Mạng xã hội Việt Nam đã liên tiếp chấn động khi 9 YouTuber, TikToker bị khởi tố trong những vụ án khác nhau. Từ hào quang, tiền bạc cho tới danh tiếng, lằn ranh giữa sức ảnh hưởng và trách nhiệm trước pháp luật…
Tháng 8/2026 chứng kiến một loạt vụ án liên quan tới những người nổi tiếng trên YouTube, TikTok và các nền tảng mạng xã hội. Chỉ trong chưa đầy một tháng, Bùi Xuân Huấn, Lê Văn Phú, Nguyễn Văn Hợi, Trần Đình Tiệp, Nguyễn Văn Thùy, Phạm Tuấn, Hồ Văn Khoa, Nguyễn Thị Hương và Vũ Hoàng Hải lần lượt bị khởi tố trong những vụ án hoàn toàn khác nhau. Các cáo buộc trải rộng từ vi phạm quy định về kế toán, hóa đơn, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lừa dối khách hàng cho tới gây rối trật tự công cộng, đưa trái phép thông tin trên mạng và lợi dụng các quyền tự do dân chủ.
Nổi bật nhứt trong danh sách là Bùi Xuân Huấn, thường được biết tới với tên Huấn “Hoa Hồng”. Trong những ngày đầu tháng 8, việc nhân vật này bị khởi tố lập tức gây chú ý lớn bởi Huấn có lượng người theo dõi đông đảo và từng nhiều lần xuất hiện trong các hoạt động kinh doanh, livestream và từ thiện. Trước khi cơ quan chức năng tiến hành các biện pháp tố tụng, Huấn từng thông báo tạm ngưng sử dụng mạng xã hội. VietNamNet cũng dẫn lời trưởng bản Chít ở xã Mường Than, tỉnh Lai Châu, xác nhận đoàn của Huấn từng trao trực tiếp 15 triệu đồng cho hơn 40 gia đình bị ảnh hưởng bởi lũ quét.
Cùng thời điểm, Lê Văn Phú, được biết tới với biệt danh Phú Lê, và Nguyễn Văn Hợi, tức Khánh Sky, cũng lần lượt bị khởi tố trong những vụ án khác nhau. Chỉ trong chưa đầy ba tuần đầu tháng 8, ba cái tên từng rất quen thuộc với cộng đồng mạng là Huấn “Hoa Hồng”, Phú Lê và Khánh Sky đã cùng xuất hiện trong các thông báo tố tụng, tạo nên một làn sóng chú ý đặc biệt đối với giới sáng tạo nội dung trên mạng xã hội.
Một trường hợp khác gây chú ý là Vũ Hoàng Hải, được biết tới với tên Hải Sapa TV. Từ một người làm video về cuộc sống, văn hóa và ẩm thực vùng cao, Hải Sapa TV dần xây dựng được thương hiệu cá nhân rồi mở rộng sang hoạt động kinh doanh đặc sản. Công an tỉnh Lào Cai sau đó khởi tố Hải để điều tra về hành vi bị cáo buộc lừa dối khách hàng liên quan tới sản phẩm thịt trâu sấy. Đây là một thí dụ cho thấy lằn ranh giữa một người sáng tạo nội dung và một người kinh doanh trên mạng ngày càng trở nên mong manh: khi một người có ảnh hưởng sử dụng danh tiếng cá nhân để bán sản phẩm, mọi sai phạm trong kinh doanh đều có thể kéo theo hậu quả pháp lý rất lớn.
Danh sách còn có Trần Đình Tiệp, được biết tới với tên Vua Quạt; Nguyễn Văn Thùy, tức Tế Điên Nam Định; Phạm Tuấn; Hồ Văn Khoa và Nguyễn Thị Hương, thường được gọi là Cô giáo Hương. Mỗi người xuất hiện trong một vụ án với nội dung khác nhau, cho thấy việc có hàng trăm ngàn hay hàng triệu người theo dõi không tạo ra bất kỳ “vùng an toàn” pháp lý nào.
Đáng chú ý, một điểm chung khác xuất hiện trong ba vụ án liên quan tới Hải Sapa TV, Huấn “Hoa Hồng” và Phú Lê: người vợ của cả ba bị can đều tham gia hoạt động kinh doanh và cũng bị khởi tố. Chi tiết này cho thấy hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội ngày nay không còn đơn thuần là chuyện cá nhân. Khi livestream, quảng cáo, bán hàng, huy động tiền hoặc vận hành doanh nghiệp trở thành nguồn thu lớn, những người đứng phía sau cũng có thể phải chịu trách nhiệm nếu cơ quan điều tra xác định có hành vi vi phạm pháp luật.
Nhìn rộng hơn, điều đáng bàn không chỉ nằm ở chín cái tên mà nằm ở một hiện tượng đang phát triển rất nhanh: mạng xã hội biến mức độ nổi tiếng thành một loại “tài sản”. Một người có hàng trăm ngàn người theo dõi có thể bán hàng, quảng cáo, kêu gọi tiền, tạo ảnh hưởng và kiếm tiền với tốc độ mà một doanh nghiệp truyền thống phải mất nhiều năm mới đạt được. Nhưng khi quyền lực truyền thông cá nhân tăng lên mà kiến thức pháp luật, khả năng quản trị tài chánh và trách nhiệm xã hội không theo kịp, nguy cơ trượt từ “câu view” sang vi phạm pháp luật cũng tăng theo.
Đây là bài học đặc biệt đáng lưu ý đối với giới YouTuber, TikToker và những người livestream. Số lượt xem không phải là giấy phép để nói bất cứ điều gì. Hàng triệu người theo dõi cũng không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động kinh doanh đều hợp pháp. Và danh tiếng trên mạng càng lớn thì trách nhiệm càng lớn.
Điều đáng suy nghĩ hơn là trong thời đại thuật toán, những nội dung gây sốc, khoe tiền, khoe quyền lực, phát ngôn cực đoan hoặc tạo tranh cãi thường dễ thu hút sự chú ý hơn những nội dung nghiêm túc. Chính cơ chế ấy có thể tạo ra một vòng xoáy nguy hiểm: càng gây sốc càng nổi tiếng, càng nổi tiếng càng kiếm được tiền, càng kiếm được tiền càng muốn tiếp tục gây sốc. Cho tới một ngày, lượt xem không còn là thứ được đếm trên màn hình mà trở thành những con số nằm trong hồ sơ điều tra.
NGƯỜI QUAN SÁT
