WASHINGTON (Calitoday News)– Một tòa phúc thẩm liên bang hôm thứ Sáu, 25/9, đã đứng về phía chính quyền Tổng thống Donald Trump trong cuộc đối đầu với công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic, cho phép Ngũ Giác Đài tiếp tục xem nhà phát triển chatbot Claude là một “rủi ro đối với chuỗi cung ứng” liên quan đến an ninh quốc gia.
Phán quyết 2-1 của Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực District of Columbia (D.C. Circuit) là một thất bại đáng kể đối với Anthropic, công ty đang thách thức quyết định của Ngũ Giác Đài loại công nghệ của họ khỏi các hệ thống và hợp đồng quốc phòng.
Tranh chấp bắt đầu từ giới hạn an toàn của Claude
Mâu thuẫn giữa Anthropic và Ngũ Giác Đài bắt nguồn từ việc quân đội muốn có quyền sử dụng các mô hình AI của công ty cho những mục đích hợp pháp mà chính phủ cho là cần thiết.
Anthropic không đồng ý gỡ bỏ hai giới hạn quan trọng: công ty không muốn Claude được sử dụng cho vũ khí sát thương hoàn toàn tự động hoặc giám sát hàng loạt người dân Mỹ.
Anthropic lập luận rằng các mô hình AI hiện nay chưa đủ đáng tin cậy để tự đưa ra những quyết định có thể gây chết người, đồng thời cho rằng việc sử dụng công nghệ của họ để giám sát hàng loạt trong nước có thể xâm phạm các quyền căn bản.
Ngược lại, Ngũ Giác Đài cho rằng những giới hạn được Anthropic cài đặt vào Claude có thể trở thành vấn đề trong hoạt động quân sự. Nếu công ty có khả năng khiến mô hình từ chối thực hiện một nhiệm vụ vào thời điểm quan trọng, giới chức quốc phòng cho rằng quân đội không thể hoàn toàn dựa vào hệ thống đó.
Tòa: Lo ngại của Ngũ Giác Đài có cơ sở
Trong phán quyết hôm thứ Sáu, đa số thẩm phán đồng ý rằng Ngũ Giác Đài có đủ cơ sở để kết luận việc tiếp tục tích hợp Claude vào các hệ thống của Bộ Quốc phòng có thể tạo ra rủi ro an ninh quốc gia.
Thẩm phán Gregory Katsas, viết ý kiến cho đa số, lưu ý rằng Anthropic thực sự cài các hạn chế trực tiếp vào Claude nhằm ngăn mô hình thực hiện một số nhiệm vụ. Hồ sơ vụ án cũng cho thấy những giới hạn này đã từng khiến Claude không thực hiện yêu cầu của người dùng chính phủ.
Tòa đặc biệt đề cập đến một tranh chấp liên quan đến việc Claude được sử dụng trong một hoạt động quân sự ở nước ngoài. Sự việc khiến Ngũ Giác Đài không chắc chắn liệu hệ thống AI có hoạt động như mong muốn khi được cần đến trong một chiến dịch thực tế hay không.
Theo đa số thẩm phán, nguy cơ không chỉ nằm ở việc một AI không được kiểm soát có thể đưa ra những kết quả nguy hiểm, mà còn ở chiều ngược lại: một hệ thống bị hạn chế quá mức có thể bất ngờ ngừng hoạt động và khiến một chiến dịch quân sự quan trọng thất bại.
Tòa cho rằng việc cân bằng hai loại rủi ro này thuộc thẩm quyền của tổng thống và giới lãnh đạo quốc phòng.
Anthropic cáo buộc chính quyền Trump trả đũa
Anthropic đưa ra một lập luận rất khác.
Công ty cho rằng việc bị đưa vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng thực chất là hành động trả đũa vì Anthropic công khai bảo vệ quan điểm của mình về an toàn và đạo đức AI.
