Ảnh vệ tinh mới nhứt vừa hé lộ một tàu ngầm nguyên tử thế hệ mới đang được Trung Quốc âm thầm hoàn tất. Thiết kế pump-jet, bánh lái hình chữ X cùng kích thước khá lớn của chiếc tàu đang khiến giới quan sát đặc biệt chú ý…
Một loạt hình ảnh vệ tinh thương mại mới nhứt đang giúp giới phân tích nhìn rõ hơn về một chương trình tàu ngầm nguyên tử mà Trung Quốc vẫn chưa công khai. Những hình ảnh chụp tại xưởng đóng tàu Bohai ở Huludao, tỉnh Liêu Ninh, cho thấy một tàu ngầm thế hệ mới với thiết kế khác khá nhiều so với những tàu ngầm nguyên tử trước đây của Hải quân Trung Quốc. Giới chuyên gia thường gọi chiếc tàu này là Type 095, hay Type 09V, nhưng danh xưng này hiện vẫn chưa được nhà cầm quyền Trung Quốc chính thức xác nhận.
Điều đáng chú ý nhứt là hình ảnh mới đã cho thấy khá rõ hệ thống động lực pump-jet và phần bánh lái hình chữ X ở đuôi tàu, những đặc điểm có thể liên quan trực tiếp tới khả năng giảm tiếng ồn và cải thiện tính cơ động dưới mặt nước.
Theo Janes, hình ảnh vệ tinh do Vantor thu được ngày vào đầu tháng 9/2026 cho thấy chiếc tàu nằm trong ụ khô tại Bohai, nhờ đó có thể quan sát phần đuôi mà những hình ảnh hồi tháng 2 chưa cho thấy rõ. Đến ngày 18/9, một hình ảnh vệ tinh khác tiếp tục được The War Zone công bố, cho thấy chiếc tàu vẫn đang trong thời gian hoàn thiện. Chính sự khác biệt về góc chụp và độ phân giải đã giúp các nhà phân tích có thêm dữ kiện để thẩm định thiết kế.
Đầu năm 2026, sự xuất hiện của một tàu ngầm mới tại Huludao đã gây nhiều chú ý. Hình ảnh ngày 9/2 cho thấy một chiếc tàu dài khoảng 110 mét, rộng khoảng 12 mét, đang được hoàn thiện. Janes khi đó đánh giá đây có vẻ là chiếc Type 095 đầu tiên. Naval News cũng nhận định đây có thể là Type 09V, một thiết kế mới với lượng choán nước khi lặn ước tính khoảng 9.000–10.000 tấn. Thiết kế này lớn hơn đáng kể so với nhiều tàu ngầm tấn công nguyên tử thế hệ trước của Trung Quốc.
Tuy nhiên, những hình ảnh mới trong tháng 9 lại đặt ra một câu hỏi khác: liệu chiếc tàu đang được quan sát có phải chính là chiếc từng xuất hiện hồi tháng 2, hay là một thân tàu mới thuộc cùng chương trình? Joseph Trevithick và Thomas Newdick của The War Zone dẫn lời chuyên gia phân tích Alex Luck cho rằng hiện vẫn chưa thể xác định chắc chắn. Một trong những lý do là chiếc tàu hiện được quan sát có chiều dài ước tính khoảng 120 mét, trong khi chiếc được phát hiện hồi tháng 2 được ước tính khoảng 110 mét. Một tàu ngầm khác có hình dáng tương tự cũng từng xuất hiện tại xưởng Jiangnan ở Thượng Hải vào đầu năm nay. Vì vậy, giới phân tích vẫn đang tranh luận liệu Trung Quốc đang thử nghiệm nhiều biến thể khác nhau hay đang từng bước hoàn thiện một thiết kế sau cùng.
Điểm gây chú ý nhứt trong hình ảnh mới là hệ thống pump-jet ở phía sau. Khác với chân vịt truyền thống có các cánh quay lộ ra ngoài, pump-jet đặt bộ phận tạo lực đẩy bên trong một lớp vỏ bao. Theo Janes, loại hệ thống này thường được gắn với khả năng giảm tiếng ồn và tăng hiệu quả hoạt động ở tốc độ cao dưới nước. Đối với một tàu ngầm nguyên tử tấn công, khả năng giảm tiếng ồn đặc biệt quan trọng, bởi tiếng động do hệ thống đẩy tạo ra có thể giúp đối phương phát hiện, theo dõi và xác định vị trí chiếc tàu.
