Chiến sự Trung Đông đang đẩy thị trường năng lượng vào một cơn chấn động mới. Khi giá dầu tăng vọt và tuyến vận chuyển chiến lược ở Vịnh Ba Tư bị đe dọa, các cường quốc năng lượng đang tính tới biện pháp chưa từng có: xả kho dự trữ dầu lớn nhất lịch sử để cứu thị trường toàn cầu khỏi một cú sốc kinh tế…
Cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới đang lan rộng trên toàn cầu khi xung đột quân sự tại Trung Đông làm rung chuyển một trong những thị trường năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trước nguy cơ nguồn cung bị gián đoạn và giá dầu leo thang, nhiều quốc gia đang tính tới biện pháp khẩn cấp: mở kho dự trữ chiến lược. Nếu kế hoạch được thông qua, đây có thể trở thành đợt xả kho dầu lớn nhất lịch sử nhằm ngăn chặn một cơn bão giá năng lượng đang đe dọa nền kinh tế toàn cầu.
Dẫn nguồn thông tin từ truyền thông quốc tế, ngày 10/3/2026, tại trụ sở của International Energy Agency (IEA) ở Paris, các quan chức năng lượng của hơn 30 quốc gia thành viên đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp để bàn về tình hình thị trường dầu mỏ thế giới. Theo các nguồn tin được trích dẫn bởi báo chí quốc tế, cơ quan này đang đề xuất một kế hoạch xả kho dầu dự trữ với quy mô chưa từng có nhằm hạ nhiệt giá dầu đang tăng mạnh do chiến sự tại Trung Đông.
Đề xuất của IEA có thể vượt qua cả kỷ lục trước đó vào năm 2022, khi các nước thành viên đã tung ra khoảng 182 triệu thùng dầu từ kho dự trữ để đối phó với cú sốc năng lượng sau cuộc xung đột Nga – Ukraine. Lần này, quy mô dự kiến thậm chí còn lớn hơn, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện nay.
Nguyên nhân của cơn địa chấn năng lượng mới bắt nguồn từ các diễn biến quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran trong những tuần gần đây. Các cuộc không kích, tấn công bằng UAV và các vụ đụng độ trên biển đã khiến tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới trở nên cực kỳ nguy hiểm. Tâm điểm của khủng hoảng là Strait of Hormuz – con đường biển hẹp nhưng lại là “động mạch năng lượng” của thế giới.
Theo các chuyên gia năng lượng, khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu phải đi qua eo biển này mỗi ngày. Khi chiến sự bùng phát, nhiều tàu chở dầu đã phải tạm dừng hành trình hoặc thay đổi tuyến đường vì lo ngại bị tấn công. Hàng trăm tàu chở dầu bị kẹt lại trong khu vực Vịnh Ba Tư, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị tắc nghẽn.
Ngay lập tức, thị trường phản ứng dữ dội. Giá dầu Brent ( chuẩn dầu quốc tế ) có thời điểm vọt lên gần 90 USD/thùng, mức cao nhất trong nhiều năm gần đây. Các công ty tài chính lớn như Morgan Stanley đã nâng dự báo giá dầu năm 2026, cảnh báo rằng “phí rủi ro chiến tranh” đang được cộng thêm vào giá dầu toàn cầu.
Không chỉ giá dầu tăng, thị trường tài chính toàn cầu cũng bắt đầu rung lắc. Các chỉ số chứng khoán tại Mỹ, châu Âu và châu Á biến động mạnh khi giới đầu tư lo ngại rằng một cuộc khủng hoảng năng lượng mới có thể kích hoạt lạm phát toàn cầu.
Theo các nhà phân tích năng lượng, điều khiến thị trường lo sợ nhất không phải là tình trạng thiếu dầu ngay lập tức, mà là nguy cơ chuỗi cung ứng bị gián đoạn kéo dài. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoặc hoạt động vận chuyển bị tê liệt trong thời gian dài, hàng chục triệu thùng dầu mỗi ngày có thể biến mất khỏi thị trường.
Đó chính là lý do khiến nhiều chính phủ bắt đầu chuẩn bị kịch bản khẩn cấp. Kho dự trữ dầu chiến lược của các nước phát triển được thiết lập từ sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973. Các kho dự trữ này thường được sử dụng trong trường hợp chiến tranh, thiên tai hoặc khủng hoảng nguồn cung năng lượng.
Ví dụ, Mỹ sở hữu kho dự trữ dầu chiến lược lớn nhất thế giới với sức chứa hơn 700 triệu thùng dầu nằm trong các hang muối khổng lồ dọc bờ Vịnh Mexico. Khi cần thiết, lượng dầu này có thể được bơm ra thị trường để ổn định giá và đảm bảo nguồn cung cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, việc mở kho dự trữ không phải là giải pháp lâu dài. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu chiến sự ở Trung Đông tiếp tục leo thang, lượng dầu dự trữ dù lớn đến đâu cũng chỉ có thể giúp thị trường cầm cự trong một thời gian ngắn.
Trong khi đó, các cuộc thảo luận trong nhóm G7 cũng đang trở nên căng thẳng. Các bộ trưởng năng lượng của nhóm này đã tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến để đánh giá mức độ khủng hoảng, nhưng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận hoàn toàn về việc xả kho dầu.
Một số quốc gia lo ngại rằng việc tung quá nhiều dầu dự trữ ra thị trường có thể khiến kho dự trữ cạn kiệt trong trường hợp chiến tranh kéo dài. Trong khi đó, những nước phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng lại thúc giục hành động nhanh chóng để tránh một cú sốc kinh tế toàn cầu.
Các nhà quan sát cho rằng cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần này có thể trở thành một trong những thách thức kinh tế lớn nhất của năm 2026. Khi giá dầu tăng, chi phí vận tải, sản xuất và điện năng đều tăng theo, kéo theo nguy cơ lạm phát lan rộng trên toàn cầu.
Tại nhiều quốc gia châu Á, các chính phủ đã bắt đầu chuẩn bị các gói bình ổn giá năng lượng để giảm áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu xung đột tiếp tục lan rộng, ngay cả những biện pháp này cũng có thể không đủ để ngăn cơn bão giá.
Giới phân tích cảnh báo rằng thế giới đang đứng trước một kịch bản quen thuộc nhưng đầy ám ảnh: chiến tranh, nguồn cung năng lượng bị gián đoạn và một cuộc khủng hoảng dầu mỏ có thể làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, quyết định của IEA về việc xả kho dự trữ dầu chiến lược đang được cả thế giới theo dõi từng giờ. Bởi chỉ một quyết định tại Paris cũng có thể làm thay đổi cục diện của thị trường năng lượng toàn cầu.
Và nếu ngọn lửa chiến tranh ở Trung Đông tiếp tục bùng lên, cuộc khủng hoảng dầu mỏ hiện nay có thể chỉ mới là khởi đầu của một cơn địa chấn kinh tế lớn hơn nhiều đang chờ phía trước./.
NGƯỜI QUAN SÁT/(tổng hợp: The Indian Express, Money control…)
