Nhà cầm quyền Bắc Kinh liên tiếp công bố những diễn biến gây chú ý: hai thượng tướng cấp cao bị miễn chức, trong khi cựu Bí thư Hồ Bắc Tưởng Siêu Lương lãnh án tử hình hoãn thi hành vì vụ nhận hối lộ hơn 746 triệu nhân dân tệ. Những biến động dồn dập này đang làm nổi lên một câu hỏi đáng chú ý: bên trong guồng máy quyền lực Trung Quốc đang thực sự xảy ra chuyện gì?…
Ngày 28/8/2026 trở thành một ngày đặc biệt đáng chú ý trong đời sống chính trị và quân sự Trung Quốc khi Bắc Kinh đồng thời công bố hai diễn biến lớn: Thượng tướng Trương Hựu Hiệp, 75 tuổi, bị miễn chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương; Thượng tướng Lưu Chấn Lập, 62 tuổi, bị miễn chức Ủy viên Quân ủy Trung ương. Cũng trong ngày này, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Nam Kinh tuyên án tử hình nhưng hoãn thi hành hai năm đối với ông Tưởng Siêu Lương, cựu Bí thư Tỉnh ủy Hồ Bắc, vì nhận hối lộ hơn 746 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 111 triệu Mỹ kim. Hai sự kiện xảy ra cùng lúc đang thu hút sự chú ý đặc biệt bởi cả hai đều liên quan tới những nhân vật từng nắm giữ những chức vụ rất cao trong hệ thống quân sự, chính trị và tài chánh Trung Quốc.
Cụ thể theo thông báo do Tân Hoa Xã công bố ngày 28/8, tại phiên họp thứ 24 của Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa XIV, cơ quan này quyết định miễn ông Trương Hựu Hiệp khỏi chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và miễn ông Lưu Chấn Lập khỏi chức Ủy viên Quân ủy Trung ương. Đây không phải là một cuộc thay đổi nhân sự bình thường. Trương Hựu Hiệp từng là một trong những tướng lãnh có thế lực nhứt trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, trong khi Lưu Chấn Lập từng giữ chức Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương, cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ huy tác chiến.
Reuters ngày 28/8 nhận định việc loại hai tướng lãnh này khiến cơ cấu Quân ủy Trung ương cấp Nhà nước, vốn trước đó có bảy thành viên, nay chỉ còn hai thành viên đang hoạt động, trong đó có Chủ tịch Tập Cận Bình và Thượng tướng Trương Thăng Dân. Tuy nhiên, Reuters đồng thời lưu ý cần phân biệt Quân ủy Trung ương của Nhà nước với cơ cấu Quân ủy Trung ương của Đảng; thông báo công khai ngày 28/8 chưa xác nhận đầy đủ rằng hai ông Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập đã mất những chức vụ tương ứng trong cơ cấu Đảng.
Điều khiến vụ việc đặc biệt đáng chú ý là nó không xảy ra một cách bất ngờ. Trước đó, vào tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị điều tra vì những cáo buộc liên quan tới “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật”. Cụm từ này thường xuất hiện trong những cuộc điều tra chống tham nhũng và sai phạm nghiêm trọng tại Trung Quốc. Việc một Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương và một tướng giữ chức vụ chỉ huy tác chiến cấp cao cùng bị điều tra cho thấy chiến dịch thanh lọc trong quân đội Trung Quốc tiếp tục đi sâu vào tầng lớp lãnh đạo cao nhứt. Reuters cho biết chiến dịch chống tham nhũng trong quân đội và hệ thống chính trị Trung Quốc đã kéo dài từ khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền năm 2012.
Đáng chú ý hơn, ngày 28/8 không chỉ có hai tướng lãnh này bị loại khỏi hệ thống quyền lực. Tân Hoa Xã cho biết cùng ngày, tư cách đại biểu Quốc hội của Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập cũng chấm dứt. Một số nhân vật khác trong lãnh vực quốc phòng cũng mất tư cách đại biểu, trong đó có Chung Thiệu Quân và Cự Càn Sinh. Điều này cho thấy quá trình xử lý nhân sự không chỉ dừng lại ở việc miễn chức quân sự mà còn lan sang vị trí chánh trị trong cơ cấu nhà nước.
