Một dự án địa ốc rộng khoảng 125 mẫu hecta tại Đồng Nai, theo cáo buộc của cơ quan điều tra, đã trở thành trung tâm của một đường dây đưa và nhận hối lộ với số tiền lên tới hàng chục tỷ đồng. Đáng chú ý, nhiều cựu viên chức cao cấp của tỉnh bị cáo buộc có liên can. Vụ án phơi bày những góc khuất đáng ngại trong việc quản trị đất đai thuộc sở hữu Nhà nước, cũng như mối quan hệ giữa giới kinh doanh và những người từng nắm quyền hành trong chính quyền…
Một vụ án kinh tế nghiêm trọng tại Đồng Nai đang hé lộ mối quan hệ rắc rối giữa một công ty địa ốc và nhiều cựu viên chức trong tỉnh. Theo bản kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an, ông Vũ Minh Lý, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Free Land, bị cáo buộc đã dựa vào những mối quen biết riêng với giới chức tỉnh, chi ra hàng chục tỷ đồng để được giúp đỡ trong việc thực hiện dự án địa ốc rộng khoảng 125 mẫu hecta tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai trước đây.
Theo hồ sơ vụ án, câu chuyện bắt đầu từ tháng 9/2011, khi Thủ tướng Chính phủ chấp thuận đồ án chi tiết dự án đường Vành đai 3 TP.Sài Gòn, trong đó có một đoạn chạy qua huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Vào thời điểm ấy, chính quyền tỉnh Đồng Nai có chủ trương xem xét để đơn vị đầu tư con đường được khai thác quỹ đất khoảng 125 mẫu hecta tại xã Long Tân, nhằm tạo nguồn tài chánh chi trả tiền bồi thường và giải tỏa mặt bằng.
Biết được chủ trương này, năm 2012, ông Vũ Minh Lý cùng ông Nguyễn Văn Dĩnh, Giám đốc Công ty Hamico, tìm gặp ông Dương Tuấn Minh, Tổng giám đốc Tổng công ty Cửu Long, để bàn chuyện thành lập liên danh Cửu Long – Hamico. Sau đó, liên danh này gửi văn thư đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai giao đất để tiến hành dự án.
Điều đáng chú ý là theo bản kết luận điều tra, ông Lý vốn quen biết ông Đinh Quốc Thái, cựu Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Ông Lý đã đích thân gặp ông Thái, ngỏ lời nhờ giúp đỡ để liên danh được nhận thực hiện dự án. Sau cuộc gặp, ông Thái bị xác định đã chỉ thị bà Phan Thị Mỹ Thanh, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cùng ông Võ Thanh Nhuận, cựu Phó Trưởng phòng Đầu tư thuộc Văn phòng UBND tỉnh, giúp công ty hoàn tất các thủ tục pháp lý.
Cơ quan điều tra cho rằng nhờ sự can thiệp này, liên danh Cửu Long – Hamico được chỉ định làm dự án mà không phải qua cuộc đấu thầu để tuyển chọn nhà đầu tư theo luật lệ. Đây là bước đầu dẫn tới hàng loạt sai phạm trong việc chấp thuận chủ đầu tư, giao đất và tính toán các khoản tiền phải nộp cho Nhà nước liên quan đến dự án.
Không chỉ dựa vào những mối quen biết để được giao dự án, ông Vũ Minh Lý còn bị cáo buộc đã đưa tiền cho nhiều cựu viên chức tỉnh Đồng Nai. Cụ thể, ông Lý đưa 800 triệu đồng cho ông Trần Văn Vĩnh, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh, vào những dịp lễ, Tết. Ông Võ Văn Chánh, cũng là cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh, bị cho là đã nhận 400 triệu đồng, trong đó có 300 triệu đồng sau ba lần ký quyết định giao đất và 100 triệu đồng vào những dịp lễ, Tết.
