CaliToday News – Khi chi phí dành cho AI của doanh nghiệp bắt đầu vượt tầm kiểm soát, nhiều công ty đã tự đặt ra một câu hỏi đơn giản: Tại sao phải bỏ ra một khoản tiền đắt đỏ cho các mô hình AI hàng đầu của Mỹ, trong khi các lựa chọn từ Trung Quốc lại rẻ hơn đáng kể?
Theo ghi nhận từ tờ Financial Times, các tập đoàn lớn như DoorDash, Airbnb và Siemens đang tích cực áp dụng các công cụ AI của Trung Quốc. Sức hút của chúng không chỉ nằm ở chi phí thấp, mà còn ở cách tiếp cận “trọng số mở” (open-weight), cho phép doanh nghiệp dễ dàng tùy biến mô hình theo đúng nhu cầu riêng.
Số liệu từ OpenRouter — nền tảng cung cấp quyền truy cập tập trung và theo dõi mức độ sử dụng của các mô hình AI lớn — cho thấy các mô hình hàng đầu đến từ Trung Quốc như DeepSeek hay Z.ai đã vượt mặt những đối thủ nặng ký của Mỹ như Claude (Anthropic) và ChatGPT (OpenAI). Có vẻ như bài toán cắt giảm chi phí đã chiến thắng những rào cản địa chính trị.
Eugene Cheah, CEO của nền tảng Featherless AI, chia sẻ với Financial Times:
“Các mô hình AI Trung Quốc chính là ‘con voi trong phòng’ — một thực tế lù lù không thể phớt lờ. Các doanh nghiệp đang bắt đầu nhận ra: ‘Chúng ta đâu nhất thiết phải dùng mô hình tốt nhất, những mô hình nhanh hơn và rẻ hơn vẫn đáp ứng quá tốt’.”
Các mô hình AI từ Mỹ vốn luôn được xem là tiên tiến nhất, nhưng góc nhìn đó đang thay đổi. Việc startup Trung Quốc Z.ai trình làng bản GLM-5.2 gần đây đã tạo nên một làn sóng xôn xao trong giới công nghệ phương Tây. Nhiều nhân vật tầm cỡ tại Thung lũng Silicon nhận định rằng mô hình này có năng lực tương đương — hoặc tiệm cận — các hệ thống của Mỹ, trong khi chi phí vận hành lại rẻ hơn rất nhiều.
Bày ra đúng thời điểm
Sự xuất hiện của AI giá rẻ từ Trung Quốc diễn ra không thể đúng lúc hơn. Trong suốt năm qua, giới doanh nghiệp — vốn bị xiêu lòng bởi những lời hứa hẹn về việc tăng bứt phá năng suất — đã ồ ạt triển khai AI vào bộ máy vận hành. Nhưng giờ đây, không ít nơi đang “giật mình” vì hóa đơn hàng tháng.
Đã có trường hợp một tổ chức tiêu tốn tới 500 triệu USD chỉ trong một tháng cho phí sử dụng Claude. Dù đây là trường hợp cá biệt, báo cáo từ Ramp AI Index chỉ ra rằng các doanh nghiệp phụ thuộc mạnh vào AI hiện đang tiêu tốn trung bình khoảng 7.500 USD/tháng cho mỗi nhân viên chỉ riêng cho mảng này.
Nhìn vào văn hóa công sở hiện tại, con số này không quá bất ngờ. Một số công ty như Meta bắt buộc nhân viên phải tận dụng các hệ thống AI càng nhiều càng tốt và đưa tiêu chí này vào đánh giá hiệu suất (KPI). Các kỹ sư phần mềm — những người đang chịu áp lực đầu ra công việc lớn hơn bao giờ hết — thường xuyên cho chạy đồng thời nhiều “tác tử AI” (AI agents) để xử lý công việc ngầm.
Nếu không thể cắt giảm mức độ sử dụng AI, giải pháp tối ưu nhất cho các công ty là tìm kiếm những mô hình giá rẻ hơn. Tuần trước, Andy Fang, đồng sáng lập DoorDash, đã chia sẻ trên mạng xã hội X rằng công ty ông tiết kiệm được một khoản tiền lớn bằng cách chuyển các “công việc cấp thấp” cho mô hình của Moonshot AI — một startup Trung Quốc — xử lý. Trong khi đó, Lindy — một startup tại San Francisco — đã hoàn toàn chia tay các công cụ của Anthropic để chuyển sang dùng các mô hình V4 mới nhất của DeepSeek.
Sam Bresnick, nghiên cứu viên tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi (CSET) thuộc Đại học Georgetown, phân tích với Financial Times:
“Các doanh nghiệp luôn có động lực dịch chuyển một phần khối lượng công việc sang các mô hình rẻ hơn. Tại sao phải trả mức giá đắt đỏ cho Anthropic hay OpenAI, trong khi với phần lớn khối lượng công việc thực tế, các mô hình Trung Quốc hoàn toàn đáp ứng tốt?”
Bài toán bảo mật và địa chính trị
Thế nhưng, chi phí chưa phải là yếu tố duy nhất. Nhiều mô hình Trung Quốc được phát triển theo hướng “trọng số mở” (open-weight), tức là các tham số hoặc giá trị cốt lõi của mô hình được công khai hoàn toàn cho người dùng. Điều này giúp doanh nghiệp có thể tùy biến mô hình cho phù hợp với nhu cầu đặc thù, đồng thời dưới góc độ an ninh mạng, họ có quyền kiểm soát và minh bạch hơn đối với cách dữ liệu nhạy cảm của công ty được xử lý.
Đối với các công ty quốc tế vốn đang dần mất niềm tin vào vị thế dẫn dắt của Mỹ, quyết định chuyển hướng lại càng trở nên dễ dàng. Niềm tin vào việc Mỹ là “tay lái vững vàng” trong kỷ nguyên AI đang suy giảm, nhất là sau khi chính quyền Tổng thống Trump đình chỉ quyền truy cập vào mô hình Mythos của Anthropic đối với các thị trường hải ngoại.
Aidan Gomez, CEO của tập đoàn AI Canada Cohere, nhận định với Financial Times:
“Lệnh cấm Mythos chắc chắn là sự kiện rõ ràng nhất cho thấy rủi ro khi bị tước quyền truy cập. Nó phơi bày nguy hiểm của việc phụ thuộc hoàn toàn vào một đơn vị duy nhất cho toàn bộ hệ thống vận hành của bạn.”
Nguồn Tổng hợp
