Tây Ban Nha đang rung chuyển trước làn sóng bất mãn xã hội ngày càng dữ dội, khi hàng triệu người lao động đồng loạt xuống đường phản đối giá nhà leo thang, tiền thuê vượt quá khả năng chi trả và đồng lương ngày càng mất giá. Cuộc tổng đình công toàn quốc hôm 11/11/2026 không chỉ làm tê liệt nhiều ngành kinh tế, mà còn trở thành lời cảnh cáo chính trị đối với chính phủ Thủ tướng Pedro Sánchez, trong lúc đất nước chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử đầy căng thẳng…
Ngày 11/11/2026, Tây Ban Nha chứng kiến cuộc tổng đình công toàn quốc đầu tiên trong vòng 14 năm, khi hàng triệu công nhân viên cùng xuống đường phản đối cuộc khủng hoảng nhà ở, tiền thuê tăng cao và sức mua của người dân ngày càng suy giảm. Cuộc đình công kéo dài 24 giờ, bắt đầu từ nửa đêm, làm gián đoạn hoạt động tại nhiều nhà máy, cảng biển, hệ thống giao thông công cộng và cơ sở thương mại trên khắp đất nước. Những cuộc biểu tình lớn diễn ra tại Madrid, Barcelona và nhiều thành phố khác, trong bối cảnh Tây Ban Nha đang chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử sớm ngày 29/11.
Theo Reuters, cuộc đình công lần này có sự tham gia của hơn 3 triệu người, trong khi một số ước tính từ phía nghiệp đoàn đưa con số lên khoảng 4 triệu người, tương đương gần một phần năm lực lượng lao động Tây Ban Nha. Đây là cuộc tổng đình công đầu tiên kể từ năm 2012 có sự hậu thuẫn của hai tổ chức công đoàn lớn nhất nước này là Tổng Liên đoàn Lao động UGT và Liên đoàn Công nhân Ủy ban CCOO. Cùng tham gia còn có những nghiệp đoàn nhỏ hơn như CGT, CNT và nhiều tổ chức đại diện cho người thuê nhà. Cuộc đình công được phát động dưới khẩu hiệu “Tiền lương, nhà ở và giá cả”, phản ánh ba vấn đề đang đè nặng lên đời sống của hàng triệu gia đình Tây Ban Nha.
Điều đáng chú ý là làn sóng phản đối không bắt nguồn từ một đạo luật lao động cụ thể hay một quyết định riêng lẻ của chính phủ. Nó hình thành từ sự bất mãn tích tụ trong xã hội trước tình trạng nhà ở ngày càng vượt quá khả năng chi trả của người dân. Một trong những sự kiện khiến dư luận phẫn nộ là vụ bà Maricarmen Abascal, 87 tuổi, bị buộc rời khỏi căn nhà tại Madrid, nơi bà đã sinh sống hơn 70 năm. Bà qua đời ngày 7/10, khoảng hai tuần sau khi bị trục xuất. Câu chuyện của bà trở thành biểu tượng cho nỗi bất an của những người thuê nhà, đặc biệt là người cao tuổi, giới lao động thu nhập thấp và thanh niên đang phải vật lộn để duy trì một chỗ ở ổn định. Những cuộc biểu tình và hoạt động cắm trại phản đối tại quảng trường Puerta del Sol ở Madrid sau đó đã tạo sức ép ngày càng lớn, thúc đẩy Hiệp hội Người thuê nhà Sindicato de Inquilinas kêu gọi đình công trên phạm vi toàn quốc.
