(AP) — Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang yêu cầu các đơn vị triển khai chương trình Head Start tránh sử dụng hàng chục thuật ngữ trong đơn xin tài trợ liên bang, bao gồm “chủng tộc”, “cảm giác thuộc về” và “người mang thai” — một chỉ đạo có thể làm thay đổi sâu sắc chương trình giáo dục mầm non lâu đời này.
Một liên minh các tổ chức đại diện cho các đơn vị Head Start và phụ huynh cho biết trong các hồ sơ nộp tòa án hồi tháng trước rằng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) đã yêu cầu một giám đốc Head Start tại bang Wisconsin loại bỏ các thuật ngữ trên cùng hơn một chục từ khác khỏi đơn xin tài trợ. Sau đó, bà nhận được một danh sách gần 200 từ mà bộ này không khuyến khích sử dụng, trong đó có “Black”, “Native American”, “khuyết tật” và “phụ nữ”.
Chính quyền Trump xem những thuật ngữ này gắn với các sáng kiến đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) — lĩnh vực mà họ tuyên bố sẽ loại bỏ trên toàn bộ bộ máy chính phủ.
Theo Ruth Friedman, người từng lãnh đạo Văn phòng Chăm sóc Trẻ em dưới thời Tổng thống Joe Biden, chỉ đạo này có thể khiến các trung tâm Head Start tự động loại bỏ bất kỳ nội dung nào có thể bị coi là DEI theo định nghĩa của chính quyền hiện nay.
“Các đơn vị nhận tài trợ đang tự loại mình khỏi những hoạt động đó ngay từ đầu vì sợ hãi và vì những chỉ dẫn họ nhận được từ Văn phòng Head Start rằng không còn được làm những hoạt động dựa trên nghiên cứu vốn rất quan trọng cho việc học của trẻ em và thực tế còn được luật pháp yêu cầu,” bà Friedman nói.
Các hồ sơ nêu trên nằm trong vụ kiện nộp hồi tháng 4 do các nhóm phụ huynh và hiệp hội Head Start tại Washington, Illinois, Pennsylvania và Wisconsin khởi kiện Bộ trưởng HHS Robert F. Kennedy Jr. cùng các quan chức khác. Nguyên đơn cáo buộc chính quyền Trump đang tháo dỡ Head Start một cách trái pháp luật.
Theo phía nguyên đơn, chính quyền đang ép các đơn vị thay đổi cách vận hành trái với Đạo luật Head Start, vốn yêu cầu cung cấp dữ liệu nhân khẩu học về các gia đình tham gia chương trình. Nhiệm vụ này trở nên khó khăn nếu bị cấm dùng các từ như “Black”, “khuyết tật” hay “tình trạng kinh tế – xã hội”.
Các quan chức HHS cho biết họ không bình luận về các vụ kiện đang chờ xét xử.
Head Start phụ thuộc phần lớn vào ngân sách liên bang. Chương trình mầm non và hỗ trợ gia đình này phục vụ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ đến từ các hộ thu nhập thấp, gia đình nhận chăm sóc nuôi dưỡng hoặc không có nhà ở ổn định.
Luật sư của nguyên đơn cho rằng hướng dẫn chống DEI đã gây bối rối diện rộng cho các chương trình Head Start do các tổ chức phi lợi nhuận, trường học và cơ quan chính phủ điều hành. Trớ trêu là bản thân mẫu đơn xin tài trợ lại chứa nhiều từ bị cấm, khi yêu cầu giám đốc cung cấp dữ liệu nhân khẩu học của cộng đồng, bao gồm ước tính số phụ nữ mang thai và trẻ em khuyết tật.
“Điều này đặt tôi vào tình thế không thể giải quyết,” vị giám đốc Head Start ở Wisconsin (không nêu tên) viết trong hồ sơ tòa. Nếu tuân thủ Đạo luật Head Start và dùng các từ bị cấm, bà có thể mất tài trợ; nhưng nếu làm theo chỉ đạo của chính quyền Trump, bà lo ngại sẽ bị xử phạt sau này vì vi phạm luật.
Một trung tâm Head Start khác, đặt tại khu bảo tồn người bản địa ở bang Washington, được yêu cầu cắt bỏ toàn bộ hoạt động liên quan đến “Đa dạng và Hòa nhập”, dẫn đến việc hủy đào tạo nhân viên về hỗ trợ trẻ tự kỷ và trẻ bị sang chấn, theo hồ sơ tòa án. Các quan chức còn nói với giám đốc rằng bà không thể ưu tiên tuyển sinh thành viên bộ lạc, dù Đạo luật Head Start cho phép rõ ràng. Từ “Tribal” (bộ lạc) cũng nằm trong nhóm thuật ngữ bị hạn chế.
Với một số người, các quy định mới về hồ sơ tài trợ là nỗ lực khác nhằm làm suy yếu Head Start — chương trình có lịch sử được lưỡng đảng ủng hộ, song đang bị một số phe bảo thủ chỉ trích là kém hiệu quả.
“Họ không tin rằng các chương trình công nên mở cửa phục vụ mọi cộng đồng,” Jennesa Calvo-Friedman của American Civil Liberties Union (ACLU), luật sư đại diện nguyên đơn, nói. Việc cấm từ ngữ trong đơn “là cách làm rỗng những nền tảng cốt lõi của chương trình.”
Không lâu sau khi ông Trump nhậm chức, giám đốc ngân sách của ông từng thử đóng băng toàn bộ các khoản tài trợ liên bang để rà soát và loại bỏ DEI. Head Start không được cho là đối tượng của lệnh đóng băng — vốn nhanh chóng bị đảo ngược — nhưng những tháng sau đó, các đơn vị nhận tài trợ gặp trục trặc khi giải ngân, thậm chí có nơi phải tạm đóng cửa.
Sau cùng, Government Accountability Office kết luận rằng các chậm trễ này vi phạm Đạo luật Kiểm soát Ngăn giữ Ngân quỹ (Impoundment Control Act), đạo luật giới hạn thời điểm tổng thống có thể chặn dòng tiền ngân sách của chính phủ.