Phần bánh lái hình chữ X cũng là một thay đổi đáng kể. Janes cho biết đây là lần đầu tiên kiểu bố trí này được nhận diện trên một tàu ngầm nguyên tử tấn công của Trung Quốc. Theo những phân tích kỹ thuật được The War Zone dẫn lại, thiết kế chữ X có thể đem lại một số lợi thế về khả năng điều khiển, cơ động và giảm một phần dấu hiệu âm thanh trong những điều kiện hoạt động nhứt định. Tuy nhiên, đây là những đánh giá về đặc tính thiết kế, chớ không đồng nghĩa với việc chiếc tàu đã được chứng minh là vượt trội hơn các tàu ngầm của Mỹ hay Nga.
Một chi tiết khác cũng đang được giới quan sát đặc biệt chú ý là một khoang hình chữ nhật nằm phía sau tháp chỉ huy. Có ý kiến cho rằng khu vực này có thể liên quan tới hệ thống phóng thẳng đứng VLS dành cho hỏa tiễn chống hạm hoặc hỏa tiễn hành trình tấn công mục tiêu trên đất liền. Nếu đúng, chiếc tàu sẽ có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ hơn một tàu ngầm tấn công thông thường. Tuy nhiên, Alex Luck cảnh báo rằng hình ảnh vệ tinh hiện chưa đủ để kết luận khoang này chắc chắn là hệ thống VLS. Nó cũng có thể liên quan tới khu vực lò phản ứng hoặc những cấu trúc bên trong thân tàu.
Ở phần mũi tàu, hình ảnh ngày 18/9 còn cho thấy ít nhứt hai khu vực hình tròn khá lớn. Chức năng của chúng chưa được xác định. The War Zone lưu ý chúng có thể liên quan tới hệ thống sonar hoặc một cấu trúc khác bên trong tàu. Vì vậy, nhiều chi tiết được lan truyền trên mạng xã hội về số lượng ống phóng hỏa tiễn hay cấu hình võ khí của Type 095 hiện vẫn phải được xem là phỏng đoán, chưa phải tin tức đã được xác nhận.
Điều đáng chú ý hơn cả có lẽ nằm ở tốc độ phát triển kỹ nghệ tàu ngầm của Trung Quốc. Một phân tích của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế IISS hồi tháng 2/2026 cho biết sản lượng tàu ngầm nguyên tử của Trung Quốc đã tăng mạnh trong giai đoạn 2021–2025. Hình ảnh vệ tinh thương mại cho thấy xưởng Bohai không chỉ đóng các tàu ngầm tấn công nguyên tử mà còn sản xuất các tàu ngầm mang hỏa tiễn và tàu ngầm mang hỏa tiễn đạn đạo chiến lược. IISS nhận định Trung Quốc đã đạt tốc độ đóng tàu đáng kể, trong khi các cơ sở đóng tàu tiếp tục được mở rộng.
Đằng sau Type 095 còn có một chương trình lớn hơn là Type 096, loại tàu ngầm nguyên tử mang hỏa tiễn đạn đạo chiến lược mà giới phân tích dự kiến sẽ trở thành thế hệ kế tiếp của lực lượng răn đe trên biển Trung Quốc. Trong một phát biểu chuẩn bị cho phiên điều trần hồi tháng 3/2026, Chuẩn đô đốc Mike Brookes, người đứng đầu Office of Naval Intelligence của Hải quân Mỹ, cho biết Type 095 và Type 096 được dự kiến đưa vào hoạt động từ cuối thập niên 2020 tới thập niên 2030, với những cải tiến về lò phản ứng, cảm biến, tích hợp võ khí và kỹ thuật giảm tiếng ồn.
Đáng chú ý, đây không còn là câu chuyện chỉ diễn ra tại Huludao. Trong năm 2026, một tàu ngầm có hình dáng mới với tháp chỉ huy rất thấp cũng được phát hiện tại xưởng Jiangnan ở Thượng Hải. Theo South China Morning Post, hình ảnh chụp ngày 29/5 cho thấy một chiếc tàu dài khoảng 120 mét, có thiết kế khác với các tàu Type 093 hiện hữu. Điều này khiến giới phân tích đặt câu hỏi liệu Trung Quốc đang thử nghiệm đồng thời nhiều thiết kế tàu ngầm nguyên tử thế hệ mới, hay đang chuyển một phần khả năng đóng tàu sang những cơ sở mới.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