Theo tờ The Guardian, giá thuê nhà tại Tây Ban Nha đã tăng khoảng 80% trong vòng một thập niên, trong khi giá nhà cũng tăng mạnh, khiến việc mua hoặc thuê nhà trở thành gánh nặng đối với nhiều người. Một số thống kê được Reuters dẫn lại cho thấy nước này đang thiếu khoảng 750.000 căn nhà và tình trạng thiếu hụt có thể vượt một triệu căn vào năm 2028 nếu không có biện pháp cải thiện nguồn cung. Tại nhiều thành phố lớn, nhu cầu nhà ở tăng nhanh trong khi nguồn cung không đáp ứng kịp, một phần do bất động sản được chuyển sang phục vụ du lịch, cho thuê ngắn hạn hoặc trở thành tài sản đầu cơ. Giới trẻ, vốn có thu nhập thấp hơn và việc làm kém ổn định hơn, là thành phần chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Một số con số được truyền thông Tây Ban Nha dẫn lại cho thấy tiền thuê nhà trung bình khoảng 1.176 euro mỗi tháng, gần tương đương mức lương trung bình hàng tháng của người trẻ tại nước này. Điều đó có nghĩa là nhiều người phải dành gần như toàn bộ thu nhập cho chỗ ở, chưa kể thực phẩm, điện nước, đi lại và những khoản chi tiêu thiết yếu khác. Trong khi đó, tiền lương không tăng tương xứng với giá cả. Theo số liệu được Le Monde tổng hợp, tiền lương tại Tây Ban Nha tăng khoảng 23% kể từ năm 2018, nhưng giá cả tăng gần 27%. Khoảng cách này khiến sức mua của người lao động bị bào mòn, ngay cả khi nền kinh tế vẫn ghi nhận những chỉ số tăng trưởng tương đối tích cực.
Trong ngày đình công 11/11, ảnh hưởng rõ nhất được ghi nhận tại các ngành công nghiệp, sản xuất xe hơi, cảng biển, năng lượng và vận tải. Hai nghiệp đoàn UGT và CCOO tuyên bố tỷ lệ tham gia tại một số cảng biển và nhà máy xe hơi lên tới 90%. Hoạt động tại nhà máy Volkswagen ở vùng Navarre và nhà máy SEAT tại Barcelona bị đình trệ nghiêm trọng. Nhiều tuyến giao thông công cộng phải giảm chuyến hoặc áp dụng mức phục vụ tối thiểu. Tại Madrid, hệ thống xe điện ngầm hoạt động với tần suất hạn chế trong phần lớn thời gian; tại Barcelona, hoạt động giao thông cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Một số cửa hàng và cơ sở thương mại phải đóng cửa hoặc điều chỉnh giờ hoạt động.
Tuy nhiên, mức độ tham gia không đồng đều giữa các ngành và địa phương. Theo tờ El País, các khu vực Catalonia và Andalusia ghi nhận mức hưởng ứng cao, trong khi một số vùng khác có tỷ lệ thấp hơn. Các ngành y tế, giáo dục, hành chánh công và dịch vụ bị gián đoạn ít hơn so với công nghiệp và vận tải. Nghiệp đoàn đánh giá cuộc đình công thành công, nhưng giới chủ doanh nghiệp lại cho rằng ảnh hưởng thực tế không lớn như tuyên bố của công đoàn. Liên đoàn giới chủ CEOE cảnh báo việc đình công có thể gây thiệt hại cho những doanh nghiệp nhỏ, vốn cũng đang phải đối mặt với chi phí thuê mặt bằng và khó khăn trong việc tuyển dụng nhân viên.
Phát biểu về nguyên nhân khủng hoảng, bà Angela de Miguel, Phó Chủ tịch CEOE, cho rằng giải pháp căn bản phải là gia tăng nguồn cung nhà ở, đẩy mạnh xây cất và giảm những loại thuế, chi phí làm tăng giá thành nhà mới. Quan điểm này cho thấy sự khác biệt giữa giới chủ và các nghiệp đoàn: trong khi công đoàn nhấn mạnh quyền được có nhà ở với mức giá phù hợp và yêu cầu cải thiện tiền lương, giới doanh nghiệp cho rằng cần tập trung tháo gỡ những rào cản đối với hoạt động xây cất và đầu tư.
