Cảnh báo về một chủng virus lở mồm long móng mới đang tiến gần Việt Nam khiến ngành chăn nuôi đứng trước nguy cơ bị đánh úp, trong khi hệ thống phòng ngừa còn nhiều chỗ hở…
Ngày 19 tháng 4 năm 2026, Bộ Nông nghiệp & Môi trường Việt Nam phát đi một cảnh báo khẩn về nguy cơ một chủng virus lở mồm long móng “lạ” có thể xâm nhập vào Việt Nam, trong bối cảnh dịch bệnh trên thế giới đang diễn biến rối ren và lan nhanh. Đây được xem là dấu hiệu đáng lo đối với ngành chăn nuôi, khi một mối nguy mới đang tiến sát biên giới.
Theo bản báo cáo gửi lên nhà cầm quyền cùng ngày, cơ quan này cho biết chủng virus được nhắc tới là serotype SAT1 – một biến thể trước đây chủ yếu xuất hiện tại châu Phi, nhưng nay đã lan sang nhiều vùng khác như Trung Đông và Tây Á. Đáng chú ý, vào đầu tháng 4 năm 2026, phía Trung Quốc lần đầu tiên ghi nhận hơn 200 ca nhiễm trên đàn bò tại hai tỉnh Cam Túc và Tân Cương, cho thấy tốc độ lây lan nhanh và phạm vi lan rộng của chủng virus này.
Bộ Nông nghiệp & Môi trường Việt Nam nhận định nguy cơ virus xâm nhập vào Việt Nam là rất cao, đặc biệt qua đường vận chuyển, buôn bán gia súc và các sản phẩm từ động vật trái phép qua biên giới, một tình trạng tồn tại dai dẳng từ nhiều năm nay nhưng vẫn chưa được kiểm soát tới nơi tới chốn.
Bệnh lở mồm long móng là một loại bệnh truyền nhiễm rất nguy hiểm, lây lan nhanh trên các loài gia súc như trâu, bò, heo, dê và cừu. Loại virus gây bệnh thuộc họ Picornaviridae, có 7 loại huyết thanh khác nhau, trong đó SAT1 được đánh giá là có độc lực cao và khả năng lây nhiễm mạnh. Trong trường hợp đàn vật nuôi chưa có miễn dịch, tỷ lệ nhiễm có thể lên tới 100 phần trăm, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế.
Một điểm đáng lo là tại Việt Nam từ trước tới nay chưa từng ghi nhận chủng SAT1. Những loại vaccine đang dùng trong nước chỉ có tác dụng đối với các chủng quen thuộc như O, A và Asia1, hoàn toàn không có hiệu quả đối với SAT1. Điều này có nghĩa là nếu virus này xâm nhập, ngành chăn nuôi gần như không có sẵn biện pháp phòng vệ để đối phó ngay.
Theo ông Nguyễn Văn Long, người đứng đầu Cục Thú y, trong cuộc họp chuyên môn ngày 19 tháng 4, mối nguy lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở bản thân virus mà còn ở những lỗ hổng trong việc kiểm soát biên giới và vận chuyển gia súc. Ông nhấn mạnh rằng nếu không siết chặt các đường mòn, lối mở, thì việc dịch bệnh xâm nhập chỉ còn là vấn đề sớm hay muộn.
Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp & Môi trường Việt Nam đã yêu cầu các địa phương, nhất là khu vực biên giới phía Bắc và miền Trung, nhanh chóng thực hiện các biện pháp theo dõi dịch bệnh, tăng cường lấy mẫu xét nghiệm và kiểm soát chặt chẽ việc giết mổ, vận chuyển gia súc. Đồng thời, lực lượng công an, biên phòng và quản lý thị trường được yêu cầu phối hợp để xử lý nghiêm các trường hợp nhập lậu động vật.
Ngoài ra, cơ quan này cũng đang chuẩn bị nhiều phương án ứng phó, bao gồm dự trữ vật tư, hóa chất, dụng cụ xét nghiệm và tính tới chuyện nhập khẩu vaccine thích hợp trong trường hợp khẩn cấp. Song song đó, việc nghiên cứu sản xuất vaccine SAT1 trong nước cũng được đặt ra như một nhu cầu cấp bách để tăng khả năng tự chủ.
Thực tế cho thấy bệnh lở mồm long móng không phải là chuyện xa lạ tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, nhiều nơi như Kon Tum, Quảng Trị từng xuất hiện các ổ dịch lây lan nhanh, gây thiệt hại nặng cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, sự xuất hiện của một chủng virus mới nằm ngoài khả năng bảo vệ của các loại vaccine hiện có đã đẩy mức độ rủi ro lên một mức hoàn toàn khác.
Giới chuyên môn cảnh báo rằng nếu SAT1 xâm nhập và bùng phát, không chỉ ngành chăn nuôi Việt Nam bị ảnh hưởng mà còn kéo theo tác động dây chuyền tới thị trường thực phẩm, giá cả và sinh kế của hàng triệu gia đình. Trong bối cảnh giao thương ngày càng mở rộng, nguy cơ dịch bệnh vượt biên giới trở thành mối đe dọa thường trực, đòi hỏi hệ thống kiểm soát phải chuyển từ thế bị động sang chủ động.
Từ một cảnh báo mang tính chuyên môn, câu chuyện về chủng virus lở mồm long móng “lạ” này đang cho thấy một vấn đề lớn hơn: khả năng phòng ngừa của hệ thống thú y trước những mối đe dọa mới. Khi một chủng virus chưa từng xuất hiện đã tiến sát lãnh thổ, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm sao ngăn chặn, mà còn là liệu chúng ta đã thực sự sẵn sàng cho tình huống xấu nhất hay chưa.
NGƯỜI QUAN SÁT
