăng tốc độ phản ứng và kiểm soát thông tin trong môi trường số tại Việt Nam. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, giới quan sát đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới giữa việc quản lý thông tin và việc kiểm soát nội dung. Khi các khái niệm như “xấu, độc” hay “vi phạm” chưa được định nghĩa rõ ràng, việc áp dụng các chỉ tiêu định lượng có thể dẫn đến nguy cơ mở rộng phạm vi xử lý một cách tùy tiện.
Việc xây dựng mạng lưới 1.000 KOL “chính thống” cũng đặt ra vấn đề về tính tự nhiên của không gian mạng. KOL vốn hình thành từ sự tín nhiệm của cộng đồng, dựa trên cá tính và quan điểm riêng của từng cá nhân. Khi các yếu tố này bị tổ chức hóa và gắn với mục tiêu tuyên truyền, ranh giới giữa nội dung tự phát và nội dung định hướng có thể trở nên mờ nhạt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến niềm tin của người sử dụng, mà còn làm thay đổi cách tương tác trên các nền tảng số.
Ở một góc nhìn rộng hơn, chiến lược này phản ánh xu hướng mà nhiều quốc gia đang theo đuổi: tăng cường kiểm soát không gian mạng trong bối cảnh thông tin trở thành một dạng quyền lực mới. Tuy nhiên, cách tiếp cận tại Việt Nam dường như nghiêng nhiều về kiểm soát hơn là đối thoại. Khi mục tiêu gỡ bỏ nội dung được đặt ra với tỷ lệ cao và thời gian xử lý ngắn, không gian dành cho các ý kiến khác biệt có nguy cơ bị thu hẹp đáng kể.
Một số chuyên gia cho rằng, về lâu dài, hiệu quả của công tác tư tưởng không chỉ tùy thuộc vào tốc độ phản ứng hay số lượng nội dung bị gỡ bỏ, mà còn nằm ở khả năng thuyết phục và tạo dựng niềm tin. Nếu các biện pháp kỹ thuật và hành chánh được áp dụng quá mức, chúng có thể tạo ra phản ứng ngược, khiến người sử dụng tìm đến những nguồn thông tin khác khó kiểm soát hơn.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng không còn đơn thuần là nơi trao đổi tin tức, mà đã trở thành một “mặt trận” đúng nghĩa. Việc nhà cầm quyền Việt Nam xây dựng lực lượng KOL và đặt ra các chỉ tiêu kiểm soát cho thấy một cách tiếp cận mang tính tổ chức cao, nhưng đồng thời cũng làm nổi bật những căng thẳng giữa quản lý và tự do thông tin.
NGƯỜI QUAN SÁT