Về phía công đoàn, ông Unai Sordo, Tổng Thư ký CCOO, cho rằng nhà ở đã trở thành ranh giới bất bình đẳng lớn nhất trong xã hội Tây Ban Nha. Ông kêu gọi giới lao động và thanh niên tham gia biểu tình để buộc nhà chức trách phải có những chính sách mạnh mẽ hơn. Ông Pepe Álvarez, Tổng Thư ký UGT, cũng tuyên bố không có mức lương nào có thể theo kịp giá nhà nếu chính quyền không hành động. Theo ông Álvarez, thông điệp của cuộc đình công không chỉ gửi tới chính phủ hiện tại mà còn nhắm tới bất kỳ lực lượng chính trị nào lên nắm quyền sau cuộc bầu cử ngày 29/11.
Một trong những gương mặt nổi bật của phong trào là bà Valeria Racu, người phát ngôn của Hiệp hội Người thuê nhà. Bà cho rằng cuộc đình công không đơn thuần là phản đối giá thuê nhà, mà còn là sự phản kháng đối với tình trạng đầu cơ bất động sản và những chính sách bị cho là chưa bảo vệ đầy đủ quyền lợi của người thuê. Trong khi đó, lãnh tụ phe đối lập Alberto Núñez Feijóo thuộc Đảng Nhân dân PP chỉ trích cuộc đình công, cho rằng đây có thể là một sai lầm chính trị của các nghiệp đoàn, nhất là khi nó diễn ra sát ngày bầu cử. Những tranh cãi này khiến cuộc đình công nhanh chóng vượt khỏi phạm vi quan hệ lao động để trở thành vấn đề chính trị quốc gia.
Tại Madrid và Barcelona, phần lớn các cuộc tuần hành diễn ra trong trật tự, nhưng một số điểm nóng đã xuất hiện xung đột giữa cảnh sát chống bạo động và người biểu tình. Tại Barcelona, một số nhóm người đeo mặt nạ đốt vật dụng và dựng chướng ngại vật trên đường phố. Ở Madrid, cảnh sát sử dụng hơi cay, bình xịt và đạn xốp để giải tán một số đám đông tại khu vực trung tâm. Reuters ghi nhận 115 người bị bắt trên toàn quốc trong ngày đình công, trong khi những nguồn tin khác đưa ra các thống kê thấp hơn tùy thời điểm cập nhật. Các nghiệp đoàn và một số tổ chức xã hội cũng bày tỏ lo ngại về cách thức cảnh sát xử lý người biểu tình, yêu cầu điều tra những cáo buộc sử dụng vũ lực quá mức.
Cuộc tổng đình công diễn ra trong thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với Thủ tướng Pedro Sánchez. Chính phủ của ông đang phải đối mặt với sức ép từ nhiều phía, trong đó có những tranh cãi liên quan đến các vụ việc bị cáo buộc tham nhũng trong vòng thân cận chính trị, những bất đồng về chính sách nhà ở và vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng hồi cuối tháng 10 khiến 69 người thiệt mạng. Bộ trưởng Giao thông Óscar Puente đã từ chức sau thảm họa này. Trong khi đó, cuộc bầu cử sớm ngày 29/11 được xem là phép thử quan trọng đối với Đảng Xã hội của ông Sánchez, khi các cuộc thăm dò cho thấy phe bảo thủ PP và lực lượng cực hữu Vox đang tạo sức ép đáng kể.
Ở phạm vi rộng hơn, Tây Ban Nha không phải quốc gia duy nhất tại châu Âu phải đối diện với bất ổn xã hội và chính trị. Ngày 12/11, lãnh đạo hơn 40 quốc gia châu Âu tập trung tại Dublin, Ireland, thảo luận về an ninh khu vực và những cuộc tấn công mạng, phá hoại được xem là các mối đe dọa lai. Cùng thời điểm, nỗ lực thúc đẩy đàm phán chấm dứt chiến tranh Ukraine tiếp tục bộc lộ bất đồng: Tổng thống Nga Vladimir Putin phản đối việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình châu Âu tại Ukraine, trong khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh châu Âu không thể bị gạt khỏi những quyết định liên quan đến an ninh của chính mình. Những căng thẳng địa chính trị, chi phí sinh hoạt và sức ép lên ngân sách quốc gia đang khiến nhiều chính phủ châu Âu phải đối diện đồng thời với bài toán an ninh và sự bất mãn trong nước.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