Nếu câu chuyện quân đội gây chấn động bởi quy mô nhân sự, thì vụ Tưởng Siêu Lương lại gây chú ý bởi số tiền tham nhũng khổng lồ. Ngày 28/8/2026, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Nam Kinh tuyên ông Tưởng Siêu Lương phạm tội nhận hối lộ và lãnh án tử hình, hoãn thi hành hai năm, tước quyền chánh trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân. Sau thời hạn hai năm, án tử hình được chuyển thành tù chung thân và ông phải chịu chế độ tù chung thân không được giảm án hoặc đặc xá.
Theo CCTV, tòa xác định trong khoảng thời gian từ năm 1995 tới năm 2025, Tưởng Siêu Lương đã lợi dụng chức vụ và ảnh hưởng của mình để giúp các doanh nghiệp và cá nhân trong những vấn đề như kinh doanh, phê chuẩn khoản vay, nhận thầu công trình và thăng chức cán bộ. Tổng số tiền ông nhận hối lộ được xác định lên tới hơn 746 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 111 triệu Mỹ kim. Một điểm đáng chú ý trong bản án là số tiền ông thực tế thu lợi đã được thu hồi toàn bộ.
Tưởng Siêu Lương không phải là một viên chức cấp thấp. Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong hệ thống tài chánh Trung Quốc, gồm Chủ tịch Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc, Chủ tịch Ngân hàng Phát triển Trung Quốc và Chủ tịch Ngân hàng Giao thông. Sau đó, ông trở thành Bí thư Tỉnh ủy Hồ Bắc. Ông bị cách chức lãnh đạo Hồ Bắc vào đầu năm 2020, thời điểm Vũ Hán trở thành tâm điểm của đại dịch COVID-19. Đến tháng 2/2025, ông bị điều tra và sau đó bị khai trừ khỏi Đảng.
Theo thông tin từ Tòa án Nam Kinh, vụ án Tưởng Siêu Lương được xét xử công khai ngày 28/5/2026. Tại phiên tòa, ông thừa nhận hành vi phạm tội và bày tỏ sự ăn năn. Tòa cho rằng ông có một số tình tiết giảm nhẹ đáng kể, trong đó có việc thành khẩn khai báo phần lớn những hành vi nhận hối lộ mà cơ quan điều tra chưa nắm được, tố giác người khác phạm tội nghiêm trọng và được xác nhận là có công lớn, đồng thời tích cực nộp lại tài sản. Chính những yếu tố này khiến án tử hình được hoãn thi hành thay vì thi hành ngay.
Hai sự kiện xảy ra trong cùng một ngày tạo nên một bức tranh đáng chú ý về chiến dịch chống tham nhũng của Trung Quốc. Một bên là những tướng lãnh đứng trên đỉnh quyền lực quân sự; bên kia là một cựu lãnh đạo cấp tỉnh từng điều hành những tổ chức tài chánh lớn. Cả hai đều cho thấy một thông điệp mà Bắc Kinh muốn phát đi rất rõ: chức vụ càng cao không có nghĩa là được miễn trừ trước những cuộc điều tra và thanh lọc.
Nhưng phía sau thông điệp chống tham nhũng còn có một câu hỏi lớn hơn. Vì sao những nhân vật đã leo lên tới những chức vụ cao như vậy vẫn có thể dính vào những vụ án nghiêm trọng? Và tại sao những sai phạm được cho là kéo dài trong nhiều năm chỉ được đem ra xử lý sau khi họ đã rời khỏi hoặc bị loại khỏi vị trí quyền lực? Đây không chỉ là câu hỏi liên quan tới cá nhân mà còn liên quan tới cơ chế kiểm soát quyền lực.
Đặc biệt trong quân đội, việc liên tiếp xuất hiện những cuộc điều tra cấp cao có thể tạo ra tác động lớn hơn một vụ án tham nhũng thông thường. Quân đội là thiết chế liên quan trực tiếp tới an ninh quốc gia, khả năng tác chiến và chánh sách đối ngoại của Trung Quốc. Khi nhiều tướng lãnh cấp cao bị điều tra, miễn chức hoặc mất tư cách đại biểu, điều đó cho thấy Bắc Kinh đang đặt ưu tiên rất cao vào việc kiểm soát và tái cấu trúc tầng lớp lãnh đạo quân sự.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
