Nga và Ukraine dự trù bước vào vòng thương lượng mới tại Abu Dhabi, với Hoa Kỳ đứng ra làm trung gian. Tuy nhiên, khi Moscow vẫn khăng khăng đòi hỏi lãnh thổ, còn Kyiv nhất quyết bảo vệ chủ quyền quốc gia, câu hỏi được đặt ra là cuộc gặp lần này có thật sự mở đường chấm dứt chiến tranh, hay chỉ là một màn mặc cả căng thẳng giữa những cường quốc?…
Trong hai ngày 10 và 11 tháng 11 năm 2026, các phái đoàn Nga, Ukraine và Hoa Kỳ dự trù gặp nhau tại Abu Dhabi, thủ đô Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài gần năm năm. Đây là một nỗ lực ngoại giao đáng chú ý của chánh quyền Tổng thống Donald Trump, trong lúc mùa đông đang đến gần, những cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái tiếp tục gây thiệt hại nặng nề, còn hai bên tham chiến vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về những điều kiện căn bản để kết thúc xung đột.
Theo hãng tin Reuters ngày 2 tháng 11, Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff cho biết Washington sẽ tổ chức và đứng ra làm trung gian cho cuộc họp ba bên tại Abu Dhabi. Những vấn đề dự trù đem ra thảo luận gồm các bảo đảm an ninh cho Ukraine sau chiến tranh, giảm bớt hoạt động quân sự, giải quyết những vấn đề nhân đạo và tìm kiếm các bước cần thiết để tiến tới chấm dứt xung đột. Ông Witkoff cùng Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump và là một nhân vật quan trọng trong nhóm thương lượng của Hoa Kỳ, dự kiến đại diện Washington tham dự. Đây là cuộc thương lượng ba bên đầu tiên do Hoa Kỳ làm trung gian kể từ tháng 2 năm nay, sau khi tiến trình ngoại giao trước đó bị gián đoạn bởi cuộc chiến liên quan đến Iran.
Về phía Nga, Điện Kremlin xác nhận Tổng thống Vladimir Putin đã đồng ý nối lại thương lượng. Phái đoàn Moscow do Vladimir Medinsky, cố vấn của ông Putin và từng dẫn đầu các cuộc thương lượng với Ukraine trong những vòng trước, cầm đầu. Theo tin công bố ngày 7 tháng 11, phái đoàn Nga còn có Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov, Thứ trưởng Ngoại giao Mikhail Galuzin, Giám đốc tình báo quân sự Igor Kostyukov cùng một số viên chức quân sự cao cấp. Đáng chú ý, sự hiện diện của ông Ryabkov, người phụ trách quan hệ Nga – Hoa Kỳ và vấn đề kiểm soát võ khí, cho thấy Moscow muốn đưa những vấn đề chính trị, quân sự và an ninh rộng lớn hơn vào bàn thương lượng. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng thường xuyên là người công bố thành phần và lập trường của phái đoàn Nga.
Phái đoàn Ukraine dự trù do Rustem Umerov, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, dẫn đầu. Những nhân vật khác gồm Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Volodymyr Zelensky, và Davyd Arakhamia, lãnh tụ khối dân biểu của đảng cầm quyền tại Quốc hội. Thành phần này cho thấy Kyiv không xem cuộc gặp chỉ là một thủ tục ngoại giao, mà là một tiến trình có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai chính trị, an ninh và chủ quyền của đất nước.
Một diễn biến đáng chú ý khác xảy ra ngày 9 tháng 11, khi Liên Âu xác nhận sẽ cử một nhóm viên chức cao cấp đến Abu Dhabi. Theo Euronews, phái đoàn chung của Ủy ban Âu Châu và Hội đồng Âu Châu do Björn Seibert, Chánh văn phòng Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen, cùng Anna-Maria Boura, cố vấn đối ngoại của Chủ tịch Hội đồng Âu Châu António Costa, dẫn đầu. Pháp, Đức và Anh cũng sẽ có đại diện tham dự. Trước đó, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot tuyên bố Paris chắc chắn sẽ hiện diện tại cuộc họp. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ các đại diện Âu Châu có được trực tiếp tham gia bàn thương lượng với phía Nga hay không.
Sự bất đồng này phản ảnh một vấn đề ngoại giao quan trọng. Ukraine muốn các quốc gia Âu Châu tham gia trực tiếp, bởi bất cứ thỏa thuận an ninh nào dành cho Kyiv cũng có thể đòi hỏi sự đóng góp lâu dài về quân sự, tài chánh và chính trị của các đồng minh phương Tây. Trái lại, Moscow không muốn Âu Châu tham dự ngay từ đầu. Cố vấn đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov từng tỏ thái độ cứng rắn trước khả năng các đại diện Âu Châu bước vào bàn thương lượng. Trong khi đó, ông Dmitry Peskov cho rằng các nước Âu Châu có thể tham gia ở giai đoạn sau, khi những vấn đề liên quan đến cấu trúc an ninh của toàn lục địa được đem ra thảo luận sâu hơn.