Ngoài ra, ông Lý bị cáo buộc đưa 400 triệu đồng cho ông Cao Tiến Dũng, cựu Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, vào các dịp lễ, Tết; đưa 200 triệu đồng cho ông Đặng Minh Đức, cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, sau năm lần ký tờ trình liên quan đến việc giao đất cho Công ty Free Land.
Đáng kể nhất là khoản tiền 30 tỷ đồng đưa cho bà Phan Thị Mỹ Thanh. Theo cơ quan điều tra, ông Vũ Minh Lý đã tám lần đưa tiền cho bà Thanh. Sau đó, bà Thanh giữ lại 22 tỷ đồng và chia cho ông Võ Thanh Nhuận 8 tỷ đồng. Trong thời gian điều tra, bà Thanh đã nộp lại 22 tỷ đồng, ông Nhuận nộp hơn 8,1 tỷ đồng, còn ông Trần Văn Vĩnh nộp lại 800 triệu đồng.
Ngoài chuyện đưa hối lộ, hồ sơ điều tra còn xác định ông Lý đã chỉ thị nhân viên thực hiện hành vi trốn thuế giá trị gia tăng tại ba công ty gồm Free Land, 3L Sài Gòn và LEO, với số tiền bị xác định là hơn 14 tỷ đồng.
Tổng số tiền thiệt hại trong vụ án được cơ quan điều tra xác định là hơn 131 tỷ đồng. Trong đó, hơn 117 tỷ đồng là thiệt hại do những sai phạm trong việc quản trị và sử dụng tài sản Nhà nước, gây thất thoát và lãng phí; hơn 14 tỷ đồng còn lại là thiệt hại do hành vi trốn thuế.
Về việc bồi hoàn thiệt hại, tổng số tiền được thu giữ và nộp lại lên tới hơn 317 tỷ đồng. Trong đó, nhà chức trách thu giữ hơn 20 tỷ đồng khi khám xét; gia đình ông Vũ Minh Lý nộp 10 tỷ đồng; Công ty Refico, đơn vị hiện nắm toàn bộ cổ phần Công ty Free Land, nộp hơn 287 tỷ đồng. Theo bản kết luận điều tra, tổng số tiền đã thu hồi, tạm giữ và nộp để khắc phục hậu quả cao hơn mức thiệt hại được xác định trong vụ án.
Liên quan đến vụ việc, Cơ quan Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an đã hoàn tất bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố ông Vũ Minh Lý về ba tội danh: Đưa hối lộ; Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; và Trốn thuế. Nhiều cựu viên chức cao cấp tỉnh Đồng Nai, trong đó có ông Đinh Quốc Thái, bà Phan Thị Mỹ Thanh, cùng các cựu Phó Chủ tịch tỉnh và viên chức thuộc các sở, ngành, cũng bị đề nghị truy tố hoặc xem xét trách nhiệm về những hành vi có liên quan.
Vụ án một lần nữa đặt ra vấn đề nghiêm trọng về sự minh bạch trong việc quản trị đất đai và tuyển chọn nhà đầu tư. Một khu đất công rộng lớn, có liên quan trực tiếp đến nguồn tài nguyên phục vụ việc xây dựng hạ tầng, lẽ ra phải được giao theo một thủ tục công khai, cạnh tranh và nghiêm ngặt. Thế nhưng, theo cáo buộc của cơ quan điều tra, những mối quen biết riêng và các khoản tiền khổng lồ đã trở thành con đường giúp doanh nghiệp giành được dự án.
Điều khiến dư luận chú ý không chỉ là trách nhiệm của một doanh nhân bị cáo buộc đưa hối lộ, mà còn là trách nhiệm của những người từng nắm quyền quyết định trong guồng máy chính quyền. Nếu không có sự tiếp tay hoặc làm ngơ của những người có chức quyền, liệu một công ty có thể dễ dàng được chỉ định thực hiện một dự án lớn mà không phải qua đấu thầu hay không? Và còn bao nhiêu quyết định giao đất, định giá đất khác cần được xem xét lại để bảo đảm tài sản công không trở thành món lợi riêng của một nhóm người?
NGƯỜI QUAN SÁT
