WASHINGTON, D.C. (Calitoday News) – Sáu công dân Mỹ đã đệ đơn kiện Tổng thống Donald Trump và ba quan chức cấp cao trong chính quyền vào ngày 26/10/2026, cáo buộc việc Tòa Bạch Ốc cấm hoặc hạn chế các cơ quan truyền thông đưa tin về tổng thống đã vi phạm Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ. Đáng chú ý, những người khởi kiện không đại diện cho các hãng thông tấn mà là những công dân cho rằng quyền được tiếp cận thông tin độc lập của công chúng đang bị xâm phạm.
Theo hãng tin Associated Press, đơn kiện được nộp tại tòa án liên bang ở New York, với sự hỗ trợ của Viện Knight First Amendment Institute thuộc Đại học Columbia và Phòng khám Pháp lý về Tự do Truyền thông và Tiếp cận Thông tin thuộc Trường Luật Đại học Yale.
Ngoài Tổng thống Trump, ba quan chức bị nêu tên trong vụ kiện gồm Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles, Giám đốc Truyền thông Steven Cheung và Giám đốc Cơ quan Mật vụ Mỹ Sean M. Curran.
Các nguyên đơn lập luận rằng việc chính quyền Trump hạn chế quyền tiếp cận Tòa Bạch Ốc của những cơ quan truyền thông có nội dung đưa tin bất lợi cho tổng thống không chỉ ảnh hưởng đến quyền tự do báo chí mà còn trực tiếp xâm phạm quyền được biết thông tin của người dân Mỹ.
Theo nội dung đơn kiện, khi một hãng tin bị loại khỏi các hoạt động báo chí tại Tòa Bạch Ốc vì quan điểm hoặc nội dung đưa tin, công chúng sẽ mất đi cơ hội tiếp cận những thông tin độc lập từ cơ quan đó.
Không chỉ vậy, các nguyên đơn còn cho rằng những biện pháp hạn chế này có thể khiến các phóng viên khác tự kiểm duyệt, tránh đặt câu hỏi khó hoặc đăng tải những bài viết chỉ trích chính quyền vì lo ngại sẽ bị tước quyền tác nghiệp.
Katie Fallow, Phó giám đốc phụ trách tranh tụng của Knight First Amendment Institute, nhấn mạnh rằng Tu chính án thứ Nhất bảo vệ quyền của công chúng được biết chính phủ đang làm gì.
Theo bà Fallow, Tòa Bạch Ốc không thể quyết định người Mỹ được tiếp nhận những thông tin nào bằng cách trừng phạt các cơ quan báo chí có nội dung đưa tin chỉ trích chính quyền. Bà cảnh báo rằng khi các phóng viên bị loại khỏi Tòa Bạch Ốc vì nội dung tác nghiệp, người dân có nguy cơ chỉ được tiếp cận những thông tin phản ánh quan điểm của chính phủ thay vì những bản tin độc lập.
Sáu người đứng đơn kiện đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm giáo dục, báo chí, nghiên cứu lịch sử và bảo vệ nhân quyền.
Trong số này có Kenneth Roth, cựu giám đốc điều hành tổ chức Human Rights Watch, hiện giảng dạy tại Đại học Yale; Daniel Froomkin, nhà báo chính trị và biên tập viên của tổ chức phi lợi nhuận Press Watch; Beverly Gage, giáo sư lịch sử tại Yale từng đoạt giải Pulitzer; Peter Schmidt-Nowara, giáo viên môn xã hội tại một trường trung học ở New York; Benjamin Wittes, tổng biên tập trang phân tích pháp lý Lawfare và nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings; cùng Ethan Young, sinh viên Đại học Pennsylvania và tổng biên tập tờ báo sinh viên The Daily Pennsylvanian.
Những người này cho biết họ thường xuyên sử dụng các bản tin từ đội ngũ phóng viên thường trú tại Tòa Bạch Ốc để phục vụ công việc giảng dạy, nghiên cứu, viết báo hoặc cung cấp thông tin cho cộng đồng.
Giáo viên Peter Schmidt-Nowara, hiện giảng dạy tại Brooklyn Technical High School, bày tỏ lo ngại rằng việc hạn chế báo chí có thể khiến học sinh không được tiếp cận đầy đủ những thông tin quan trọng về hoạt động của chính phủ.
Trong khi đó, sinh viên Ethan Young cho rằng các phóng viên tại Tòa Bạch Ốc đóng vai trò đại diện cho những người dân không thể trực tiếp tham dự các cuộc họp báo hoặc tiếp cận tổng thống. Theo Young, một nền báo chí độc lập và đa dạng là điều cần thiết để sinh viên hiểu được các quyết định tại Washington ảnh hưởng như thế nào đến trường đại học và cộng đồng của họ.