Trở ngại lớn nhất vẫn là vấn đề lãnh thổ và những bảo đảm an ninh dành cho Ukraine. Tổng thống Vladimir Putin tiếp tục đòi Ukraine rút quân khỏi bốn khu vực mà Nga tuyên bố sáp nhập, đồng thời yêu cầu Kyiv từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO và chấp nhận giới hạn lực lượng quân sự. Moscow muốn có một hiệp ước hòa bình toàn diện thay vì chỉ ngừng bắn tạm thời, với lý do một cuộc ngừng bắn có thể giúp quân đội Ukraine tái tổ chức và bổ sung võ khí.
Phía Ukraine bác bỏ việc tự nguyện nhường lại những vùng đất mà Nga chưa kiểm soát hoàn toàn. Tổng thống Volodymyr Zelensky chủ trương phải có một cuộc ngừng bắn trước, nhằm tạo điều kiện cho những cuộc thương lượng rộng lớn hơn. Kyiv cũng đòi hỏi các bảo đảm an ninh có giá trị tương tự Điều 5 của NATO, theo đó một cuộc tấn công nhắm vào một thành viên sẽ được xem là vấn đề an ninh chung của toàn liên minh. Ukraine muốn biết rõ nếu Nga tiếp tục tấn công trong tương lai, Hoa Kỳ và các đồng minh sẽ phản ứng ra sao, sử dụng phương tiện nào và cam kết bảo vệ Ukraine trong thời gian bao lâu.
Ngày 6 tháng 11, Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha nêu rõ những ưu tiên của Kyiv tại Abu Dhabi gồm bảo đảm an ninh, giảm căng thẳng tại Hắc Hải, chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng, trao trả trẻ em và trao đổi tù binh. Cố vấn Tổng thống Ukraine Serhii Leshchenko cũng cho biết Kyiv muốn chấm dứt chiến sự theo đường ranh giới tiếp xúc hiện tại, thay vì phải nhượng bộ những vùng lãnh thổ mà Nga đang đòi hỏi. Ukraine còn đề nghị những thỏa thuận ngừng bắn riêng biệt trong một số lãnh vực, trước hết là cơ sở năng lượng và hoạt động hàng hải tại Hắc Hải, nhằm giảm thiểu thiệt hại cho dân chúng và giúp kinh tế có cơ hội phục hồi.
Trong khi đó, ngày 8 tháng 11, Tổng thống Donald Trump bày tỏ tin tưởng cuộc chiến có thể sớm chấm dứt và gợi ý rằng một thỏa thuận cuối cùng có thể khiến đường biên giới Ukraine thay đổi. Phát biểu này lập tức làm nổi bật một câu hỏi nhạy cảm: liệu Washington có đang tìm cách thúc đẩy một thỏa hiệp buộc Kyiv phải chấp nhận mất một phần lãnh thổ hay không? Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cho biết đã có một số tiến triển trong việc xây dựng khuôn khổ bảo đảm an ninh cho Ukraine và Âu Châu sau chiến tranh, nhưng ông cũng xác nhận chưa có điều khoản nào được hoàn tất.
Trong lúc các nhà ngoại giao chuẩn bị ngồi vào bàn thương lượng, chiến sự vẫn tiếp diễn. Theo những tin tức quốc tế được cập nhật, Nga tiếp tục gia tăng các đợt tấn công bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái vào nhiều thành phố, cơ sở năng lượng và hạ tầng dân sự của Ukraine. Trong đợt tấn công ngày 7 tháng 11, nhiều người được ghi nhận thiệt mạng và bị thương tại khu vực Kyiv. Ukraine cũng tiếp tục đánh trả những mục tiêu quân sự và công nghiệp năng lượng trên lãnh thổ Nga.
Tại mặt trận, giao tranh vẫn diễn ra dọc theo tuyến chiến tuyến dài khoảng 1.200 cây số. Nhà máy điện nguyên tử Zaporizhzhia cũng từng bị mất nguồn điện từ bên ngoài trong một thời gian ngắn, buộc phải sử dụng máy phát điện dự phòng để duy trì hệ thống làm mát trước khi nguồn điện được khôi phục. Những diễn biến này cho thấy nguy cơ đối với hạ tầng năng lượng và an toàn nguyên tử vẫn rất đáng lo ngại, nhất là khi mùa đông đang đến gần.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