Anthropic cáo buộc chính quyền vi phạm quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất, quyền được hưởng thủ tục pháp lý thích hợp theo Tu chính án thứ năm, đồng thời sử dụng sai một đạo luật về an ninh chuỗi cung ứng để trừng phạt công ty.
Tòa phúc thẩm không chấp nhận lập luận đó.
Đa số thẩm phán cho rằng hồ sơ cho thấy Ngũ Giác Đài hành động vì Anthropic không chấp nhận một điều khoản hợp đồng mà Bộ Quốc phòng xem là thiết yếu đối với an ninh quốc gia, chứ không phải vì công ty lên tiếng ủng hộ những quy định an toàn AI nghiêm ngặt hơn.
Một thẩm phán phản đối
Phán quyết không hoàn toàn nhất trí.
Thẩm phán Karen LeCraft Henderson đưa ra ý kiến bất đồng, cho rằng luật về rủi ro chuỗi cung ứng không nên được diễn giải theo cách cho phép chính phủ coi việc một nhà thầu công khai thực thi các giới hạn sử dụng sản phẩm của mình là một dạng rủi ro chuỗi cung ứng.
Bà cho rằng luật này vốn tập trung vào những nguy cơ như phá hoại, xâm nhập hoặc giám sát hệ thống, chứ không phải một công ty công khai thông báo trước rằng sản phẩm của họ sẽ không thực hiện một số nhiệm vụ nhất định.
Anthropic từng thắng một vụ kiện khác
Điều khiến vụ việc phức tạp là Anthropic và chính quyền Trump đang tranh chấp trên hai mặt trận pháp lý khác nhau.
Hồi tháng 8, Thẩm phán liên bang Rita Lin tại San Francisco đã ra phán quyết có lợi cho Anthropic trong một vụ kiện liên quan. Bà kết luận một biện pháp song song của chính quyền là bất hợp pháp và ngăn chính phủ thực hiện lệnh cấm trên phạm vi toàn chính phủ đối với Anthropic.
Vì vậy, phán quyết mới tại Washington không có nghĩa Anthropic đã thua toàn bộ cuộc chiến pháp lý.
Ở thời điểm hiện tại, Ngũ Giác Đài có thể tiếp tục ngăn Claude được sử dụng trong các hệ thống của mình và trong công việc thực hiện các hợp đồng quốc phòng chịu ảnh hưởng của quyết định này. Tuy nhiên, phán quyết trước đó tại California vẫn hạn chế nỗ lực mở rộng lệnh cấm Anthropic ra toàn bộ chính phủ liên bang.
Anthropic cân nhắc tiếp tục kháng cáo
Sau phán quyết, Anthropic cho biết họ không đồng ý với quyết định của D.C. Circuit và nhắc lại rằng một tòa án liên bang khác đã kết luận biện pháp song song của chính phủ là bất hợp pháp.
Công ty cho biết đang cân nhắc các bước tiếp theo, trong đó có khả năng yêu cầu toàn thể thẩm phán của D.C. Circuit xem xét lại phán quyết của hội đồng ba thẩm phán.
Vụ kiện đang trở thành một cuộc tranh luận pháp lý quan trọng về ai có quyền quyết định giới hạn sử dụng AI trong quân đội: công ty phát triển mô hình có thể áp đặt những hàng rào an toàn mà họ cho là cần thiết, hay chính phủ có quyền yêu cầu một hệ thống AI phục vụ quốc phòng phải sẵn sàng cho mọi mục đích hợp pháp do quân đội quyết định.
Phán quyết hôm thứ Sáu mang lại một chiến thắng quan trọng cho chính quyền Trump trong cuộc tranh luận đó, nhưng với vụ kiện song song tại California và khả năng Anthropic tiếp tục yêu cầu xét xử lại, cuộc chiến pháp lý giữa hai bên vẫn chưa kết thúc.
Calitoday tổng hợp