Vụ kiện mới diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang đối mặt với nhiều tranh chấp pháp lý liên quan đến việc hạn chế quyền tác nghiệp của các cơ quan truyền thông.
Hồi tháng 9/2026, các phóng viên của CNN, MS NOW và Politico đã bị cấm tiếp cận một số hoạt động báo chí tại Tòa Bạch Ốc. Các cơ quan truyền thông này sau đó khởi kiện chính quyền.
Một thẩm phán liên bang gần đây đã gia hạn lệnh ngăn Tòa Bạch Ốc thực thi biện pháp cấm trong thời gian vụ kiện được xem xét.
Tuy nhiên, CNN cho biết hãng vẫn bị hạn chế tham gia nhóm phóng viên quay phim luân phiên, thường được gọi là press pool, có nhiệm vụ ghi hình các hoạt động và chuyến công du của tổng thống. CNN đã cảnh báo có thể tiếp tục thực hiện các biện pháp pháp lý nếu tình trạng này kéo dài.
Trước đó, hãng thông tấn Associated Press cũng từng bị hạn chế tiếp cận Phòng Bầu dục, chuyên cơ Air Force One và một số sự kiện của tổng thống sau khi hãng không chấp nhận sử dụng tên gọi Vịnh Mỹ thay cho Vịnh Mexico theo quyết định của ông Trump.
Ngoài ra, The New York Times đang có tranh chấp pháp lý liên quan đến quy định của Ngũ Giác Đài yêu cầu phóng viên phải có người hộ tống khi tác nghiệp trong khuôn viên cơ quan này. Hãng ABC cũng đang tranh chấp với chính quyền về vấn đề gia hạn giấy phép phát sóng.
Điểm khác biệt quan trọng của vụ kiện ngày 26/10 là những người đứng đơn không phải các tổ chức báo chí đang bị hạn chế quyền tiếp cận, mà là những công dân sử dụng thông tin do báo chí cung cấp.
Các nguyên đơn cho rằng việc ngăn cản báo chí độc lập đưa tin có thể gây thiệt hại trực tiếp cho toàn bộ công chúng, chứ không chỉ những phóng viên hoặc hãng truyền thông bị ảnh hưởng.
Họ yêu cầu tòa án tuyên bố chính sách hạn chế quyền tiếp cận báo chí dựa trên quan điểm hoặc nội dung đưa tin là vi hiến, đồng thời ban hành lệnh cấm chính quyền thực hiện những biện pháp trả đũa tương tự trong tương lai.
Khác với các vụ kiện trước đây chủ yếu nhằm khôi phục quyền tác nghiệp cho một số hãng tin cụ thể, vụ kiện mới yêu cầu sự bảo vệ rộng hơn đối với tất cả các cơ quan truyền thông đưa tin về Tòa Bạch Ốc, kể cả những hãng chưa từng bị hạn chế.
Phản hồi về vụ kiện, một quan chức Tòa Bạch Ốc không được nêu tên cho rằng không cá nhân nào có quyền mặc nhiên đòi được tiếp cận Phòng Bầu dục.
Phía chính quyền cũng cáo buộc một số cơ quan truyền thông đưa tin sai lệch hoặc phỉ báng, đồng thời khẳng định những hãng tin này vẫn có thể tiếp tục hoạt động báo chí từ bên ngoài Tòa Bạch Ốc.
Lập trường của chính quyền cho thấy tranh chấp pháp lý không chỉ xoay quanh quyền tự do báo chí mà còn liên quan đến thẩm quyền của tổng thống trong việc quyết định ai được phép tiếp cận các khu vực và sự kiện của chính phủ.
Trong khi đó, phía nguyên đơn cho rằng chính quyền có thể áp dụng những quy định an ninh và quản lý hoạt động báo chí hợp lý, nhưng không được phân biệt đối xử với các cơ quan truyền thông chỉ vì quan điểm hoặc nội dung đưa tin của họ.
Vụ kiện đặt ra một vấn đề pháp lý quan trọng: liệu quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí được Tu chính án thứ Nhất bảo vệ có bao gồm quyền của công chúng được tiếp cận thông tin từ những cơ quan báo chí độc lập, khi chính quyền tìm cách hạn chế quyền tác nghiệp của các hãng tin này hay không.
Nếu tòa án chấp nhận lập luận của sáu nguyên đơn, phán quyết có thể tác động đến cách các chính quyền tương lai quản lý quyền tiếp cận báo chí tại Tòa Bạch Ốc.
Tuy nhiên, tính đến ngày 26/10/2026, đây mới là những cáo buộc và yêu cầu pháp lý từ phía nguyên đơn. Tòa án chưa đưa ra phán quyết cuối cùng về tính hợp hiến của các biện pháp hạn chế báo chí bị khiếu kiện.
Calitoday tổng hợp
