(AP) — Tại các khu vực thuộc miền Nam Lebanon đang bị kiểm soát kể từ sau thỏa thuận ngừng bắn với Hezbollah vào tuần trước, quân đội Israel hiện đang phá hủy hàng loạt ngôi nhà mà họ cáo buộc là các tiền đồn của nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn.
Tuy nhiên, quy mô phá hủy lớn đến mức các cư dân, giới chức Lebanon và lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc đang ngày càng lo ngại rằng hàng nghìn người dân phải di tản sẽ không còn nơi để trở về nếu lệnh ngừng bắn mong manh này tiếp tục được duy trì.
Từ một ngọn đồi nhìn xuống Beit Lif — cách biên giới Israel khoảng 4 km về phía Bắc — phóng viên hãng tin AP ghi nhận ngôi làng từng là nơi sinh sống của hàng nghìn người này gần như đã bị san phẳng hoàn toàn. “Họ phá dỡ dần dần cho đến tận quảng trường chính. Giờ đây, như các bạn thấy đó, không còn một ngôi nhà nào sót lại,” ông Hassan Sweidan, một cư dân ở làng lân cận, cho biết.
Giới chức Lebanon dự kiến sẽ đưa vấn đề phá hủy diện rộng này ra bàn thảo vào thứ Năm trong cuộc đàm phán ngừng bắn với phía Israel tại Washington. Đây là một phần của các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa hai quốc gia trong nhiều thập kỷ qua.
Lệnh ngừng bắn 10 ngày lung lay dữ dội
Vào ngày 2 tháng 3, hai ngày sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran, Hezbollah đã can dự bằng cách bắn tên lửa vào miền Bắc Israel. Nhóm này từng chịu áp lực giải giáp vũ khí từ chính phủ Lebanon sau cuộc chiến năm 2024 nhưng đã từ chối.
Israel đáp trả bằng chiến dịch không kích cường độ cao và tấn công trên bộ, khiến hàng trăm nghìn người phải rời bỏ miền Nam Lebanon. Các cuộc giao tranh đã làm khoảng 2.300 người thiệt mạng tại Lebanon, trong đó có hàng trăm phụ nữ và trẻ em.
Xung đột tạm thời lắng xuống nhờ lệnh ngừng bắn 10 ngày bắt đầu từ thứ Sáu tuần trước. Tuy nhiên, cả hai bên đều đã tiến hành các đợt oanh tạc kể từ đó. Hezbollah biện minh cho các cuộc tấn công của mình là để đáp trả việc quân đội Israel phá hủy nhà dân.
Phía Israel tuyên bố ý định chiếm đóng một phần miền Nam Lebanon. Quân đội nước này đã công bố bản đồ về một “tuyến phòng thủ phía trước” lấn sâu vào lãnh thổ Lebanon vài dặm, bao trùm hàng chục ngôi làng mà cư dân vẫn chưa được phép quay lại.
Sau khi công bố lệnh ngừng bắn, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết khu vực này đã được “quét sạch khủng bố và vũ khí, không còn bóng dáng dân thường, và sẽ tiếp tục được dọn dẹp cơ sở hạ tầng khủng bố, bao gồm cả việc phá hủy những ngôi nhà sát biên giới đã trở thành tiền đồn của quân khủng bố.”
“Không còn một ngôi nhà nào cả”
Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ông Sweidan đã quay lại làng Yater để kiểm tra nhà mình và may mắn là nó vẫn nguyên vẹn. Từ vị trí này, ông có thể quan sát các hoạt động của quân đội Israel tại làng Beit Lif lân cận. Ông cho biết, dù bị hư hại do không kích trong chiến sự, phần lớn Beit Lif vẫn đứng vững vào ngày đầu tiên của lệnh ngừng bắn.
Nhưng đến ngày thứ hai, lực lượng Israel đã kéo đến cùng xe ủi, máy khoan và xe tăng. “Mỗi ngày chúng tôi lại ra xem làng bị phá hủy thêm bao nhiêu,” ông nói.
Tilak Pokharel, phát ngôn viên của UNIFIL (Lực lượng tạm thời của Liên Hợp Quốc tại Lebanon), xác nhận rằng các nhân viên gìn giữ hòa bình “đã quan sát thấy các hoạt động phá dỡ đang diễn ra ở nhiều khu vực” kể từ khi có thỏa thuận tạm đình chiến.
Quân đội Israel trong một tuyên bố khẳng định mục tiêu của họ là Hezbollah, không phải dân thường Lebanon, và tuyên bố “hoạt động theo luật pháp quốc tế, không phá hủy tài sản dân sự trừ khi có yêu cầu cấp thiết về mặt quân sự.”
Chồng chất những đống đổ nát
Khu vực biên giới vốn đã chịu tổn thất nặng nề sau cuộc chiến năm 2024. Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) hôm thứ Tư đưa tin, xe ủi của Israel đang phá hủy các khu dân cư, đường sá và cơ sở hạ tầng tại thị trấn Khiam — một điểm nóng giao tranh — trong một nỗ lực “nhằm xóa sổ hoàn toàn danh tính của thị trấn.”
NNA cũng báo cáo về các “chiến dịch đánh bom có hệ thống” diễn ra vào thứ Tư, gây ảnh hưởng đến các khu dân cư tại thành phố Bint Jbeil cùng các làng Beit Lif, Shamaa, Tair Harfa và Hanine.
Trong bối cảnh các quan chức Lebanon đang nỗ lực duy trì lệnh ngừng bắn, Tổng thống Joseph Aoun tuyên bố rằng việc “chấm dứt các hoạt động phá dỡ của Israel tại các thị trấn miền Nam” là vấn đề ưu tiên mà các đại sứ Lebanon tại Mỹ sẽ thảo luận với phía Israel vào thứ Năm.
Cuộc hội đàm dự kiến tập trung vào việc gia hạn lệnh ngừng bắn 10 ngày và thiết lập khung làm việc cho các cuộc đàm phán tương lai nhằm hướng tới một nền hòa bình bền vững giữa hai nước.
